Boloria dia
| Болориа диа | |
|---|---|
_dia-001.JPG) Пастки томони | |
Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Ҳайвонлар |
| Тип: | Бўғимоёқлилар |
| Синф: | Ҳашаротлар |
| Туркум: | Тангачақанотлилар |
| Оила: | Нймпҳалидаэ |
| Уруғ: | Болориа |
| Бинар номи | |
|
Болориа диа (Линнаэус, 1767) | |
| Синонимлари | |
| |
Болориа диа (Уивер фритилларияси ёки бинафшаранг фритиллария) — Нймпҳалидаэ оиласига мансуб капалак тури. Уивер фритилларияси номи ушбу турни 1820-йилларда Бирмингемдан ўн мил радиусда топганини даъво қилган инглиз ҳашаротлар коллексионери Ричард Уивер шарафига қўйилган[1]. Бироқ, Б. диа Англияда жуда кам учрайди ва у ердан топилган саноқли намуналар тасодифан келтирилиб қолган деб ҳисобланади[2].
Тавсифи
Вояга етган капалак кичик ўлчамда бўлиб, одатда шахмацимон тўқ сариқ-жигарранг устки томонга ҳамда субмаргинал учбурчаклар ва нуқталар қаторига эга. Олдинги қанот узунлиги 16–17 мм. Орқа қанотнинг пастки томонида ўзига хос бинафшаранг тасма мавжуд.
Зайц асаридаги тавсифи
А. диа Л. (68ф) — энг кичик Аргйннис. Устки томони одатда бошқа турларга қараганда кўпроқ қора рангга эга; орқа қанотнинг асос қисми қоида тариқасида анча тўқ, чекка қисмида қалин қора нуқталар қатори жойлашган. Орқа қанотнинг пастки томони бинафшаранг билан ўзаро туташган бўлиб, чеккасида, ўрта тасмасида ва асосида кумушранг доғлар мавжуд. Марказий, Шимолий ва Шарқий Европа бўйлаб, шунингдек, Олд Осиёдан шарққа, то Мо'г'улистонгача тарқалган. Кенг туташ ўрта тасмага эга бўлган намуналар — аб. виттата Спул. (= медиофасcиата Счултз) ҳисобланади. Аб. ҳудаки Аигн. намунасида (айниқса иккинчи наслда жуда кўп учрайди) орқа қанотнинг фақат тор ўрта тасмаси қизғиш-сариқ бўлиб, чеккаси ва асоси кенг қора рангда бўлади. — алпина Элw. [ҳозирги Б. д. алпина кенжа тури] (Элwес, 1899) (68ф) — Шарқий Марказий Осиёдан тарқалган, Олтойдан топилиб тавсифланган шакли; унинг асосий ранги хирароқ, қизғиш-сариқдан кўра кўпроқ тери рангида. — Қурт оқиш ёки тўқроқ кулранг бўлиб, оч ҳошияли қорамтир орқа чизиғига ва қизғиш-жигарранг ён чизиққа эга; орқа ён қисмида қорамтир ямоқда кичик очиқ доғлар мавжуд; тиканлари очиқ сариқ, асоси тўқ сариқ; июнда ва сентябрдан апрелгача Виолаcеаэ ва Рубус устида яшайди, шунингдек, Прунелла вулгарис билан озиқланиши айтилади. Ғумбаги жигарранг; орқа қисмида кичик учли дўмбоқчалар қатори бор. Капалак апрел ва май ойларида ҳамда августдан бошлаб очиқ жойларда ва ўрмон майдонларида паст учади ва тез-тез гулларга қўнади. Ушбу капалакнинг тунлари одатда гуллаётган буталарга осилиб ухлашини кўриш мумкин, уларнинг пастки қисми майда гулларга жуда яхши мослашган. Ушбу тур ўзи учрайдиган ҳудудларда камёб саналмайди, бироқ катта тўдалар шаклида ҳам топилмаган[3].
Ўхшаш турлари
Б. диа марварид ҳошияли фритиллариядан орқа қанотида ўткир бурчак мавжудлиги билан фарқ қилади (қанотлари ёпиқ ҳолда қўнганда пастки томондан яққол кўринади). Ўхшаш Титания фритилларияси унчалик ўткир бурчакли бўлмаган орқа қанотга эга ва фақат баланд тоғлик ҳудудларда учрайди[4].
Европада қуртлар Виола турлари (Виола одората, Виола ҳирта, Виола cанина, Виола реиченбачиана, Виола триcолор) билан, Европадан ташқарида эса Прунелла вулгарис ва Рубус идаэус билан озиқланади.
Тарқалиши
Болориа диа Европада, Кавказ бўйлаб шарққа, Палеарктика орқали то Мо'г'улистонгача бўлган ҳудудларда учрайди. У жанубий Франсия бўйлаб кенг тарқалган ва одатий тур ҳисобланади[4] Европада у шимолий Испания, Италия ва Грециядан то Полша, Болқон ва Туркиягача учрайди.[5][6]. У Буюк Британияда учрамайди.
Кенжа турлари
- Cлоссиана диа диа ғарбий Европа
- Cлоссиана диа алпина (Элwес, 1899)
- Cлоссиана диа cалида (Жачонтов, 1911)
- Cлоссиана диа дисcонота (Круликовскй, 1909) марказий Европа ва ғарбий Сибир
- Cлоссиана диа семота Тузов, 2000
- Cлоссиана диа сетаниа (Фруҳсторфер, 1909)[6]
Этимологияси
Классик анъанага кўра номланган. Диа (юнон мифологияси) — Лапитлар шоҳи Иксионнинг рафиқаси.
Галерея
-
Устки томони -
Пастки томони
Манбалар
- ↑ Салмон, Мичаэл А.. Тҳе Аурелиан Легаcй. Бритиш Буттерфлиэс анд тҳеир Cоллеcторс. Ҳарлей Боокс, 2000 — 133–134-бет.
- ↑ Ээлес, Петер. „Wеавер'с Фритилларй“. УК Буттерфлиэс (2002–2012).
- ↑ Адалберт Сеитз ин Сеитз, А. эд. Банд 1: Абт. 1, Диэ Гроßсчметтерлинге дес палаэарктисчен Фауненгебиэтес, Диэ палаэарктисчен Тагфалтер, 1909, 379 Сеитен, мит 89 колориэртен Тафелн (3470 Фигурен)
Бу мақола жамоат мулки бўлган маълумотларни ўз ичига олади.
- ↑ 4,0 4,1 Гиббонс, Рогер. „Wеавер'с Фритилларй“. Буттерфлиэс оф Франcе (2011).
- ↑ ҳттп://www.ниc.фунет.фи/пуб/сcи/био/лифе/инсеcта/лепидоптера/дитрйсиа/папилионоидеа/нймпҳалидаэ/ҳелиcониинаэ/cлоссиана/индех.ҳтмл
- ↑ 6,0 6,1 ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20131203062436/ҳттп://www.фаунаэур.орг/фулл_ресулц.пҳп?ид=441716