Binet tenglamasi
Жак Филипп Мари Бинет томонидан олинган Бинет тенгламаси текислик қутбли координаталарда орбитал ҳаракатнинг шакли берилган марказий куч шаклини беради. Тенгламадан маълум бир куч қонуни учун орбита шаклини олиш учун ҳам фойдаланиш мумкин, лекин бу одатда иккинчи тартибли чизиқли бўлмаган оддий дифференциал тенгламанинг эчимини ўз ичига олади. Қувват маркази атрофида айланма ҳаракатда ягона ечим мумкин эмас.
Тенглама
Орбита шакли кўпинча нисбий масофа нуқтаи назаридан қулай тарзда тавсифланади бурчак функцияси сифатида . Бинет тенгламаси учун орбитал шакли ўрнига қисқароқ тасвирланган функцияси сифатида . Муайян бурчак моментумини қуйидагича аниқланг қаерда бурчак импулси ва масса ҳисобланади. Кейинги бўлимда олинган Бинет тенгламаси функсия бўйича кучни беради :
Чиқариш
Нютоннинг иккинчи қонуни соф марказий куч учун
Бурчак моментининг сақланиши шуни тақозо этади
нинг ҳосилалари вақтга нисбатан ҳосила сифатида қайта ёзилиши мумкин бурчакка нисбатан:
&\фраc{\матҳрм{д}у}{\матҳрм{д}\тҳета } = \фраc{\матҳрм{д}}{\матҳрм{д}т}\лефт(\фраc{1}{р}\ригҳт)\фраc{\матҳрм{д}т}{\матҳрм{д}\тҳета }=-\фраc{{\дот{р}}}{р^{2}\дот{\тҳета }}=-\фраc{{\дот{р}}}{ҳ} \\
& \фраc{\матҳрм{д}^{2}у}{\матҳрм{д}\тҳета ^{2}}=-\фраc{1}{ҳ}\фраc{\матҳрм{д}\дот{р}}{\матҳрм{д}т}\фраc{\матҳрм{д}т}{\матҳрм{д}\тҳета }=-\фраc{\ддот{р}}{ҳ\дот{\тҳета }} = -\фраc{\ддот{р}}{ҳ^2 у^2}
\энд{алигн}}
Юқоридагиларнинг барчасини бирлаштириб, биз қуйидагига эришамиз
Умумий ечим [1]
бу ерда заррачанинг дастлабки координатасидир.
Мисоллар
Кеплер муаммоси
Классик
Тескари квадрат қонунининг орбитасини ҳисоблашнинг анъанавий Кеплер муаммоси дифференсиал тенгламанинг ечими сифатида Бинет тенгламасидан ўқилиши мумкин.
Агар бурчак периапсисдан ўлчанади, кейин (ўзаро) қутб координаталарида ифодаланган орбита учун умумий ечим бўлади.
Юқоридаги қутбли тенглама конус кесимларини тасвирлайди, билан ярим латус ректум (га тенг ) ва орбитал экссентриклик .
Релятивистик
Шварцшилд координаталари учун олинган релятивистик тенглама [2]
бу ерда ёруғлик тезлиги ва Шварцшилд радиусидир . Ва Реисснер-Нордстрöм метрикаси учун биз оламиз
бу ерда электр зарядидир ва вакуум ўтказувчанлиги ҳисобланади.
Тескари Кеплер муаммоси
Тескари Кеплер муаммосини кўриб чиқинг. Қандай куч қонуни эллипс фокуси атрофида айлана бўлмаган эллиптик орбита (ёки умуман олганда айлана бўлмаган конус кесими) ҳосил қилади?
Эллипс учун юқоридаги қутб тенгламасини икки марта дифференсиаллаш
Шунинг учун куч қонуни
Бу кутилаётган тескари квадрат қонуни. Орбиталнинг мос келиши каби жисмоний қадриятларга ёки Нютоннинг универсал тортишиш қонунини ёки Кулон қонунини такрорлайди.
Шварцшилд координаталари учун самарали куч [3]
бу ерда иккинчи аъзо периапсиснинг бурчак силжиши каби тўрт кутупли таъсирларга мос келадиган тескари кварц кучдир (Уни кечиктирилган потенциаллар орқали ҳам олиш мумкин [4]).
Параметрланган пост-Нютон формализмида биз эришамиз
бу ерда умумий нисбийлик назарияси учун ва классик ҳолатда.
Котес спираллари
Тескари куб куч қонуни шаклга эга
Тескари куб қонунининг орбиталарининг шакллари Cотес спираллари деб номланади. Бинет тенгламаси орбиталар тенгламанинг ечими бўлиши кераклигини кўрсатади
Дифференсиал тенглама Кеплер муаммосининг турли конус кесимларига ўхшаб уч хил ечимга эга. Қачон , ечим эписпирал, шу жумладан тўғри чизиқнинг патологик ҳолати қачон . Қачон , ечим гиперболик спиралдир . Қачон ечим Пуинсот спиралидир .
Эксадан ташқари айланма ҳаракат
Бинет тенгламаси куч маркази атрофида айлана ҳаракати учун ягона куч қонунини бера олмаса ҳам, тенглама айлананинг маркази ва куч маркази мос келмаса, куч қонунини бериши мумкин. Масалан, тўғридан-тўғри куч марказидан ўтадиган думалоқ орбитани кўриб чиқинг. Бундай думалоқ диаметрли орбита учун (ўзаро) қутбли тенглама ҳисобланади
Фарқлаш икки марта ва Пифагор кимлигидан фойдаланиш имконини беради
Куч қонуни шундай
Эътибор беринг, умумий тескари масалани ечиш, яъни жозибали орбиталарни қуриш куч қонуни, анча қийинроқ муаммодир, чунки у эчишга тенгдир
иккинчи тартибли чизиқли бўлмаган дифференциал тенглама.
Манбалар
- ↑ Голдстеин, Ҳерберт. Cлассиcал мечаниcс. Реадинг, Масс.: Аддисон-Wеслей Пуб. Cо, 1980. ИСБН 0-201-02918-9. ОCЛC 5675073.
- ↑ „Арчивед cопй“. 2010-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 15-ноябр.
- ↑ ҳттп://чаос.сwартҳморе.эду/cоурсес/ПДГ07/АЖП/АЖП000352.пдф — Тҳе фирст-ордер орбитал эқуатион
- ↑ Беҳера, Ҳариҳар; Наик, П. C (2003). "А флат спаcе-тиме релативистиc эхпланатион фор тҳе периҳелион адванcе оф Мерcурй". арХив:астро-пҳ/0306611.
Адабиётлар
- Боҳр-Соммерфелд қуантизатион -Релативистиc орбит
- Классик марказий куч масаласи
- Умумий нисбийлик назарияси
- Нисбийлик назариясида икки жисм масаласи
- Бертранд теоремаси