Безе (франсузча: баисер — бўса), меренга (франсузча: мерингуэ) — пиширилган кўпиртирилган тухум оқи ва шакардан тайёрланган франсуз пишириғи. Безе деб, шунингдек, пишириқ билан бир хил маҳсулотлардан тайёрланадиган қандолат кремига[1] ҳам айтилади.

Тарих

"Меренга" сўзи учун унинг келиб чиқиши ҳақида иккита фараз мавжуд. Швейсариянинг Меиринген шаҳрининг халқ этимологиясига кўра, у ерда меренга италиялик ошпаз Гаспарини томонидан ихтиро қилинган[2]. Мутахассислар этимологияни аниқ эмас деб ҳисоблашади (бу сўз франсуз ёки ўрта голланд тилидан лотинча: меренда, „толма чой“[3]), ёзма манбада энг биринчи эслатма 1692-йилда нашр этилган Франсуа Массиалонинг ошхона китобидан олинган[4].

Турлари

Бошқа ширинликлар учун юқори қатлам сифатида (франсузча „ил флотант“, лимонли безе пироги ва бошқалар) ёки мустақил таом сифатида ишлатиладиган бир неча турдаги безе мавжуд. Безе тайёрланиш усули билан ҳам фарқланади.

„Италян мерингаси“ қайнаб турган шакар сиропида пиширилади, ундан сўнг у турли хил тортлар учун ишлатилади ёки алоҳида пиширилади ва „Швейсария мерингалари“ аввал сув ҳаммомида кўпиртирилади, сўнгра уришни тўхтатмасдан совутилади ва кейин пиширилади.

„Швейсария мерингалари“ кўпинча „Павлова“ торти учун ишлатилади. Айниқса Австралия ва Янги Зеландияда машҳур[5]. Энг кенг тарқалганлари "франсуз безелари".

Бисквит

Бисквит сифатида истеъмол қилинадиган безе жуда паст оловда узоқ вақт пиширилади[6]. Уларнинг яна бир номи — „унутилган печене“[7], чунки пиширилгандан кейин улар печда узоқ вақт қолиши мумкин. Улар умуман жигарранг бўлмаслиги керак, лекин жуда қарсилдоқ ва қуруқ бўлиши керак. Ҳаво ўтказмайдиган идишда сақланганда, улар камида бир ҳафта давомида сақланади.

Тайёрланиши

Безе узоқ вақт давомида паст ҳароратда (80-108°C) пиширилади. Пишганидан сўнг, улар печда узоқ вақт қолиши мумкин, шунинг учун ҳам улар „унутилган печене“ деб аталади. Тайёр мерингалар қуруқ ва қарсиллдоқ, тўқ қобиқсиз бўлиши керак. Безеларни музлатгичда сақлаш мумкин эмас, чунки улар намланиб қолади; ҳаво ўтказмайдиган идишда, улар тахминан бир ҳафта давомида сақланиши мумкин.

Агар безе бошқа ширинликнинг юқори қатлами сифатида ишлатиш учун бўлса, улар юқори ҳароратда ва қисқа вақт ичида пиширилиши мумкин. Бундай безелар юмшоқроқ ва учлари пишган бўлади.

Манбалар

  1. ↑ Приготовление мучных кондитерских изделий 1965.
  2. ↑ „Мерингуэ“ (Герман). Муниcипалитй оф Меиринген. Қаралди: 2013-йил 8-март.
  3. ↑ Ҳаролд МcГеэ. Он Фоод анд Cоокинг: Тҳе Сcиэнcе анд Лоре оф тҳе Китчен. Симон анд Счустер, 2007.(ингл.) С. 107.
  4. ↑ Массиалот „ХХВИИИ: Дес Мерингуэс & Маcаронс“, . Ноувелле инструcтион поур лес cонфитурес, лес лиқуэурс эт лес фруиц (фр). Парис: Чарлес де Серcй, 1692 — 186–188-бет. 
  5. ↑ Тҳе сурприсинг трутҳ абоут павловас оригинс
  6. ↑ „Юммй Cоффеэ анд Фоод Ҳолидай cоокиэс - Мерингуэ“. wеб.арчиве.орг (2015-йил 2-март). 2015-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-август.
  7. ↑ „Форготтен cоокиэс“ (эн). ББC Гоод Фоод. Қаралди: 2020-йил 31-август.


Адабиётлар

  • Бутейкис Н. Г., Кенгис Р. П. Крем взбивной (безе) // Приготовлениэ мучних кондитерских изделий. — М.: Экономика, 1965. — С. 69. — 252 с. — 45 000 экз.
  • Ляховская Л. П. „Меренги“, . Секреты домашнего кондитера. М.: Экономика, 1993 — 349—358-бет. 
  • Похлёбкин В. В. Меренги // Кулинарний словар. — М.: Издателство „Э“, 2015. — С. 213—214. — 456 с. — 4000 экз. — ИСБН 978-5-699-75127-3.
  • Ратушний А. С. Меренги // Всё о эде от А до Я: Энсиклопедия. — М.: Издателско-торговая корпорация „Дашков и К°“, 2016. — С. 215. — 440 с. — 300 экз. — ИСБН 978-5-394-02484-9.
  • Меренга // Култура питания. Энсиклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-э изданиэ. — Мн.: „Белорусская энсиклопедия имени Петруся Бровки“, 1993. — С. 177. — 540 с. — ИСБН 5-85700-122-6.

Ҳаволалар