Betty Ford
Элизабетҳ Анне Форд (1918-йил 8-апрел — 2011-йил 8-июл[1]) — 1974-йилдан 1977-йилгача Президент Гералд Форднинг рафиқаси сифатида АҚШнинг биринчи хоними эди. Биринчи хоним сифатида у ижтимоий сиёсатда фаол бўлган ва сиёсий фаол президентнинг турмуш ўртоғи сифатида прецедент ўрнатган. Форд, шунингдек, вице-президент бўлган 1973-йилдан 1974-йилгача Қўшма Штатларнинг иккинчи хоними бўлиб ишлаган.
| Беттй Форд | |
|---|---|
|
| |
| Америка Қўшма Штатларининг биринчи хоними | |
|
Мансаб даври 1974-йил 9-август – 1977-йил 20-январ | |
| Президент | Гералд Форд |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Элизабетҳ Анне Блоомер 1918-йил 8-апрел Чиcаго, Иллиноис, АҚШ |
| Вафоти |
2011-йил 8-июл (93 ёшда) Ранчо Мираге, Cалифорниа, АҚШ |
| Сиёсий партияси | Республикачи |
| Турмуш ўртоғи |
Wиллиам Wаррен (1942 - 1947) Гералд Форд (1948 - 2006) |
| Болалари | 4 та |
| Имзоси |
|
Турмуш ўртоғининг ваколат муддати давомида у юқори рейтингларни сақлаб қолди. Форд 1974-йилда мастектомиядан кейин кўкрак бези саратони ҳақида хабардорликни ошириш учун қайд этилган. Бундан ташқари, у Тенг ҳуқуқлар тўғрисидаги тузатишнинг (ЭРА) қизғин тарафдори эди. Аборт ҳуқуқлари тарафдори ва аёллар ҳуқуқлари ҳаракатининг етакчиси сифатида у ўша пайтдаги ҳар бир долзарб мавзуни, жумладан, феминизм, тенг ҳақ тўлаш, Тенг ҳуқуқлар тўғрисидаги тузатишни шарҳлаб, тарихдаги энг самимий биринчи хонимлардан бири сифатида шуҳрат қозонди. Жинсий алоқа, гиёҳванд моддалар, аборт ва қурол назорати каби мавзуларда ҳам жуда фаол бўлган. У, шунингдек, 1970-йилларда алкоголизм ва гиёҳванд моддаларни суистеъмол қилиш билан узоқ давом этган курашини эълон қилганида, гиёҳвандлик ҳақида хабардорликни оширди ва буни биринчи хоним сифатида амалга оширди.
Оқ уйда ишлаган йилларидан кейин у ЭРА учун лоббичилик қилишни давом эттирди ва феминистик ҳаракатда фаол бўлиб қолди. У Беттй Форднинг гиёҳвандлик ва гиёҳвандлик марказининг асосчиси ва директорлар кенгашининг биринчи раиси бўлиб ишлаган. У Конгресснинг Олтин медали (1998-йилда Президент Форд билан бирга олувчи сифатида) ва Президентнинг Озодлик медали (1991-йилда Георге Ҳ.|W Буш томонидан тақдим этилган) билан тақдирланган.
Америка Қўшма Штатларининг биринчи хоними

1974-йил 9-августда Ричард Нихон истеъфога чиққанидан сўнг Гералд Форд АҚШ президенти лавозимига кўтарилди[2]. ва Беттй Форд Қўшма Штатларнинг биринчи хоними бўлди. Гералд Форднинг вице-президентлик қасамёди пайтида бўлгани каби, Беттй Форд қасамёд қилиш пайтида қўлини қўйган Инжилни ушлаб турди. Гералд Форд ўзининг инаугурация маросимида сўзлаган нутқида: „Мен бу жуда оғир ишни бошлаганимда ҳеч қандай эркак ва фақат битта аёлдан, азиз рафиқам Беттйдан қарздорман“ деди[3].
Унинг турмуш ўртоғи президентлик лавозимини эгаллаган пайтда журналистлар Форд қандай биринчи хоним бўлишини тахмин қилишди, чунки улар ўзидан олдинги президент Пат Нихонни журналистлардан бири таъкидлаганидек, „тарихдаги энг интизомли, одобли биринчи хоним“ деб ўйлашган[4]. Форд охир-оқибат машҳур ва таъсирчан биринчи хонимга айланди. Форднинг Америка маданиятига таъсири эрига қараганда анча кенгроқ ва узоқроқ бўлиши мумкин, у бор-йўғи 896 кун хизмат қилган, унинг кўп қисмини президентлик лавозимининг қадр-қимматини тиклашга сарфлаган[5]. У Элеанор Роосвелтдан кейин сиёсий жиҳатдан энг очиқ гапирадиган биринчи хоним деб ҳисобланган[6][7]. Ижтимоий сиёсатда фаол бўлган Форд сиёсий фаол президентнинг турмуш ўртоғи сифатида янги замин яратди[8].
1975-йилда Тиме журнали „Америкалик аёллар“ни „Йил одами“ деб эълон қилганида, журнал Фордни „америкалик аёллар“ номидан танланган ўн бир аёлдан бири сифатида эълон қилди. Ўша йили Пеопле журнали Фордни Америкадаги энг қизиқ уч кишидан бири деб атади[9]. 1977-йилда Wорлд Алманах Фордни 25 та энг нуфузли америкалик аёллар рейтингига киритди[10].
Манбалар
- ↑ „Wеддинг“. Гералд Р. Форд Пресидентиал Либрарй анд Мусеум. — „Гералд Р. Форд, Жр., анд Беттй Блоомер Wаррен ат тҳеир wеддинг реҳеарсал диннер..“. 11-феврал 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11-феврал 2020-йил.
- ↑ „Гералд Р. Форд Пресидентиал Либрарй анд Мусеум“. www.фордлибрарймусеум.гов. Гералд Р. Форд Пресидентиал Либрарй & Мусеум. Қаралди: 15-май 2022-йил.
- ↑ „Фирст Ладй Биограпҳй—Беттй Форд“. Натионал Фирст Ладиэс' Либрарй (10-ноябр). 2012-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июл 2011-йил.
- ↑ Антҳонй, Cарл Сферразза. Фирст Ладиэс: Тҳе Сага оф тҳе Пресиденц' Wивес анд Тҳеир Поwер; 1961–1990 (Волуме ИИ). Неw Ёрк Cитй: Wиллиам Морроw анд Cомпанй, 1991 — 220-бет. ИСБН 978-0-688-10562-4.
- ↑ „Беттй Форд’с Легаcй Wиде анд Ластинг“, Натионал Жоурнал, Жулй 9, 2011
- ↑ „Беттй Форд“ (инглизча). Неwспаперс.cом. Дес Моинес Трибуне (9-январ 1976-йил). Қаралди: 15-май 2022-йил.
- ↑ Ничолс. „Беттй Форд: Феминист, Соcиал Либерал, Републиcан“. Тҳе Натион (9-июл 2011-йил). Қаралди: 15-май 2022-йил.
- ↑ „Wомен: А Фигҳтинг Фирст Ладй“. Тиме (3-март 1975-йил). 22-январ 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июл 2011-йил.
- ↑ Туcкер. „Беттй Форд, агаин путтинг он а браве фаcе“ (инглизча). НБC Неwс (29-декабр 2006-йил). Қаралди: 13-май 2022-йил.
- ↑ „Дигитизед фром Бох 39 оф тҳе Шеила Wеиденфелд Филес ат тҳе Гералд Р. Форд Пресидентиал Либрарй“. www.фордлибрарймусеум.гов. Форд Либрарй Мусеум. Қаралди: 15-май 2022-йил.