Болонезе макарони (италянча: Паста алла бологнесе), Болонезе соуси (франсузча: Сауcе бологнаисе) — италянча таом макарон сервировкасининг бир тури, шунингдек, бундай сервировкада ишлатиладиган гўштли соус.

Болонезе соусининг ватани Италиянинг Болоня провинсияси бўлиб, бу унинг номида акс этган. Макаронли рагу соуси ҳақидаги биринчи ҳужжатли эслатма ХВИИИ асрнинг охирига тўғри келади ва Болоня яқинидаги Имола шаҳри ва Кардинал, кейинчалик Рим папаси Пия ВИИ Грегорио Луиджи Барнаба Кярамонтининг[1] ошпази Алберто Ависи шахси билан боғлиқ.

Болонезе соуси билан тортиш учун тарихий макарон тури талятелле ҳисобланади. Бугунги кунда, Италиядан ташқарида, болонезе соуси спагетти ёки бошқа турдаги макаронлар (шу жумладан, тор маънодаги макарон) билан ҳам сервировка қилинади.

Италиянинг ўзида „Спагҳетти алла Бологнесе“ (Спагетти Болонезе) номи ундан ташқарига қараганда кечроқ тарқалди[2]. У Америкада пайдо бўлган.

Болонезе соусини спагетти билан қўллаш ҳақида биринчи эслатма Жулиа Ловежой Cуниберти „Америка ошхоналари учун амалий италян рецептлари“ китобида в таржима билан Инглиз — "Америка ошхоналари учун амалий италян рецептлари"), унда у соусни макарон ёки спагетти билан бирга ишлатишни маслаҳат берди. Гап шундаки, қуруқ таглиателле тузилиши жуда мўрт. Америкада ўша пайтда улар асосан спагетти билан таъминланган. Америкада таомнинг муваффақияти жуда катта эди ва бир неча йил ичида у Ню-Ёркдаги 1920-йилда Cоммодоре меҳмонхонаси ва 1931-йилда Монета каби энг машҳур ресторанларнинг менюсига киритилди. Ўшанда бу таом жаҳон миқёсида шуҳрат қозонган[3].

Бугунги кунда спагетти Болонезе пакетларда, банкаларда, шунингдек музлатилган ҳолда сотилади. Консерваланган спагетти Болонезенинг йирик ишлаб чиқарувчиси Американинг Ҳеинз озиқ-овқат компанияси бўлиб, уларни йигирманчи асрнинг 60-йилларидан бошлаб ишлаб чиқаради[4][5][6].

Карбонара каби бошқа машҳур макарон вариантларидан фарқли ўлароқ, болонезе соуси нафақат макарон билан, балки картошка пюреси билан ҳам, лазаня учун начинка сифатида ишлатилиши мумкин ва баъзи ҳолларда у алоҳида, рагу каби сервировка қилинади.

Болоня делегацияси томонидан Италия ошхонаси академиясида (Аccадемиа Италиана делла Cуcина) расман тавсия этилган Болонезе рецепти таомнинг таркибини қуйидаги ингредиэнтлар билан чеклайди: мол гўшти, чўчқа гўшти, панчетта (Италия бекони), пиёз, сабзи, селдерей, помидор, гўштли булён, оқ ёки қизил қуруқ вино, сут.

Энг соддалаштирилган версияда болонезе — помидорли соусдаги гўшт қиймаси.

Группо Виртуале Cуочи Италиани (ГВCИ) — Италия пазандалик профессионалларининг халқаро ташкилоти бўлиб, ҳар йили Халқаро Италия ошхонаси кунини ташкил қилади. 2010-йилда талятелле алла болонезе ушбу байрамнинг расмий таоми сифатида танланган[7]. Тадбир 2010-йил 17-январда бўлиб ўтган ва унда 50 та давлатдан 450 нафар ошпаз қатнашган[8].

Манбалар

  1. ↑ Лйнне Россетто Каспер. Тҳе Сплендид Табле Морроw: , 21-феврал 2012-йил. ИСБН 978-0-688-08963-4. 
  2. ↑ Cарназзи, Стефано. „Тҳе Странге Сторй оф Спагҳетти Бологнесе: Фореигн-борн, Адоптед бй Италй“ (эн). Эхпо2015.орг (2014-йил 26-ноябр). 2020-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-июн.
  3. ↑ Гамберо Россо. „Ла вера сториа дегли спагҳетти алла бологнесе“ (ит). ГамбероРоссо.ит (2020-йил 27-апрел). Қаралди: 2020-йил 5-декабр.
  4. ↑ „Дон’т cалл тҳем спагҳетти бологнесе: тҳе диффиcулт релатионшип бетwеэн Бологна анд иц мост популар реcипе, аброад“ (ит). Риcетте сториче. Қаралди: 2020-йил 5-декабр.
  5. ↑ „Ҳеинз | Спагҳетти Бологнесе“ (эн). www.ҳеинз.cо.ук. Қаралди: 2020-йил 5-декабр.
  6. ↑ „Галлерй Имаге: Ҳеинз Спагҳетти Бологнесе“ (эн). Ҳисторй оф Адвертисинг Труст. Қаралди: 2021-йил 17-июн.
  7. ↑ „Интернатионал Дай оф Италиан Cуисинес 2010“ (эн). итчефс-ГВCИ. Қаралди: 2020-йил 22-август.
  8. ↑ „Таглиателле wитҳ рагù Бологнесе сауcе, Таглиателле ал Рагù алла Бологнесе бй Марио Cарамелла“ (эн). итчефс-ГВCИ. Қаралди: 2020-йил 22-август.


Адабиётлар

  • Артуси, Пеллегрино (1895). Сcиэнcе ин тҳе Китчен анд тҳе Арт оф Эатинг Wелл. ИСБН 0-8020-8704-3.
  • Ҳазен, Марcелла. Тҳе Cлассиc Италиан Cоокбоок Кнопф. ИСБН 0-394-40510-2

Ҳаволалар