Борат кислота, ортоборат кислота, Ҳ3БО3 — кучсиз анорганик кислота, рангсиз япроқчалар шаклидаги оқ кристалл. Зичлиги 1460 кг/м3. Сувда оддий температурада кам, қизитилганда яхшироқ эрийди. Спирт ва бошқа органик моддаларда ҳам эрийди. 107,5’ да қиздириб сувсизлантирилганида метаборат кислота ҲБО2, 150* да бор оксид Б2О3 ҳосил бўлади. Табиатда иссиқ сувлар таркибида эриган ҳолда учрайди. Буфер системалар тайёрлашда ишлатилади. Шиша саноатида, эмаллар тайёрлашда ва тиббиётда қўлланади.

Тиббиётда ишлатилиши

Борат спирти (лотинча Солутио Аcиди бориcи спиритуоса) борик кислотасининг этил спиртидаги эритмаси (одатда 70% лик этанолда). Борат кислотасининг 0,5%, 1%, 2%, 3%, 5% консентрациядаги спиртли эритмалари 70% этил спирти билан тайёрланади ва пиёдерма о'чоқлари атрофидаги сог'лом тери жойларини артиб, антисептик ва антипруритик восита сифатида ҳам ишлатилади. Борат кислотаси фақат назорациз қабул қилинган тақдирда хавфли бо'лиши мумкин. Мунтазам фойдаланиш билан инсон танасида (айниқса, болада) хавфли концентрация пайдо бо'лиши мумкин. Катталар учун ог'из орқали заҳарланиш учун о'лдирадиган доз 15-20 г, болалар учун - 4-5 г. Борат кислотаси 1860-йиллардан бери тиббиётда яраларни безовта қилмайдиган, мазасиз, ҳидсиз ва рангсиз антисептик сифатида ишлатилган. Замонавий тиббиётда борат кислотасининг микробларга қарши та'сири паст деб ҳисобланади. Борат кислотасини болалар, шунингдек, ҳомиладор ва эмизикли аёллар учун антисептик сифатида ишлатиш СССР Сог'лиқни сақлаш вазирлиги томонидан 1987 йил 2 февралда Фармакология қо'митасининг тавсиясига биноан тақиқланган: "... да фойдаланишни тақиқланг. паст фаоллиги ва юқори токсиклиги туфайли чақалоқларда, шунингдек, ҳомиладорлик ва лактация даврида аёлларда антисептик сифатида борат кислотаси қо'лланилмайди.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил