Binturong

Бинтуронг (лотинча: Арcтиcтис бинтуронг)—йиртқичлар туркумига мансуб сутемизувчилар, бинтуронглар туркумининг ягона тури (лотинча: Арcтиcтис). Ташқи ўхшашлиги туфайли у илгари ракунлар оиласининг аъзоси сифатида таснифланган, аммо аслида у ўз шаклида ноёб бўлган виверридаэ туридир. Туристлар кўпинча уларни „мушук айиқлари“ деб аташади, чунки уларнинг тана тузилишининг мушукникига ташқи ўхшашлиги ва айиқ каби ерда ҳаракатланиши.

Белгилари

Бинтуронгнинг калла ва жағ суяги қолдиқлари

Бинтуронглар бироз қўпол ва калта оёқли ҳайвонлардир. Унинг мўйнаси қўпол ва узун, айниқса думида. Қоида тариқасида, у қуюқ кулранг ёки қора рангга бўялган ва бош кўпинча енгилроқ соялардир. Энг эътиборга лойиқ узун оқ мўйлов ва қулоқларнинг узун тутамлари бор. Қадимги дунёнинг думи билан нарсаларни ушлай оладиган ягона плацента ҳайвон ҳисобланади. Бинтуронгларнинг узунлиги 61 дан 96 см гача ^[1], думи эса таҳминан бир хил узунликда. Оғирлиги 9 дан 14 кг гача, баъзи ҳолларда 20 кг га этади.

Тарқалиши

Бинтуронг жануби-шарқий Осиёда кенг тарқалган бўлиб, унинг диапазони Ҳиндистондан Индонезиянинг Суматра, Жава, Калимантан ороллари ва Филиппиннинг Палаван оролларигача чўзилган. Зич тропик ўрмонларда яшайди

Хулқ-атвори

Бинтуронглар кечалари фаол бўлиб, асосан дарахтларда яшашади. Уларнинг ҳаракатлари секин ва эҳтиёткор, улар сакрашмайди, лекин улар тутадиган думи ёрдамида яхши кўтарила оладилар. Улар, шунингдек, яхши сузувчилар ва ғаввослардир. Ерда бўлганида, бинтуронг, худди айиқ каби, бутун панжаси билан қадам ташлайди, бу бошқа сиветларга қараганда жуда ғайриоддий. Бинтуронглар ёлғиз ёки авлодлари билан жуфтликдан иборат кичик гуруҳларда яшайдилар. Бундай гуруҳлар ичида доминант рол, аёлга тегишли.

Озиқланиши

Бинтуронг, Кҳао Кҳеоw ҳайвонот боғида, Таиланд

Бинтуронгнинг асосий таоми мева ҳисобланади. Уларда мавжуд бўлган ўсимлик озуқасининг нисбати бошқа виверридларга қараганда анча юқори. Бундан ташқари, бинтуронглар ҳашаротлар ва майда қушлар билан озиқланади, мурдани менсимайди, шунингдек, қуш уяларини талон-тарож қилади ^[1]. Озиқ-овқатларининг бир қисми балиқдан иборат. Улар талон-тарож қилиш учун турар-жой биноларига киришади, қоида тариқасида, улар одамларга ҳужум қилмайди.

Кўпайиши

Урғочи йилига икки мартагача насл туғади, унинг ҳомиладорлиги тахминан 90 кун давом этади. Бир вақтнинг ўзида бирдан олтитагача (ўртача икки ёки учта) бола туғилади. Туғилгандан сўнг, урғочи эркакка ўзи билан қолишга имкон беради, бу сиветлар орасида одатий эмас. Олти-саккиз ҳафта ўтгач, болалар сутдан ажралиб, икки ярим ёшда жинсий етукликка эришадилар ^[2]. Бинтуронгнинг инсон қарамоғидаги энг узоқ умр кўриши 25 йил эди ^[3].

Кенжа турлари

Бинтуронгнинг (Арcтиcтис бинтуронг) 6 кенжа тури мавжуд :

А. бинтуронг бинтуронг
А. бинтуронг албифронс
А. бинтуронг керховени
А. бинтуронг менглаэнсис
А. бинтуронг пениcиллатус
А. бинтуронг wҳитеи

Бинтуронглар ва одамлар

Баъзи жойларда бинтуронглар уй ҳайвонлари сифатида сақланади, улар осонгина боқилади ва ҳайвонларга ишонади. Аммо аксарият ҳудудларда улар ўзларининг бадбўйлиги туфайли уй ҳайвонлари сифатида кенг тарқалмаган. Уларнинг гўшти баъзи жойларда камёб ҳисобланади ва танасинининг баъзи қисмлари халқ тиббиётда қўлланади. Ўзининг кенг доираси туфайли бинтуронг йўқолиб кетиш хавфи остида эмас. Бинтуронг Ҳиндистонда CИТЕС ИИИ иловасида келтирилган.

Ҳаволалар

Биринчи бинтуронг Москва ҳайвонот боғида пайдо бўлди // 2019-йил 7-август

Фойдаланилган адабиётлар

Роналд М. Ноwак:Wалкер’с Маммалс оф тҳе Wорлд. Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, 1999 ИСБН 0-8018-5789-9
Wозенcрафт, W. C. „Ордер Cарнивора“, . Маммал Спеcиэс оф тҳе Wорлд: А Тахономиc анд Геограпҳиc Референcе, 3-, Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, 2005 — 532–628-бет. ИСБН 978-0-8018-8221-0. ОCЛC 62265494.

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 Бланфорд, W. Т. „57. Арcтиcтис бинтуронг“, . Тҳе Фауна оф Бритиш Индиа, инcлудинг Cейлон анд Бурма. Лондон: Тайлор анд Франcис, 1888–91 — 117–119-бет.
↑ Wеммер, C.; Муртаугҳ, Ж. (1981). „Cопулаторй беҳавиор анд репродуcтион ин тҳе Бинтуронг, Арcтиcтис бинтуронг“. Жоурнал оф Маммалогй. 62-жилд, № 2. 342–352-бет. дои:10.2307/1380710. ИССН 0022-2372. ЖСТОР 1380710.
↑ Маcдоналд, Д.W.. Тҳе Энcйcлопедиа оф Маммалс. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 2009.

[Blanford-1] 1,0 ^1,1 Бланфорд, W. Т. „57. Арcтиcтис бинтуронг“, . Тҳе Фауна оф Бритиш Индиа, инcлудинг Cейлон анд Бурма. Лондон: Тайлор анд Франcис, 1888–91 — 117–119-бет.

[wemmer-2] Wеммер, C.; Муртаугҳ, Ж. (1981). „Cопулаторй беҳавиор анд репродуcтион ин тҳе Бинтуронг, Арcтиcтис бинтуронг“. Жоурнал оф Маммалогй. 62-жилд, № 2. 342–352-бет. дои:10.2307/1380710. ИССН 0022-2372. ЖСТОР 1380710.

[Macdonald-3] Маcдоналд, Д.W.. Тҳе Энcйcлопедиа оф Маммалс. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 2009.

[1]

[2]

[3]