Bodrum
Бодрум[1] (туркча: Бодрум) — Туркиянинг жануби-ғарбий қисмидаги туман ва шаҳар , Муғла вилоятида, Бодрум ярим оролининг жанубий қирғоғида, Эгей денгизининг Гўкова кўрфазининг Бодрум кўрфазининг қирғоғида, жанубдан Ич ва Караада ороллари билан ёпилган, Грециянинг Кос оролининг шимоли-шарқида[2], Анталиядан 300 км ғарбда жойлашган. Бодрум аҳолиси 2012-йилги аҳолини рўйхатга олишда 35 795 киши эди. Атрофдаги шаҳар ва қишлоқларда қўшимча 100 522 киши, вилоят бўйича жами 136 317 киши, доимий аҳоли сони 31 минг.
Бодрум Бодрум | |
|---|---|
| шаҳар | |
| Мамлакат | Туркия |
| {{{минтақа_тури}}} | Бодрум |
| Ҳукумат | |
| • Мер | Мазлум Аган |
| Майдон | 557 км2 (215 кв ми) |
| Расмий тил(лар)и | турк тили |
| Аҳолиси | ил — 36 401 киши (2 013-йил) |
Тарих
Қадим замонларда Бодрум ўрнида Кария пойтахти — бой Галикарнас шаҳри жойлашган эди. Галикарнас Дорилар томонидан асос солинган.
Дастлабки даврда Галикарнас Дорик гексаполис (олти шаҳар) аъзоси бўлиб, унга Кос, Книд, Линдос, Камир ва Ялис киради. Фуқароларидан бири Агасикл Триопиялик Аполлон шарафига ўтказилган мусобақаларда ғолиб бўлган учбурчакни одат бўйича худога бағишлаш ўрнига уйига олиб кетганида у олтита шаҳардан ҳайдалган эди[3].
Милоддан аввалги ВИ асрда шаҳар форслар ҳукмронлиги остига ўтди. Форслар даврида у Карияни ўз ичига олган сатрапиянинг пойтахти ва бош порти эди. Галикарнаснинг стратегик позицияси шаҳарнинг катта автономияга эга бўлишига ёрдам берди. Бу даврга оид археологик далиллар, 1995-йилда турк археологлари томонидан топилган, ҳозир Санкт-Петер қал’асидаги сув ости археологияси музейида жойлашган салмакийлар ёзуви унинг аҳолисининг ўзига хос ғуруридан далолат берар эди[4]. Милоддан аввалги В аср бошларида Галикарнас, Саламис жангида кемалар отрядининг қўмондони сифатида машҳур бўлган Артемисиа И назорати остида эди. Унинг ўғли ва вориси Лигдамид ИИ Геродотнинг яқин қариндоши шоир Паниасидасни ўлдиргани билан машҳур. Геродот, эҳтимол, энг машҳур Галикарнассиялик, ўз туғилган шаҳрини тарк этишга мажбур бўлган.
Артемисия ИИ томонидан турмуш ўртоғи Мавсол шарафига барпо этилган Галикарнасдаги мақбара дунёнинг етти мўжизасидан бири ҳисобланган[5].
Замонавий Бодрум ўз тарихини 1402-йилда Родос рицарлари — касалхоналар бу ерда Санкт-Петер қал’асини қурган пайтдан бери санаб келмоқда, бу ҳозирги кунгача асосий диққатга сазовор жой бўлиб қолмоқда. Қурилишга рухсатнома Султон Меҳмед И томонидан берилган. 1402-йилда турк-мўғул истилочиси Амир Темур (Тамерлан) Измир кўрфазининг тубида жойлашган қал’ани вайрон қилди. Қурилиш жараёнида подшоҳ Мавзолининг қадимий мақбараси парчаларидан фойдаланилган. Қал’а ва унинг шаҳри Петрониус номи билан машҳур бўлди, қаердан замонавий Бодрум номи пайдо бўлди? 1522-йилда Родос оролидаги рицарлар базасини забт этгандан сўнг, қал’а Султон Сулаймон И қўлига ўтди. Госпиталистлар дастлаб Сицилияга, кейин эса Малтага кўчиб ўтишди[6]. Қал’а яхши сақланган, қайта тикланган ва Ўрта ер денгизининг шарқий қисмида кеч салиб юриши архитектурасининг энг яхши намунасидир. Энди унда Улубурун хазинаси намойиш этилмоқда.
1824-йилда шаҳар шимолидаги Геронтас кўрфазида исёнкор Греция флоти Усмонлилар империяси ва унинг вассаллари — Миср, Жазоир, Тунис ва Ливиянинг бирлашган флотини мағлуб этди[7].
1912-йилда шаҳарда турклар — 8817 киши, юнонлар — 5060 кишидан иборат бўлган[5].
1919-йилдан 1921-йилгача шаҳар Италия истилоси остида эди[7].
Сўнгги ўн йилликларда Туркия ҳукумати Бодрумни халқаро курорт сифатида ривожлантириш тўғрисида қарор қабул қилди. Сайёҳларни нафақат гўзал жойлар, балки яхталар учун қулай тўхташ жойи ва жонли тунги ҳаёт ҳам ўзига жалб қилади. Инглиз тилида сўзлашувчи сайёҳлар Бодрумни ҳазил билан „Европанинг тўшаги“ деб аташган.
География
Туман таркибига Бодрум, Ортакент, Туркбуку, Яликавак, Гумуслук, Битез, Конажик, Яли, Мумкул муниципалитетлари киради[8].
Иқлим
Бодрум иқлими мўтадил Ўрта ер денгизи. Об-ҳаво асосан Ўрта ер денгизига қараганда совуқроқ Эгей денгизининг таъсири остида шаклланади. Бу хусусият туфайли Бодрум ёзда Ўрта ер денгизи соҳилидаги шаҳарларга қараганда қулайроқ об-ҳавога эга.
Галерея
-
қирғоқ панорамаси -
қадимий театр -
.jpg)
Манбалар
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-июн.
- ↑ ҳттпс://виэwер.руснеб.ру/ру/000199_000009_001336965?паге=57&ротате=0&тҳеме=wҳите[сайт ишламайди]
- ↑ ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Омская_картографическая_фабрика[сайт ишламайди]
- ↑ Исагер, Сигне. Тҳе Приде оф Ҳаликарнассос (эн) // Зеицчрифт фüр Папйрологиэ унд Эпиграпҳик. — Бонн: Др. Рудолф Ҳабелт ГмбҲ, 1998. — Но. 123. — П. 1–23.
- ↑ 5,0 5,1 ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Энсиклопедический_словар_Брокгауза_и_Ефрона[сайт ишламайди]
- ↑ Доманин, Александр. Крестовые походы. Под сень креста. М.: Центрополиграф, 2014. ИСБН 978-5-227-05176-9. (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-08-22 санасида архивланган)
- ↑ 7,0 7,1 ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Совецкая_система_разграфки_и_номенклатури_топографических_карт[сайт ишламайди]
- ↑ ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Страбон[сайт ишламайди]