Bobo-tepa
Бобо-тепа — Шеробод[1] яқинидаги исломгача бўлган қадимий Чағон қалъаси харобалари.
Қал’а деярли тўртбурчак (19х18 м), икки қаватли бўлиб, баландлиги 2 метрга яқин бўлган ёнбағирли монолит платформада қурилган. Бу баландликка, юқорига қараб кенгайган кенг ва юмшоқ пандус шарқий фасаднинг ўртасида жойлашган кириш эшигига олиб боради. Қазишмалар натижасида фақат пастки қаватнинг бинолари топилган, улар деярли ҳамма жойда тўлиқ баландлиги — тахминан 3,6 метргача сақланиб қолган. Қурилиш материали ўлчамлари 46-47х22-23х7-8 сантиметр бўлган хом ашё бўлган. Характерли эллиптик шаклдаги биноларнинг баланд гумбазлари „кўндаланг сегментлар“ техникасидан фойдаланган ҳолда қурилган ва эшикларнинг деярли айлана аркалари учбурчак шаклидаги тош билан қурилган[1].
Қал’анинг ташқи кўринишининг ўзига хос хусусиятлари фасад ўқларида чуқур ва нисбатан тор бўшлиқлар бўлган, шарқийдан ташқари, у ерда бўшлиқлар аста-секин ташқарига кенгайган кириш жойи билан алмаштирилган. Кенглиги 1,6 метр бўлган нишларнинг орқа деворлари жуфтлашган сохта бўшлиқлар билан кесилган[1].
Умуман олганда, қал’анинг режалаштирилган тузилиши пандуснинг бурчак шахтаси туфайли мураккаб бўлган, лекин унинг аниқловчи хусусиятларини йўқотмайдиган тароқсимон коридор сифатида белгиланиши мумкин. Турар-жойларда, шу жумладан қал’аларда бундай тартиб биноларнинг турар-жой мақсадини эмас, балки хўжалик омборини англатади ва бу, ўз навбатида, Бобо-тепа қал’асининг деярли сақланиб қолмаган юқори қавати пастки қаватдан асосан бошқача тарзда ташкил этилганлигини англатади[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Хмельницкий 2000.
Адабиётлар
- Хмельницкий С. Г. Между Кушанами и Арабами. Архитектура Средней Азии В—ВИИИ вв. — Берлин—Рига : ГАМАЖУН, 2000. — 288 п.