Boku arxipelagi
Нативе наме: озарбайжонча: Бакı архипелақı | |
|---|---|
|
Катта Бокунинг ЛандСат сунъий йўлдошидан олинган тасвири (ороллар кўриниб турибди) | |
|
Каспий денгизида Боку архипелагининг жойлашуви | |
| Географияси | |
| Жойлашув | Каспий денгизи |
| Координаталар | 40°17′Н 49°58′Э / 40.283°Н 49.967°Э |
| Ёндош сув ҳавзалари | Боку кўрфази |
| Жами ороллар | 15+ |
| Асосий ороллар | Боюк Зира, Чилов, Хара Зира |
| Бошқарув | |
| _БЛАНК_ | |
Боку архипелаги – Озарбайжоннинг Боку шаҳри яқинида, соҳилдан унча узоқ бўлмаган масофада жойлашган ороллар гуруҳи. Бу оролларни ўраб турган сув саёздир.
Ороллар
Оролларнинг озарбайжонча номларидан ташқари, аксариятининг русча номлари ҳам мавжуд бўлиб, улар ХВИИИ асрда гидрограф Фёдор Соймонов томонидан тузилган Каспий денгизининг биринчи замонавий картографиясидан келиб чиққан[1]. Архипелаг бир неча кичик қумлоқлардан ташқари қуйидаги ороллардан иборат:
Кўрфазда жойлашган ороллар
Булар Боку кўрфази ҳудудига кирувчи ороллардир:
- Боюк Зира ёки Наргин
- Даш Зира ёки Вулф
- Қум ороли ёки Песчанний
- Тава ороли ёки Плита
Кўрфаздан ташқаридаги ороллар
Ушбу ороллар асосий гуруҳдан ажралиб туради:
- Чилов ёки Жилой
- Санги-Муган ёки Свиной
- Занбил ёки Дуванни
- Чикил ёки Обливной
- Қара Су ёки Лос
- Хара Зира ёки Булла
- Қутан ва Бабури (Подводние ороллари)
- Адсиз Ада ёки Безймянний
- Гил ороли ёки Глиняний
- Кура ороли ёки Куринский
- Кура қояси ёки Куринский Камен

Экологияси
Боку архипелаги оролларининг ўсимлик дунёси худди шу қўлтиқдаги нефт қудуқлари келтириб чиқарган ифлосланиш туфайли сезиларли даражада зарар кўрган, шунинг учун кўплаб оролларда ўсимликлар деярли йўқ.
Илгари бу архипелаг Каспий тюлени учун идеал экотизим ҳисобланган. Сув ҳаддан ташқари ифлосланмаган жойларда ҳали ҳам осётр балиқларини учратиш мумкин. Боку қўлтиғига келувчи айрим қушлар, масалан, ғуррак ўрдаклар, кумушсимон чайкалар ва чомгалар газ қазиб олиш қурилмалари ва маёқлардан бошқа ҳеч ким яшамайдиган ушбу ороллардан бошпана топадилар. Свиной оролида сув ифлосланишини автоматик мониторинг қилиш стансияси жойлашган[2].
Туризм
Сўнгги пайтларда Боку архипелагида туризм жадал ривожланмоқда. Боюк Зира оролида кенг кўламли қурилиш ишлари режалаштирилган. Орол бир нечта зоналарга: парк, турар-жой ҳудуди, ҳарбий порт ва бошқаларга бўлинади. Лойиҳа доирасида масжид, черков ва ибодатхона қурилиши ҳам кўзда тутилган. Совет Иттифоқи даврида Боюк Зира Сталин қатағони қурбонлари юбориладиган жой бўлган – буни ёдга олиш учун оммавий қабр ўрнида ёдгорлик ўрнатилиши режалаштирилган. Шунингдек, оролда савдо маркази, мактаб ва клиника фаолият кўрсатиши кутилмоқда. Ушбу лойиҳага хорижий инвесторлар томонидан 2-3 миллиард манат атрофида маблағ сарфланиши тахмин қилинган[3].
Қурилиш ва модернизация

Хазар ороллари – Бокудан 25 км жанубда жойлашган Сунъий ороллар мажмуаси лойиҳасидир.
Лойиҳа доирасида қурилиши режалаштирилган Азербаижан Тоwер биноси дунёдаги ҳозирги энг баланд бино – Бурж Халифадан 200 метр баландроқ бўлиши керак эди. Мажмуа 800 000 аҳоли учун мўлжалланган. Гарчи лойиҳани 2020–2025-йиллар оралиғида якунлаш режалаштирилган бўлса-да, 2023-йил ҳолатига кўра қурилиш ишлари тўхтаб қолган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ "Федор И. Соимонов". Энcйcлопæдиа Британниcа. ҳттп://www.британниcа.cом/ЭБчеcкед/топиc/767183/Федор-И-Соимонов.<!--->
- ↑ „УНИДО Cаспиан Поллутион Репорт (эн)“. Қаралди: 2008-йил 9-сентябр.
- ↑ Тоурист тоwн то аппеар он Боюк Зира исланд оф Баку арчипелаго