Борис Данилович Королев (1885-йил 9-январ, Москва – 1963-йил 18-июн, Москва[1][2]) – совет монументал ҳайкалтароши, ўқитувчиси ва жамоат арбоби. Совет ҳайкалтарошлик мактаби асосчиларидан бири. Лениннинг монументал тарғибот режасини амалга ошириш бўйича тадбирларнинг асосий ташкилотчиларидан бири. У ўз ишида реалистик услубни импрессионизм ва кубизм элементлари билан уйғунлаштирган.

Борис Данилович Королев
Таваллуди 9-январ 1885-йил
Москва, Россия империяси
Вафоти 18-июн 1963-йил(1963-06-18)
(78 ёшда)
Москва, СССР
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР
Касби ҳайкалтарош
Таълими Москва давлат университети

Ҳаёти

Борис Данилович Королев Москвада туғилган, отаси савдо уйида ишлаган. 1896—1903-йилларда 3-Москва гимназиясида таҳсил олган. Бўлажак ҳайкалтарош мактаб йилларида якшанба кунларини Строганов мактабида ўтказди, у ерда дам олиш кунлари ҳаваскорларга навбатчи ўқитувчининг раҳбарлиги остида чизишга рухсат бериларди. 1903-йилда Москва университетининг физика-математика факултетининг табиий фанлар бўлимига ўқишга кирди. У социал-демократик давраларнинг фаол иштирокчиси бўлиб, тарғибот-ташвиқот ишларини катта муваффақият билан олиб борди. У инқилобий ҳаракатда қатнашгани, хусусан, 1905-йил декабр қўзғолони пайтида Садовая-Кудринская баррикада жангларида қатнашгани учун бир неча марта қамоққа ташланган. Кейинчалик Королев чет элга кетади. 1906-йилда у Петроградда ноқонуний яшаган. 1907-йилда бошқа ном билан Москвага қайтади. 1917-йил 25-июнда Социалистик инқилобий партия рўйхати бўйича Москва шаҳар думаси депутати этиб сайланди[3].

У 1908—1917-йилларда ҳайкалтарошлик билан шуғуллана бошлади. 1910-йилда у Москва рассомлик, ҳайкалтарошлик ва архитектура мактабига ҳайкалтарош С.М.Волнухин устахонасига ўқишга кирди.

Биринчи монументал асари 1912-йилга тўғри келади – Ваганковское қабристонида Н.Э.Бауманнинг дафн маросими куни ўлдирилган талабалар қабри устидаги барелеф билан безатилган мармар стела. Королевнинг ўзи ўртоқларининг дафн маросимидан университетга қайтиб келганларида казаклар томонидан ўққа тутилганига гувоҳ бўлган. Биринчи асарданоқ инқилоб мавзуси унинг ижодида етакчи мавзуга айланди.

Б.Д.Королев 1963-йил 18-июнда вафот этди ва Москвадаги Новодевичй қабристонига дафн қилинди (8-бўлим, 25-қатор). Унинг қабридаги ёдгорлик, Борис Даниловичнинг эскизига кўра, ҳайкалтарошлар Г.А.Шултз ва Й.Н.Купреянов (меъмор Т.Г.Домбровская) томонидан яратилган.

Машҳур ишлари

  • Саратовдаги инқилоб жангчилари монументи. Гранит. 1924—1925-йиллар.
  • В.И.Ленин ҳайкали (Тошкент. Бронза, гранит, лабрадорит. 1936-йил.)

Манбалар

  1. ↑ „КОРОЛЁВ БОРИС ДАНИЛОВИЧ. Большая российская энциклопедия“. www.олд.бигенc.ру. Қаралди: 3-ноябр 2023-йил.
  2. ↑ „Скульптор Королёв Борис Данилович“. www.яварда.ру. Қаралди: 3-ноябр 2023-йил.
  3. ↑ „Московская Городская Дума после Октября // Красный архив, т. 2(27), 1928, c. 58-109“. 2021-йил 30-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-июн.