Ziyosfera

Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni

(Bolalar kunidan yoʻnaltirildi)

Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни – ҳар йили болалар шарафига нишонланадиган эсдалик санаси бўлиб, уларни нишонлаш санаси мамлакатга қараб ҳар хил бўлади. 1925-йилда Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни биринчи марта Женевада болалар фаровонлиги бўйича Бутунжаҳон конференсиясида эълон қилинган. 1950-йилдан буён Иккинчи дунёнинг кўплаб мамлакатларида 1-июн куни нишонланади[1]. Халқаро болалар куни 1959-йил 20-ноябрда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош Ассамблеяси томонидан қабул қилинган Бола ҳуқуқлари декларацияси муносабати билан 20-ноябр куни нишонланади[2]. Баъзи мамлакатларда бу болалар куни эмас, балки болалар ҳафталиги ҳисобланади. Сикҳлар 20-декабрдан 27-декабргача Болалар кунини нишонлайдилар. АҚШда Болалар куни 2024-йил 20-майда нишонланади.

Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни
Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni
1958-йил Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни муносабати билан чиқарилган Совет маркаси
Расмий номи Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни
Бошқа номлари Халқаро болалар куни
Нишонловчилар Халқаро (БМТ)
Тури Маданий, тижорат
Сана 20-ноябр (дунё бўйлаб), 1-июн (кўп мамлакатлар)
Боғлиқлиги

Тарихи

Келиб чиқиши

Болаларни ҳимоя қилиш куни 1857-йил июн ойининг иккинчи якшанбасида Массачусец штатининг Челси шаҳридаги черков руҳонийси доктор Чарлз Леонард томонидан бошланган. Леонард болаларга бағишланган махсус хизмат ўтказди. Леонард бу кунни Атиргул куни деб атади, гарчи у кейинчалик Гуллар якшанбаси ва кейин Болалар куни деб номланди[3][4][5].

Болаларни ҳимоя қилиш куни биринчи марта 1920-йилда Туркия Республикаси томонидан 23-апрел санаси билан расман миллий байрам деб эълон қилинган. Болаларни ҳимоя қилиш куни 1920-йилдан бери ҳукумат ва ўша пайтдаги газеталар томонидан болалар куни деб эълон қилинганлиги сабабли миллий миқёсда нишонланади. Бироқ, бу байрамни аниқлаштириш ва асослаш учун расмий тасдиқлаш зарур деб қарор қилинди ва расмий баёнот 1929-йилда Туркия Республикасининг асосчиси ва биринчи президенти Мустафа Кемал Ататüрк томонидан миллий миқёсда эълон қилинди[6][7][8].

Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни

Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни биринчи марта 1925-йилда Женевада бўлиб ўтган Болалар фаровонлиги бўйича Бутунжаҳон конференсиясида эълон қилинган. 1949-йил 4-ноябрда 1-июн Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни сифатида Москвада Халқаро демократик аёллар федерацияси томонидан таъсис этилган[1]. 1950-йилдан бери 1-июн кўплаб коммунистик ва пост-коммунистик мамлакатларда болаларни ҳимоя қилиш куни сифатида нишонланади.

1959-йил 20-ноябр куни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан Болалар ҳуқуқлари декларацияси қабул қилинган бўлиб, унда болаларнинг ҳимоя қилиниши, та’лим олиши ва соғлом улғайиши учун зарур шароитлар яратиш муҳимлиги та’кидланган.[9]

БМТ

1954-йил 14-декабрда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош Ассамблеясида Ҳиндистон ва Уругвайнинг қўшма резолюцияси барча мамлакатларни Халқаро болалар кунини нишонлашга, биринчи навбатда, болалар ўртасида ўзаро алмашинув ва тушунишни ривожлантиришга, иккинчидан, болаларни ҳимоя қилиш ғояларини тарғиб қилиш бўйича ҳаракатларни бошлашга даъват этиш учун БМТ Низоми қабул қилинди[10]. 1959-йил 20-ноябрда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бола ҳуқуқлари декларациясини қабул қилди[11]. Бутунжаҳон болалар куни 1959-йил 20-ноябрда БМТ Бош Ассамблеяси томонидан қабул қилинган Бола ҳуқуқлари декларацияси муносабати билан 20-ноябрда нишонланади[2].

Халқаро болалар куни (Ўзбекистонда)

Ўзбекистонда Халқаро болалар куни ҳар йили 1-июн куни нишонланади. Ушбу кун болаларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, уларнинг соғлом ўсиши, та’лими ва маданий ривожланишига э’тибор қаратиш мақсадида белгиланган.[12]

Байрам доирасида мамлакатнинг барча ҳудудларида турли тадбирлар ўтказилади, жумладан:

  • Болалар боғчалари, мактаблар ва маданият муассасаларида байрам дастурлари
  • Спорт мусобақалари ва консертлар
  • Болаларга совғалар бериш ва ижтимоий аксиялар

Ўзбекистон ҳукумати ва жамоат ташкилотлари томонидан болаларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва уларни ижтимоий жиҳатдан қўллаб-қувватлашга алоҳида э’тибор қаратилади.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Янг, Унитй Элиас. Wомен'с анд Чилдрен'с Чамберс оф Парлиамент. Блоомингтон, ИН, УС: АутҳорҲоусе, 2015. ИСБН 978-1-5049-4192-1. 
  2. ↑ 2,0 2,1 „Wорлд Чилдрен'с Дай“. Қаралди: 2020-йил 2-июн.
  3. ↑ „Реадинг Эагле – Гоогле Неwс Арчиве Сеарч“. Қаралди: 2016-йил 14-июн.
  4. ↑ „Тҳе Шарон Баптист Чурч“. 2016-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 14-июн.
  5. ↑ „Тодай ис Универсал Чилдрен'с Дай – Чристиан Адоптион Сервиcес“. 2016-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 14-июн.
  6. ↑ Вейси Акıн (1997). „23 Нисан Миллî Ҳâкимиет ве Çоcук Байрамı'нıн Тариҳçэси“ (академик яйıн). ПАÜ Эğитим Факüлтеси Дергиси 3. сайı: с. 91.
  7. ↑ Вейси Акıн (1997). „23 Нисан Миллî Ҳâкимиет ве Çоcук Байрамı'нıн Тариҳçэси“ (академик яйıн). ПАÜ Эğитим Факüлтеси Дергиси 3. сайı: с. 92.
  8. ↑ „23 Нисан“ (тр). 2017-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 20-ноябр.
  9. ↑ ҳттпс://www.ун.орг/
  10. ↑ „УН Еарбоок“. www.унмултимедиа.орг. Қаралди: 2021-йил 14-ноябр.
  11. ↑ „Унитед Натионс“. Унитед Натионс (1954-йил 14-декабр). Қаралди: 2013-йил 28-июл.
  12. ↑ ҳттпс://дарё.уз/2017/06/01/халқаро-болалар-куни-байрамнинг-тарихи-ва-ананалари/

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Xalqaro_bolalarni_himoya_qilish_kuni" dan olindi