Борис Акунин (русча: Борис Акунин) — Григорий Чхартишвилининг тахаллуси (русча: Григорий Шалвович Чхартишвили ; грузинча: გრიგორი ჩხარტიშვილი, 1956-йил 20-майда туғилган) рус-грузин ёзувчиси. У детектив ва тарихий фантастика ёзувчиси сифатида машҳур. У эссеист ва адабий таржимон ҳам ҳисобланади. Григорий Чхартишвили Анатолий Брусникин, Анна Борисова ва Акунин-Чхартишвили тахаллуслари билан ҳам ижод қилган. Унинг қаҳрамонлари орасида Эраст Фандорин, Николай Фандорин ва Пелагия опа каби машҳур қаҳрамонлар мавжуд.

Ҳаёт ва ижоди

Чхартишвили Зестапонида [1] отаси грузин, онаси эса яҳудий оилада туғилган ва 1958-йилдан 2014-йилгача Москвада яшаган[1].Япон Кабуки театри таъсирида у Москва давлат университетининг Осиё ва Африка мамлакатлари институтининг тарихий-филология бўлимига Япония бўйича мутахассис сифатида ишга кирди. У япон ва инглиз тилларидан бадиий таржима билан шуғулланган. Унинг таржимонлиги остида япон ёзувчилари Юкио Мишима, Кендзи Маруяма, Ясуши Иноуэ, Масаҳико Шимада, Кобо Абе, Шиничи Хоши, Такеши Кайко, Шохей Оока, шунингдек, Америка ва инглиз адабиёти вакиллари (ТC Бойле, Малколм Бредбери, Питер Устинов) асарлари нашр этилган.


Григорий Чхартишвили номи билан у 20 жилдлик " Япон адабиёти антологияси "нинг бош муҳаррири[1], катта „Пушкин кутубхонаси“ бошқаруви раиси [1] ҳамда „Япон адабиёти антологияси“нинг бош муҳаррири бўлиб ишлайди. „Ёзувчи ва ўз жонига қасд қилиш“ китоби (Москва, Янги адабий шарҳ, 1999). Шунингдек, япон, америка ва инглиз адабиётида таржималар қилган[1].

Борис Акунин тахаллуси остида у кўплаб бадиий асарлар, жумладан, „Эраст Фандориннинг саргузаштлари“, „Пелажия опанинг саргузаштлари“, „Устанинг саргузаштлари“ (Эрастнинг набираси Николай Фандориндан кейин) туркумидаги роман ва ҳикоялар ёзган. Акуниннинг ихтисослиги Россия империясида ўрнатилган тарихий сирлар билан боғлиқ. Фандорин туркумининг илк китоблари танқидлар остида чоп этилгандан кейингина Б.Акунин (яъни Чхартишвили) шахси маълум бўлди.

„Акунин“ (悪人) японча сўз бўлиб, „буюк ёвуз одам“ деб таржима қилинади. Муаллиф ўзининг „Олмос арава“ романида „акунин“ни ўз қоидаларини яратувчи буюк ёвуз одам сифатида қайта таърифлайди[1].


У ҳозирги кунда Лондондаги Авлиё Пол собори яқинида истиқомат қилади[2].

Мукофот ва унвонлар

2000-йилда Акунин Смирнофф-Букер мукофотига номзод бўлди. 2000-йил сентябр ойида Акунин Россияда „Йилнинг энг яхши ёзувчиси“ деб эътироф этилди. Шунингдек, 2000-йилда Эраст Фандориннинг „Тож кийиш ёки сўнгги Романовлар“ романи учун " Антибукер " мукофотини қўлга киритди.


Ёзувчи, шунингдек, Юкио Мишима асарларининг япон тилидан энг яхши таржимаси учун Нома мукофоти лауреати бўлди(2007, Коданша нашриёти, Япония)[3].

Асарлар рўйхати

  • Эраст Фандорин серияси (қавслар ичида нашр этилган саналар). Ҳар бир тарихий сирли романга детектив фантастиканинг ўзига хос кичик жанри (фитна, сиёсий ва бошқалар) кўрсатилган:
  1. Қиш маликаси, асл номи Азазел / Азазел (1998). Бир фитна сири. 1876-йил. 20 ёшли Фандорин ўз фаолиятини дунё ҳукмронлиги учун фитнага тасодифан қўшилиб қолишдан бошлайди[4].
  2. Турк Гамбити / Турецкий Гамбит (1998)[5]. Айғоқчи сири. 1877-йил. Фандорин рус-турк уруши ва Плевна қамалида қатнашади, у турк жосусини фош қилишга ҳаракат қилади.
  3. Левиафанда қотиллик, асл номи Левиатҳан / Левиафан (1998)[6]. Ёпиқ ўрнатиш сирлари. 1878-йил. Фандорин Англиядан Ҳиндистонга кетаётган пароходда қотилликни тергов қилади.
  4. Ахиллеснинг ўлими / Смерт Ахиллеса (1998)[7]. Ёлланган қотил сири. 1882-йил. Япониядаги дипломатик хизматидан қайтгач, Фандорин Москва меҳмонхонасида Михаил Скобелевнинг (романда Соболев деб аталади) сирли ўлими билан шуғулланади.
  5. Махсус топшириқлар:
    1. Жаcк оф Спадес / Пиковйй валет (1999)[8]. Ишончли эркаклар ҳақида роман. 1886-йил. Фандорин фирибгарларнинг ақлли тўдасини овлайди.
    2. Декоратор / Декоратор (1999)[9]. Бир маняк ҳақида новелла. 1889-йил. Жек Риппер Англиядаги қотилликларини тугатгандан сўнг, Москвада пайдо бўлади.
  6. Давлат маслаҳатчиси / Стацкий советник (1999). Сиёсий сир. 1891-йил. 19-аср охирида Россияда инқилобий терроризм марказий ўринни эгаллайди, чунки Фандорин жасур радикаллар гуруҳини таъқиб қилмоқда эди.
  7. Тож кийиш / оригинал сарлавҳа Тож кийиш ёки сўнгги Романовлар (Коронация, или Последний из Романов) (2000). Олий жамият сири. 1896-йил. Сюжети Император Николай ИИ нинг тахтга чиқишини қамраб олади.
  8. У ўлимни севувчи / Любовница смерти (2001). Декадент сир. 1900-йил. Декадент ўз жонига қасд қилиш жамияти Москвада шов-шувга сабаб бўлди.
  9. У ўлимни севувчи / Любовник Смерти (2001). Диккенсиан сир. Декадент жамияти тергови билан бир вақтда Фандорин Москванинг Хитровка харобаларидаги бир қатор қотилликларни қидирмоқда.
  10. Олмос арава / Алмазная колесница (2003). Этнографик сир. 1905-йилги рус-япон уруши воқеалари Фандориннинг 1878-йилда Ёкогамадаги дипломатик хизматига қайтишига қарши бўлди.
  11. Йинг ва Ян / Ин и Ян (2006). Эраст Фандорин ҳақидаги спектакл, 1882-йил.
  12. Жаде тасбеҳи / Нефритове четки (2006). 1881-йилдан 1900-йилгача бўлган воқеаларни ўз ичига олган еттита қисқа ҳикоя ва учта роман. Ҳикоядаги баъзи „номаълумликлар“ ойдинлашади, Фандориннинг Япониядаги хизмати, унинг 1880-йилларда Москва шаҳар маъмуриятида махсус топшириқлар бўйича ўринбосари бўлган пайтдаги текширувлари ва Америкадаги саргузаштлари шулар жумласидандир.
  13. Бутун дунё бир саҳна / Вес мир театр (2009). Театр сирлари. 1911-йил. 55 ёшли Фандорин Москвадаги мода театрида содир бўлган ғалати воқеаларни тергов қилаётганда ҳаётини тубдан ўзгартирди.
  14. Қора шаҳар / Чернйй город (2012). 1914-йил. Жасур болшевик террорчини таъқиб қилиб, Фандорин Озарбайжон пойтахти Бокуга боради, у ерда унинг рафиқаси кинофилм суратга олмоқда эди.
  15. Сайёра суви / Планета Вода (2015). 1903-йилдан 1912-йилгача бўлган учта роман: "Сайёр суви „ (1903, Атлантикада хазина ови), “Ёлғиз елкан „ (1906, узоқ монастирдан аббесснинг шафқациз ўлдирилиши) ва “Қаэрда эшкак эшишимиз керак?" (1912, Полшада шафқациз поезд қароқчисининг таъқиби) кабиларни ўз ичига олади.
  16. Хайр Демайман / Не прошчайс (2018). 1918-1921-йиллар оралиғидаги роман. Ўзининг сўнгги саргузаштида Эраст Фандорин ўзини инқилоб ва Россия фуқаролар уруши натижасида тубдан ўзгарган мамлакатда топади.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда сарлавҳа= параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“ (ру). Cоллеcтион оф материалс бй Лента.ру. Қаралди: 2009-йил 26-ноябр.
  2. ↑ „Борис Акунин: Тҳе риддлер оф Руссиа“. Индепендент (2005-йил 12-август).
  3. ↑ „Борис Акунин награжден премией Нома за перевод сочинений Юкио Мисимы“. фапмc.гов.ру. 2020-йил 27-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-ноябр.
  4. ↑ „Б. Акунин. "Азазель"“. Акунин.ру. Қаралди: 2012-йил 14-июл.
  5. ↑ „Б. Акунин. "Турецкий гамбит"“. Акунин.ру. Қаралди: 2012-йил 14-июл.
  6. ↑ „Б. Акунин. "Левиафан"“. Акунин.ру. Қаралди: 2012-йил 14-июл.
  7. ↑ „Б. Акунин. "Смерть Ахиллеса"“. Акунин.ру. Қаралди: 2012-йил 14-июл.
  8. ↑ „Б. Акунин. "Пиковый валет"“. Акунин.ру. Қаралди: 2012-йил 14-июл.
  9. ↑ „Б. Акунин. "Декоратор"“. Акунин.ру. Қаралди: 2012-йил 14-июл.