Bobo Tohir

Бобо Тоҳир ёки Бобо Тоҳир Аррион Ҳамдоний тасаввуфчи, шоир ва қўшиқ ёзувчиси ИВ аср охири В аср бошларида (ҳижрий ИИ асрда) Туғрел Бейк салжуқийлар даврида яшаган. „Бобо“ тақводорларга берилган тахаллус ҳисобланиб, Аррион унвони учун турли хил сабаблар айтиб ўтилган. Аксарият манбалар уни Ҳамдандан танитган бўлиб, ўзи ҳам бир неча байтларида Ҳамадон ва Алвандни тилга олган.^[1] Бобо Тоҳир шеърлари лори шевасида ёзилган. Унинг дарвешлиги, тасаввуф аҳлининг йўлига хос бўлган камтарлиги унинг ёлғизланишига, аноним яшашига, ҳаёти ҳақидаги маълумотлар қолмаслигига сабаб бўлди.^[2]

Биография

Бобо Тоҳирнинг оиласи, таълим-тарбияси ва ҳаёти тўғрисида аниқ маълумот йўқ, лекин Ровандийнинг „Рохал ас-Садур“ асарида ёзилишига кўра, Бобо Тоҳир ҳижрий 447-йилда Туғрул Салжуқий билан учрашиб, унинг ҳурматига сазовор бўлган. У ўзининг машҳур байтларидан бирида туғилган йилини мирзо Маҳдихон Кавкаб ҳисоб-китобидан сўнг ҳижрий 326 йилга етган абжад ҳарфларига киритган бўлса, Рашид Ёсмий ўша икки байтга ишора қилиб, унинг аҳамиятини кўрсатган. 1000 сонидан кўпчилик халқлар учун, Боботоҳирнинг маъноси 1000-йилдаги Алиф (ا) сўзидан келиб чиққанлиги ва натижада у 390 ва 391-йилларда (милодий 1000-йилга тенг) туғилганлиги ҳақида айтилган. 85 йиллик умридан кейин Ҳамадон шаҳрида вафот этди.

Мақбараси

Бобо Тоҳирнинг қабри Ҳамадон шаҳрининг шимолида ва унинг номи билан аталган майдонда жойлашган . Ҳамидуллоҳ Муставфий ҳижрий 740-йилгача. Ҳамадон номи билан бу шаҳарни Ҳамадон Бобо Тоҳир номи билан аталади, бу Ҳамадоннинг Бобо Тоҳир номи билан машҳур эканлигини кўрсатади. ^{[манба керак]} Бу қабр 1344 йилда қурилган ва 1383 йилда таъмирланган. Бобо Тоҳир мақбараси қадимдан бир неча маротаба таъмирланган. Ҳижрий ВИ-асрда мақбара ғиштли ва саккиз бурчакли минора бўлган. Ризо Шоҳ Паҳлавий ҳукимронлик даврида унинг ўрнига бошқа ғиштли бино қурилган. Ушбу реставрация жараёнида ҳижрий ВИИ-асрга оид рангли феруза кошинли лавҳа олинди, у куфий ёзуви ва Қуръон оятлари билан битилган ва ҳозирда Қадимги Эрон музейида сақланмоқда. Янги бинонинг қурилиши 1344 йил(қуёш йил ҳисоби)да Миллий қадирятлар уюшмаси ва Ҳамадан шаҳарсозлиги ва муҳандис Моҳсен Фороугҳи томонидан амалга оширилган. Ушбу тарихий бино Эроннинг тарихий ва миллий ёдгорлиги сифатида 1376 йил 21 апрелда 1780 рақами билан рўйхатга олинган. Янги бино атрофида катта яшил майдон барпо этилди.

Бобо Тоҳирнинг қабрига келган баъзи оқсоқоллар:

Муҳаммад Ибн Абдул Азиз Адибан седеҳ, ҳижрийАболфатҳ Асаад камбағал асрлар.
Мирза Али Нагҳи Ковсар олимлардан асрлар давомида.
Чармед ҳамеданиасрлар шоирлари.

Шунингдек, Хуррамободга Боботолиб номли мақбара бу шоирга мансуб тегишли бўлиб 14453 Исфандда 1384 миллий рўйхатга олинган.^[3]

Этник келиб чиқиши

Баъзи манбаларда унинг шеърлари Ларри тил яқинроқ деб билинади.^[1] Бироқ, унинг баъзи унинг шеърлари Рожи тилида ёзилган.^[4]

Галерея

Андоза:وسط‌چین

Боботоҳир мақбарасиҲамадон، 1344 йилда барпо қилинган ^[5]
آرامگاه پیشین باباطاهر عریان در شهر همدان
آرامگاه پیشین باباطاهر عریان در شهر همدان

آرامگاه پیشین باباطاهر عریان در شهر همدان
کتیبهٔ شرح بازسازی آرامگاه باباطاهر در شهر همدان توسط محمدرضا شاه پهلوی (بعد از انقلاب اسلامی ایران، اسامی محمدرضا شاه پهلوی و رضاشاه از این کتیبه پاک شده‌است).

آرامگاه باباطاهر در همدان، تجدید بنا شده در سال ۱۳۴۴^[5]
آرامگاه پیشین باباطاهر عریان در شهر همدان
آرامگاه پیشین باباطاهر عریان در شهر همدان

آرامگاه پیشین باباطاهر عریان در شهر همدان
کتیبهٔ شرح بازسازی آرامگاه باباطاهر در شهر همدان توسط محمدرضا شاه پهلوی (بعد از انقلاب اسلامی ایران، اسامی محمدرضا شاه پهلوی و رضاشاه از این کتیبه پاک شده‌است).

Тегишли мақолалар

Баба Таҳер БоғиБаба таҳер (Ҳамедан)
Баба Таҳернинг уйи (хуррам ёмон)
Баба Таҳер
Фатемеҳ Лере

Манбалар

Адиб Тооси, Моҳаммад Амин „Фаҳлувёте Лурий“, Теҳрон адабёт Институти нашри, 1337чи
Сафо, Забиҳуллоҳ, Эрондаги тарих ва адабиёт, Теҳрон, 1336чи.
Баҳор Меҳрдад Эрон мифологиясида бир нечта сўровлар.
Ҳамадан мактуби (мадестан ҳақида йигирма нутқ) 336 с. Модестон нашри 1380 йил.

Ҳаволалар

[1]^{[сайт ишламайди]}
Эрон янгиликлари

↑ ^1,0 ^1,1 Мост традитионал соурcес cалл ит лооселй Фарси, wҳиле тҳе наме cоммонлй апплиэд фром ан эарлй дате то версес оф тҳис кинд, фаҳлавīйāт, пресумаблй имплиэс тҳат тҳей wере тҳоугҳт то бе ин а лангуаге релатед то тҳе Миддле Ираниан диалеcт Паҳлави.
↑ تاریخ ادبیات شفق ص ۱۰۸ و ۱۰۹
↑ „پایگاه خبری یافته- شماره ثبت مقبره باباطاهر خرم‌آباد اشتباه درج شده‌است!“. 2014-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-декабр.
↑ مصطفوی دهکردی، سید اسدالله. دیوان باباطاهر عریان (عارف سوته‌دل همدان)، با مقابلهٔ شانزده نسخهٔ خطی قدیمی و نسخهٔ چاپی خاورشناسی کلمان هوآر و براساس لهجه‌شناسی علمی به ضمیمهٔ ادبیات راجی و ترجمهٔ ارمنی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی، تهران: حیدری، ۱۳۵۲.
↑ ^5,0 ^5,1 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед британниcа

[iranicaonline-1] 1,0 ^1,1 Мост традитионал соурcес cалл ит лооселй Фарси, wҳиле тҳе наме cоммонлй апплиэд фром ан эарлй дате то версес оф тҳис кинд, фаҳлавīйāт, пресумаблй имплиэс тҳат тҳей wере тҳоугҳт то бе ин а лангуаге релатед то тҳе Миддле Ираниан диалеcт Паҳлави.

[2] تاریخ ادبیات شفق ص ۱۰۸ و ۱۰۹

[3] „پایگاه خبری یافته- شماره ثبت مقبره باباطاهر خرم‌آباد اشتباه درج شده‌است!“. 2014-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-декабр.

[4] مصطفوی دهکردی، سید اسدالله. دیوان باباطاهر عریان (عارف سوته‌دل همدان)، با مقابلهٔ شانزده نسخهٔ خطی قدیمی و نسخهٔ چاپی خاورشناسی کلمان هوآر و براساس لهجه‌شناسی علمی به ضمیمهٔ ادبیات راجی و ترجمهٔ ارمنی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی، تهران: حیدری، ۱۳۵۲.

[britannica-5] 5,0 ^5,1 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед британниcа

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]