Bonni Bassler
Бонни Лин Басслер (1962-йилда туғилган) – америкалик молекуляр биолог; Молекуляр биология бўйича Сқуибб профессори ва Принстон университетининг молекуляр биология кафедраси мудири ва яна Ховард Хюз тиббиёт институти тадқиқотчиси. У бактерияларда ҳужайрадан ҳужайра ўртасидаги кимёвий алоқани тадқиқ қилди ва бактерияларнинг мулоқот қилиш механизми ҳақида асосий тушунчаларни топди, бу кворумни сезиш деб номланади. У кимёвий сигнализациянинг бузилиши антимикробиял терапия сифатида ишлатилиши мумкинлиги ҳақидаги ғояга ҳисса қўшди[2][3].
| Бонниэ Басслер | |
|---|---|
| Таваллуди |
1962 (ёши 63–64) Чиcаго, Иллиноис, У.С. |
| Фуқаролиги | Унитед Статес |
| Иш жойлари | Принcетон Университй |
| Машҳур ишлари | Қуорум сенсинг |
| Мукофотлари |
Wилей Призе ин Биомедиcал Сcиэнcе (2009) Ричард Лоунсберй Аwард (2011) Шаw Призе (2015) Пеарл Меистер Греэнгард Призе (2016) Фореигн Мембер оф тҳе Роял Соcиэтй[1] Генетиcс Соcиэтй оф Америcа Медал (2020) Принcесс оф Астуриас Аwард (2023) |
| Турмуш ўртоғи | Тодд Реичарт |
| "Қуорум сенсинг: Баcтериа талкс", Бонниэ Басслер, ТЕД2014 | |
| Ташқи видео | |
|---|---|
Басслер ўз тадқиқотлари учун кўплаб мукофотларга сазовор бўлган, жумладан Астурия маликаси мукофоти(2023), Пол Эрлих ва Людвиг Дармштедтер мукофоти(2021), Пеарл Меистер Греэнгард мукофоти(2016), ЛъОреал-УНЕСCО мукофоти(2012), Ричард Лоунсбери мукофоти(2011), Биотиббиёт фанлари бўйича Wилей мукофоти(2009), ва МаcАртур стипендияси(2002)[4].
У Миллий Фанлар академиясининг сайланган аъзоси(2006-йил ҳолатига кўра)[5], Қироллик жамиятининг хорижий аъзоси(2012-йил ҳолатига), Америка Микробиология жамиятининг собиқ президенти(2011-йил) ва 2016-йил 10-майда тугаш муддати билан Миллий фан кенгашида ишлаган[6][7]. У 2012-2017-йилгача Генетиканинг йиллик шарҳи муҳаррири эди[8][9].
Эрта ҳаёт ва таълим
Басслер Чикагода туғилган ва Калифорниянинг Данвил шаҳрида ўсган[10]. У илм-фан соҳасидаги фаолиятини 13 ёшида "Маями ҳайвонот боғида ветеринар ёрдамчиси, кейин эса маҳаллий ит ва мушуклар клиникасида" бошлаган[11].
Басслер Девисдаги Калифорния университетига ветеринария фанлари бўйича мутахассис сифатида ўқишга кирди, лекин асосий эътиборни генетика ва биокимёга қаратди ва биокимё бўйича бакалавр даражасини олди. Басслер УC Давис биокимёси ва яна молекуляр тиббиёт профессори Фредерик Тройда ишлаган, у уни бактериялар бўйича тадқиқот лойиҳасига тайинлаган. Ушбу лойиҳа доирасида Басслер Э. cоли ферментини турли мембрана гликопротеинларидан қандларни ажратувчи ферментни тавсифлади. Басслернинг таъкидлашича, прокарётлар "ишлаш учун мукаммал мавжудотлар"[10]. Басслер Жонс Хопкинс университетида ўқиган ва 1990-йилда биокимё фанлари номзоди илмий даражасини олган[12].
Унинг докторликдан кейинги тадқиқотлари Калифорниянинг Ла Жолла шаҳридаги Агоурон институтида олиб борилган ва у ерда 1990-1994-йилгача Майкл Р. Силверман билан ишлаган[10]. Силверман биринчи бўлиб денгиз бактерияси Вибрио фисчерини ўрганиш орқали кворум сезгисини кашф этди. Қоронғида порлаётган бактериялар ўзларининг сони ҳақида кимёвий алоқада бўлишади ва фақат когорта самарали ёруғлик манбасини яратиш учун этарлича катта бўлганда ёруғлик чиқаради. Басслер бактерияларнинг "кўп тилли" эканлигини ва бир-бири билан алоқа қилиш учун бир нечта кимёвий сигнал молекулаларидан фойдаланишини аниқлади.
Ўшандан буён Басслер бактериялар ўзини ва бошқаларни фарқлаш учун кворум сезгисидан фойдаланишини кўрсатди, бу хусусият илгари юқори даражада ривожланган организмлар билан чегараланган эди. Басслер вируслар ва хост ҳужайралари (масалан, инсон ҳужайралари), шунингдек, бактериялар кворум сезгисидан фойдаланишини ва патоген бактерияларнинг вирулентлиги қисман кворумни сезиш натижаси эканлигини кўрсатди. Басслер ҳайвонлар моделларида глобал аҳамиятга эга бактериал патогенлардан инфекцияни тўхтатувчи анти-кворумни сезиш стратегияларини ишлаб чиқди[2][13].
1994-йилда Басслер Принстон факултетига қўшилди. Ҳозирда у молекуляр биология кафедраси мудири ва молекуляр биология бўйича Сқуибб профессори[14]. Унинг Принстон университетидаги лабораторияси бактерияларда ҳужайра-ҳужайра алоқаси жараёнини, яъни кворумни аниқлашни ўрганади[15][16].
Басслеръс эхплоратион оф тҳе wайс ин wҳич баcтериа cоммуниcате анд беҳаве cоллеcтивелй cан бе сеэн ас cонтрибутинг то а парадигм шифт ин ҳоw сcиэнтисц виэw тҳе миcробиал wорлд. Басслеръс дисcовериэс аре саид то "опен неw вистас ин басиc сcиэнcе, бут аре алсо оф праcтиcал сигнифиcанcе"[17]. Басслеръс ресеарч ҳас cонтрибутед неw анд эхcитинг стратегиэс фор треатинг баcтериал дисеасе[18]. Ин 2002, тҳе МаcАртҳур Фоундатион аwардед Басслер а феллоwшип ин реcогнитион оф ҳер cонтрибутионс то тҳе баcтериал лехиcон[4][19].
Тадқиқот

Докторликдан кейинги тадқиқотлари давомида Басслер В. ҳарвейи бактерияларида биолуминесанс генларнинг генетик манипуляцияси бўйича тажриба ўтказди ва бу бактерияларда кворумни аниқлаш учун бир нечта молекулалар мавжудлигини аниқлади. У бу бактериялар бошқа бактерияларнинг алоқаларига жавобан кўп сонли генларни ёқиш ва ўчириш учун кворум сенсоридан фойдаланишини аниқлади. Бу алоқалар ва жавоблар бир хил турдаги ва ҳар хил турдаги бактерияларга кўп ҳужайрали организмларга ўхшаш тарзда ҳамкорлик қилиш имконини беради. У ушбу тадқиқотни бир қатор экспериментларда кенгайтирди, бу эса бор боғланишининг алоқада ёрдамчи омил сифатида ишлатилишини кашф этди..В.ҳарвейи топилган океанларда бор кўп учрайди[10].
Басслер лабораторияси турлараро ва турлараро алоқага, ўзини-ўзи тан олмасликка, маълумот узатишга ва популяция даражасидаги ҳамкорликка қаратилган. Тадқиқот мавзуларига қуйидагилар киради: Бактериялар ўзини бошқалардан қандай ажратиб туради: лиганд-рецепторлар ўзаро та'сири, динамикаси: кворумни сезишнинг кичик РНК регуляцияси, оқим остидаги биофилмлар ва жамоат моллари дилеммаси, талаб бўйича кворумни сезиш билан манипуляция ва микробиома кворумни сезиш ва қиролликлараро алоқа[15].
Танланган асарлар
- Нг, Wаи-Леунг; Басслер, Бонниэ Л. (Деcембер 1, 2009). "Баcтериал Қуорум-Сенсинг Нетwорк Арчитеcтурес". Аннуал Ревиэw оф Генетиcс 43 (1): 197–222. дои:10.1146/аннурев-генет-102108-134304. ИССН 0066-4197. ПМИД 19686078. ПМC 4313539. ҳттпс://дои.орг/10.1146/аннурев-генет-102108-134304.
- Басслер, Бонниэ Л.; Лосиcк, Ричард (Април 2006). "Баcтериаллй Спеакинг". Cелл 125 (2): 237–246. дои:10.1016/ж.cелл.2006.04.001. ИССН 0092-8674. ПМИД 16630813. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/cелл_2006-04-21_125_2/паге/237.
- Cамилли, Андреw; Басслер, Бонниэ Л. (Фебруарй 24, 2006). "Баcтериал Смалл-Молеcуле Сигналинг Патҳwайс". Сcиэнcе 311 (5764): 1113–1116. дои:10.1126/сcиэнcе.1121357. ИССН 0036-8075. ПМИД 16497924. ПМC 2776824. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_сcиэнcе_2006-02-24_311_5764/паге/1112.
- Wатерс, Чристопҳер М.; Басслер, Бонниэ Л. (Новембер 1, 2005). "Қуорум сенсинг: Cелл-то-Cелл Cоммуниcатион ин Баcтериа". Аннуал Ревиэw оф Cелл анд Девелопментал Биологй 21 (1): 319–346. дои:10.1146/аннурев.cеллбио.21.012704.131001. ИССН 1081-0706. ПМИД 16212498. ҳттпс://дои.орг/10.1146/аннурев.cеллбио.21.012704.131001.
- Ленз, Дерриcк Ҳ.; Мок, Кеннй C.; Лиллей, Брендан Н.; Кулкарни, Раҳул В.; Wингреэн, Нед С.; Басслер, Бонниэ Л. (Жулй 9, 2004). "Тҳе Смалл РНА Чапероне Ҳфқ анд Мултипле Смалл РНАс Cонтрол Қуорум Сенсинг ин Вибрио ҳарвейи анд Вибрио чолераэ". Cелл 118 (1): 69–82. дои:10.1016/ж.cелл.2004.06.009. ИССН 0092-8674. ПМИД 15242645. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/cелл_2004-07-09_118_1/паге/69.
- Чен, Хин; Счаудер, Степҳан; Потиэр, Ноэлле; Ван Дорсселаэр, Алаин; Пелcзер, Иствáн; Басслер, Бонниэ Л.; Ҳугҳсон, Фредериcк М. (Жануарй 2002). "Струcтурал идентифиcатион оф а баcтериал қуорум-сенсинг сигнал cонтаининг борон". Натуре 415 (6871): 545–549. дои:10.1038/415545а. ИССН 0028-0836. ПМИД 11823863. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_натуре-ук_2002-01-31_415_6871/паге/544.
- Миллер, Мелисса Б.; Басслер, Бонниэ Л. (Оcтобер 1, 2001). "Қуорум Сенсинг ин Баcтериа". Аннуал Ревиэw оф Миcробиологй 55 (1): 165–199. дои:10.1146/аннурев.миcро.55.1.165. ИССН 0066-4227. ПМИД 11544353. ҳттпс://дои.орг/10.1146/аннурев.миcро.55.1.165.
- Счаудер, Степҳан; Шокат, Кеван; Суретте, Мичаэл Г.; Басслер, Бонниэ Л. (Деcембер 21, 2001). "Тҳе ЛухС фамилй оф баcтериал аутоиндуcерс: биосйнтҳесис оф а новел қуорум-сенсинг сигнал молеcуле". Молеcулар Миcробиологй 41 (2): 463–476. дои:10.1046/ж.1365-2958.2001.02532.х. ИССН 0950-382Х. ПМИД 11489131.
- Суретте, Мичаэл Г.; Миллер, Мелисса Б.; Басслер, Бонниэ Л. (Фебруарй 16, 1999). "Қуорум сенсинг ин Эсчеричиа cоли, Салмонелла тйпҳимуриум, анд Вибрио ҳарвейи: А неw фамилй оф генес респонсибле фор аутоиндуcер продуcтион". Проcеэдингс оф тҳе Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес 96 (4): 1639–1644. дои:10.1073/пнас.96.4.1639. ИССН 0027-8424. ПМИД 9990077. ПМC 15544. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=15544.
- Басслер, Бонниэ Л (Деcембер 1999). "Ҳоw баcтериа талк то эач отҳер: регулатион оф гене эхпрессион бй қуорум сенсинг". Cуррент Опинион ин Миcробиологй 2 (6): 582–587. дои:10.1016/с1369-5274(99)00025-9. ИССН 1369-5274. ПМИД 10607620.
- Басслер, Бонниэ Л.; Wригҳт, Мириам; Силверман, Мичаэл Р. (Жулй 1994). "Мултипле сигналлинг сйстемс cонтроллинг эхпрессион оф луминесcенcе ин Вибрио ҳарвейи : сеқуэнcе анд фунcтион оф генес энcодинг а сеcонд сенсорй патҳwай". Молеcулар Миcробиологй 13 (2): 273–286. дои:10.1111/Ж.1365-2958.1994.Тб00422.Х. ПМИД 7984107. ҳттпс://онлинелибрарй.wилей.cом/дои/10.1111/ж.1365-2958.1994.тб00422.х.
- Басслер, Бонниэ Л.; Wригҳт, Мириам; Шоwалтер, Ричард Э.; Силверман, Мичаэл Р. (Аугуст 1993). "Интерcеллулар сигналлинг ин Вибрио ҳарвейи: сеқуэнcе анд фунcтион оф генес регулатинг эхпрессион оф луминесcенcе". Молеcулар Миcробиологй 9 (4): 773–786. дои:10.1111/ж.1365-2958.1993.тб01737.х. ИССН 0950-382Х. ПМИД 8231809. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_молеcулар-миcробиологй_1993-08_9_4/паге/773.
Манбалар
- ↑ Стафф „Профессор Бонниэ Л. Басслер ФорМемРС“. Тҳе Роял Соcиэтй. Қаралди: 2012-йил 21-октябр.
- ↑ 2,0 2,1 „Бонниэ Л. Басслер, Пҳ.Д.“. Ҳоwард Ҳугҳес Медиcал Институте. 2013-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 20-май.
- ↑ „Бонниэ Л. Басслер“. Принcетон Университй (2016-йил 11-март).
- ↑ 4,0 4,1 „Бонниэ Басслер Молеcулар Биологист, Cласс оф 2002“. МаcАртҳур Фоундатион (2002).
- ↑ „Бонниэ Л. Басслер“. Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес. Қаралди: 2021-йил 17-сентябр.
- ↑ „Обама то номинате Принcетон'с Басслер фор Натионал Сcиэнcе Боард“. Принcетон Университй (2011-йил 21-октябр). Қаралди: 2021-йил 17-сентябр.
- ↑ "Даилй Дигест". Cонгрессионал Реcорд 158 (61). Април 26, 2012. ҳттпс://www.говинфо.гов/cонтент/пкг/CРЕC-2012-04-26/ҳтмл/CРЕC-2012-04-26-пт1-ПгД408.ҳтм. Қаралди: Септембер 17, 2021.Бонни Басслер]]
- ↑ „CО-ЭДИТОРС ОФ ТҲЕ АННУАЛ РЕВИЭW ОФ ГЕНЕТИCС – ВОЛУМЕ 46, 2012“. Аннуал Ревиэwс. Қаралди: 2021-йил 29-июл.
- ↑ „ЭДИТОР ОФ ТҲЕ АННУАЛ РЕВИЭW ОФ ГЕНЕТИCС – ВОЛУМЕ 51, 2017“. Аннуал Ревиэwс. Қаралди: 2021-йил 29-июл.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Аҳмед, Фарооқ (Април 1, 2008). "Профиле оф Бонниэ Л. Басслер" (эн). Проcеэдингс оф тҳе Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес 105 (13): 4969–4971. дои:10.1073/пнас.0705870105. ИССН 0027-8424. ПМИД 18362352. ПМC 2278219. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2278219.
- ↑ „Аутобиограпҳй оф Бонниэ Л Басслер“ (эн). Тҳе Шаw Призе. 2022-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-феврал.
- ↑ „Л'Ореал-УНЕСCО Намес Профессор Бонниэ Басслер, Принcетон Университй, Фор Wомен ин Сcиэнcе 2012 Лауреате фор Нортҳ Америcа“ (эн). Принcетон, Неw Жерсей Патч (2012-йил 13-апрел). Қаралди: 2022-йил 2-феврал.
- ↑ Счаудер, С.; Басслер, Б. Л. (2001). "Тҳе лангуагес оф баcтериа". Генес & Девелопмент 15 (12): 1468–80. дои:10.1101/гад.899601. ПМИД 11410527. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_генес-девелопмент_2001-06-15_15_12/паге/н15.
- ↑ „Бонниэ Басслер“ (эн). Броад Институте (2018-йил 20-март). Қаралди: 2019-йил 3-май.
- ↑ 15,0 15,1 „Басслер Лаб Ресеарч“ (эн). счолар.принcетон.эду. Қаралди: 2020-йил 2-май.
- ↑ Ҳмело, Лаура Р. (Жануарй 3, 2017). "Қуорум Сенсинг ин Марине Миcробиал Энвиронменц". Аннуал Ревиэw оф Марине Сcиэнcе 9 (1): 257–281. дои:10.1146/аннурев-марине-010816-060656. ИССН 1941-1405. ПМИД 27814032. ҳттпс://дои.орг/10.1146/аннурев-марине-010816-060656. Қаралди: Фебруарй 2, 2022.Бонни Басслер]]
- ↑ „Бонниэ Басслер реcеивес Грубер Генетиcс Призе“ (эн). Принcетон Университй (2020-йил 7-феврал). Қаралди: 2022-йил 2-феврал.
- ↑ „Басслер реcеивес Грубер Генетиcс Призе фор дисcовериэс он ҳоw баcтериа cоммуниcате“ (эн). Принcетон Университй (2020-йил 7-феврал). Қаралди: 2022-йил 2-феврал.
- ↑ Маркс. „Биологист Бонниэ Басслер реcеивес МаcАртҳур Феллоwшип“. Принcетон Университй Неwс (2002-йил 25-сентябр).
Ҳаволалар
- Биологнинг бактерияларни тинглаш бўйича қўлланмаси - ҳамма нарса кўриб чиқилган интервю
- Нова Сcиэнcе Энди профили: Бонни Басслер
- Бонниэ Басслер </имг>
- ТЕД нутқи: бактериялар қандай "гапиради" (ТЕД2009)
- Бонни Басслер семинари: Ҳужайра-ҳужайра алоқаси
- Бонни Басслер онлайн суҳбат: Кичик фитналар