Блеуэт де Франcе, 2013-йил версияси
Блеуэт де Франcе, 2012-йилги версияси

Франсияда блеуэт де Франcе фахрийлар, уруш қурбонлари, бевалар ва етимларнинг хотираси ва улар билан бирдамлик рамзи бўлиб, Британия Ҳамдўстлигининг ремембранcй поппй (кўкнори хотираси) рамзига ўхшайди. 11-ноябр ва 8-май кунлари „блеуэт де Франcе“ нишонларининг сотилишидан тушган пул хайрия ишларига сарфланади[1].

Келиб чиқиш тарихи

Биринчи жаҳон урушидаги франсуз аскарлари ўзларининг рамзий кўк либосларини кийиб, дам олишмоқда.

Гуллар рамзлари изоҳида Cентауреа cянус (жўхори) гули нозиклик ва уятчанлик маъносини англатади ва хабарнинг соф, беғараз ёки нозик ниятга эга эканлигини кўрсатади. 

Cентауреа cянус гуллари – худди кўкнори сингари – Ғарбий фронтнинг қўшинлари томонидан ҳар куни отилган минглаб снарядлардан вайрон бўлган ерларда ўсишда давом этди. Бу гуллар кўпинча ҳаёт мавжудлигининг ягона кўриниб турадиган далили ва хандақлар лойлари орасидаги ягона рангли белги эди.

Шу билан бир вақтда, „блеуэц“ атамаси 1897-йилда туғилган ва Аисне иккинчи жангидан олдин ҳарбий хизматга чақирилган аскарлар тоифасига нисбатан ҳам қўлланилган. Бунинг асосий сабаби, 1915-йилдан кейин франсуз аскарлари кийган „блеу ҳоризон“ (мовий уфқ) рангли формаси эди. Кўпчилик йигирма ёшга тўлмаган янги келганлар томонидан кийиладиган форма ўзига хос хусусиятга эга эди, чунки у Биринчи жаҳон урушигача стандарт форманинг бир қисми бўлган кекса аскарлар кийган қизил формалардан ажралиб турарди[2].

Уруш давом этар экан, бу атаманинг қўлланиши оддатий тусга киради ва бу ном сақланиб қолади, чунки янги келганлар хандақда кийиб юрган кийимлари фахрий қўшинларнинг лойга бўялган кийимларидан фарқли ўлароқ, ҳали ҳам янги ва ёрқин рангда эди.

Бу атаманинг машҳурлиги шундан иборат эдики, тасвир откриткалар, плакатлар, қўшиқлар ва шеърларда тилга олинадиган тимсоллардан бирига айланиб улгурган эди:

Пропоганда маркаси
Лес воиcи лес п’тиц „Блеуэц“ Мана, бу кичкина „Блеуэц“
Лес Блеуэц cоулеур дес cиэух Бу Блуэц осмон ранги,
Илс вонт жолис, гаис эт cоқуэц, Чиройли, қувноқ, замонавий,
Cар илс нъонт пас фроид аух еух. Чунки улар қўрқмайдилар.
Энг авант парттез жоеух; Хурсанд бўлинг, олдинга боринг
Партез, амис, ау ревоир! Давом этинг, дўстларим, узоқ давом этинг!
Салут à воус, лес петиц „блеус“, Сизга омад, кичик „кўклар“
Петиц „блеуэц“, воус нотре эспоир! Кичкина „блуээц“, сиз бизнинг умидимизсиз!
– Алпҳонсе Боургоин, Блеуэц де Франcе дан, 1916-йил[3]
Чампс-Элйсéэсда блеуэт сотаётган уруш ампутацияси, 1919-йил 4-июл.

Белгининг келиб чиқиши 1916-йилга тўғри келади. У Лес Инвалидес бош ҳамшираси Сузанне Ленҳардт ва Чарлотте Маллетерре томонидан яратилган. Ленҳардт 1915-йилда ўлдирилган мустамлака давлат пиёдалари капитанининг беваси бўлса, Маллетерре эса генерал Густав Лéон Ниохнинг синглиси ва генерал Габриэл Маллетерренинг рафиқаси эди. Уларнинг иккаласи ҳам уруш ярадорларининг азоб-уқубатларидан таъсирланиб, уларга маълум бир фаолият тури ёрдамида моддий таъминот берилши керак деб ҳисоблайдлар. Шундай қилиб, қоғоздан Cентауреа cянус гули кўринишидаги нишонларни ясайдиган устахоналар ташкил этишади. Бу нишонлар аҳолига сотилган ва йиғилган пуллар фронтдаги аскарларга озгина бўлса ҳам ёрда сифатида юборилган[4]. Бу ношонлар аскарларнинг меҳнат орқали аста-секинлик билан бўлса-да тикланишига ёрдам бериш рамзига айланган.

1920-йил 15-сентябрда Мутилес де Франcе президенти Луис Фонтенаилле, блеуэтни Фрасия ҳимояси учун жон фидо қилганларнинг абадий рамзи сифатида белгилашни таклиф қилади. Бу ФИДАC (Интераллиээ дес Анcиэнс Cомбаттанц федерацияси) томонидан қўллаб-қувватланди.

1928-йилда Франсия Президенти Гастон Доумергуэ блеуэт савдосига ҳомийлик қилганидан сўнг, савдо аста-секин бутун мамлакат бўйлаб тарқалади. 1934-йил 11-ноябрга келиб 128,000 дона блеуэтлар сотилган. 1935-йилдан бошлаб Франсия ҳукумати Хотира кунида блеуэтларни сотишни расмийлаштирадиган бўлган.

Галерея

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ ОНАC. „Прéсентатион ду Блеуэт де Франcе“. 2021-йил 20-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-сентябр.
  2. ↑ Маривал. „Дес блеуэц пар миллиэрс…“ (фр). Ла леттре ду Чемин дес Дамес н° 12 (2007-йил 1-ноябр). 2013-йил 11-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-май.
  3. ↑ Боургоин, Алпҳонсе „Блеуэц де Франcе“, . Чансонс эт поèмес де гуэрре. Парис: Блоуд эт Гай, 1916. 
  4. ↑ „Гуэрре 14 18 эн Алсаcе – Ле сймболе ду блеуэт.“ (фр). алсаcе1418.фр (2009-йил 25-декабр). Қаралди: 2016-йил 3-ноябр.

Адабиётлар

Ҳаволалар