Billur saroy

Биллур сарой (Грйстал Палаcе) -Лондондаги иншоот. Муҳандислик санъатининг ноёб намунаси. Гайдпаркда Бутунжаҳон кўргазмаси очилиши муносабати билан ягона нусхада қурилган. Сарой 4 ой (26.9.1850 12.1.1851 )да Жозеф Пекстон (олим, боғбон) лойиҳаси асосида уч нефпи базилика услубида йиғма темир бўлаклари ва шишадан ҳашаматли қилиб бунёд этилган. Унинг асосий нефи 563 м, эни 124 м, марказий нефининг баландлиги 19,5 м ни ташкил қилган. Бино олдиндан тайёрланган бўлаклар — темир устунлар (3300 дона), шу устунларни ўзаро бириктириб турган темир фермалар ва ойнаванд темир ромлардан йиғиб барпо қилинган. Бўйлама модул сифатида 7,3 м ўлчам қабул қилинган. Иншооттархда андозавий (стандарт) катакларга бўлинган. Катак асосини 122х25 см ўлчамли андозалаштирилган шиша плиталар ташкил қилади. Бу плиталар темир ромлар ичига олинган бўлиб, павилон синчларининг орасига шу ромлар териб чиқилган. Фақат иншоотнинг усти йиғма ёғоч равоқлар билан ёпилган. Павилон биноси янги техникавий услубда яратилганлиги билан ҳаммани ҳайратга солган ва қурилиш техникасининг истиқболи тимсоли бўлиб қолган. У ўз салобати ва биллурий таассурота туфайли Биллур сарой номини олган. Кўргазма тугагач, Биллур сарой Сайденхемга олиб келиниб, қайта ўрнатилган. 1936-йил ёнғин натижасида вайрон бўлган.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил