Boeing 707
Боэинг 707 – Боэинг самолёт компаниясининг тўрт моторли йўловчи реактив самолёти. 1950-йилларнинг бошларида Америкада ишлаб чиқарилган. Боэинг 707 дунёдаги биринчи реактив йўловчи ташувчи самолётлардан бири ҳисобланади. У машҳур „Севен оҳ Севен“ (ўзбекча: Етти нол Етти) деб аталадиган афсонавий йўловчи самолёти сифатида танилган[1]. 1010 дона Боэинг томонидан ишлаб чиқарилган ва 1960-йилдан 1970-йилгача узоқ халқаро рейсларда йўловчиларни ташиш учун ишлатилган. Биринчи реактив двигателли йўловчи самолётининг муваффақияциз ва ҳалокатли аварияларидан сўнг, у авиация тарихида муваффақият қозонди ва йўловчи ташишда реактив самолётлар даврини бошлаб, янги дизайнларни илҳомлантирди.
| Боэинг 707 | |
|---|---|
|
| |
| Тор корпусли реактив самолёт | |
| Ишлаб чиқарувчи | Боэинг самолёт компанияси |
| Миллий келиб чиқиши | АҚШ |
| Биринчи парвоз | 20-декабр 1957-йил |
| Хизматга кириш | 26-октабр 1958-йил |
| Хизматдан чиқиш | 2019-йил (тижорат мақсадида) |
| Фойдаланувчилар |
Пан Америcан Wорлд Аирлинес, Транс Wорлд Аирлинес (тарихий) Америcан Аирлинес (тарихий) Аир Франcе (тарихий) |
| Ишлаб чиқариш йиллари | 1957–1979 |
| Версиялар |
Боэинг 720 Боэинг C-137 Стратолинер |
Дизайн
Боэинг 707 аслида Боэинг 367-80 код номи остида ҳарбий мақсадлар учун мўлжалланган самолётнинг фуқаролик версиясидир[2]. Биринчи фуқаролик Боэинг 707-120 1957-йил 10-декабрда синов парвозларини бошлади. Самолёт катта рул ва дум остида вертикал қанотга эга. Бу қанот учиш пайтида ўта вертикал ҳолатда учиш-қўниш йўлагига ишқаланиши мумкин. Стандарт 707–120 серияли Пратт & Wҳитней ЖТ3Д русумли турбожетли двигателлардан фойдаланади. 707-220 серияларида Пратт & Wҳитней ЖТ4А двигателлари, 707-320 серияларида кенг қанотлари ва ЖТ4А двигателлари, 707-420 ва баъзи 320 серияларида Роллс-Ройcе Cонwай турбофан двигателлари мавжуд эди. 707 нинг пастки қуйруқ қаноти фюзеляждан олиб ташланди, чунки у самолётнинг учиш ва қўниш кўрсаткичларини пасайтирарди. 320 та версия пастки қуйруқсиз ишлаб чиқарилган. 707 йўловчи версияси 1978-йилда 1010 та ишлаб чиқарилгандан сўнг тўхтатилди. У 1991-йилгача ҳарбий мақсадларда ишлаб чиқарилди. Ҳарбий ишлаб чиқариш CФМ 56 реактив двигателини ўрнатиш орқали ишлатилган йўловчи версияларини нолдан ишлаб чиқариш ўрнига уларни ўзгартиришдан нарига ўта олмади. Боэинг 737 фюзеляжи қисқартирилган фюзеляжи ва қайта кўриб чиқилган кабинаси бўлган Боэинг 707 фюзеляжидир. Бундан ташқари, Боэинг 757 – бу 707 фюзеляжи дизайнидан ишлаб чиқарилган самолёт. Бу самолёт Боэинг 747-400 самолёти каби масофани бемалол босиб ўта олади.
Ҳарбий фойдаланиш
Дастлаб ҳарбий мақсадларда ишлаб чиқарилган бу самолёт бугунги кунда ҳам фаол хизматда. Хусусан, классик АWАCС самолёти сифатида танилган Э-3 Сентрй модификацияланган Боэинг 707 моделидир. Туркия ҳарбий-ҳаво кучларида КC-135 Стратотанкер номи билан танилган 7 та Боэинг 707 самолёти мавжуд. 800 та КC-135 Стратотанкер самолётлари ишлаб чиқарилди. Шунингдек, Нортҳроп Грумман томонидан ишлаб чиқарилган, Нортҳроп Грумман Э-8 Жоинт Старс номли Боэинг 707 ҳарбий самолёти мавжуд.




Техник хусусиятлари
| 720 (707-020) | 707-120Б | 707-320Б | |
|---|---|---|---|
| Йўловчилар сони | 140 | 110 (2 класс)
179 (1 класс) |
147 (2 класс)
202 (1 класс) |
| Максимал учиш ог'ирлиги (МТОW) | 222,000 лб (100,800 кг) | 257,000 лб (116,570 кг) | 333,600 лб (151,320 кг) |
| Бўш оғирлиги | 103,145 лб (46,785 кг) | 122,533 лб (55,580 кг) | 146,400 лб (66,406 кг) |
| МТОW’да учиш масофаси | 8,300 фт (2,515 м) | 11,000 фт (3,330 м) | 10,840 фт (3,280 м) |
| Қўниш масофаси | 5,750 фт (1,740 м) | 6,200 фт (1,875 м) | 10,840 фт (3,280 м) |
| Операцион парвоз диапазони (тўлиқ юк) | 3,680 НМ (6,800 км) | 3,680 НМ (6,820 км) | 3,735 НМ (6,920 км) |
| Операцион тезлиги | 540 кн (999 км/ҳ) | 540 кн (1000 км/ҳ) | 525 кн (972 км/ҳ) |
| Узунликлари | 136 фт 2 ин (41.25 м) | 144 фт 6 ин (44.07 м) | 152 фт 11 ин (46.61 м) |
| Қанот кенгайиши | 130 фт 10 ин (39.90 м) | 145 фт 9 ин (44.42 м) | |
| Қуйруқ баландлиги | 41 фт 7 ин (12.65 м) | 42 фт 5 ин (12.93 м) | 42 фт 5 ин (12.93 м) |
| Фюзеляж кенглиги | 12 фт 4 ин (3.76 м) | 12 фт 4 ин (3.76 м) | |
| Қувват платформаси (4 х) | Пратт & Wҳитней ЖТ3C-7:
12,000 лбф (53.3 кН) |
Пратт & Wҳитней ЖТ3Д-1:
17,000 лбф (75.6 кН) |
ПW ЖТ3Д-3:
18,000 лбф (80 кН) ПW ЖТ3Д-7: 19,000 лбф (84.4 кН) |
Ишлаб чиқариш
| 1994 | 1993 | 1992 | 1991 | 1990 | 1989 | 1988 | 1987 | 1986 | 1985 | 1984 | 1983 | 1982 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 5 | 14 | 4 | 5 | 0 | 9 | 4 | 3 | 8 | 8 | 8 |
| 1981 | 1980 | 1979 | 1978 | 1977 | 1976 | 1975 | 1974 | 1973 | 1972 | 1971 | 1970 | 1969 |
| 2 | 3 | 6 | 13 | 8 | 9 | 7 | 21 | 11 | 4 | 10 | 19 | 59 |
| 1968 | 1967 | 1966 | 1965 | 1964 | 1963 | 1962 | 1961 | 1960 | 1959 | 1958 | 1957 | 1956 |
| 111 | 118 | 83 | 61 | 38 | 34 | 68 | 80 | 91 | 77 | 8 | 0 | 0 |
Манбалар
- ↑ ҳттпс://www.британниcа.cом/течнологй/Боэинг-707
- ↑ ҳттпс://www.ҳисторйлинк.орг/Филе/3890
- ↑ : Боэинг 707 Оиласи(Wайбаcк Мачине сайтида 2011-04-30 санасида архивланган), Боэинг 707
- ↑ „архив нусхаси“. 2012-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 15-июн.
- ↑ Боэинг 720(Wайбаcк Мачине сайтида 2011-06-22 санасида архивланган)
