Bosna (taom)
| Файл:2174 — Салзбург — Босна. ЖПГ | |
| Миллий ошхона | Австрия, Германия |
|---|---|
| Асл номи | олмонча: Босна |
| Яратилган йили | 1949 |
Босна (олмонча: Босна ) — Австрия ва Германия, оқ нон ва ўткир сослар асосида машҳур бўлган таом. Босна Америка ҳот догга ўхшайди, лекин ёрқин ўткир ва баҳаратлı таъмга эга. Тилшунос Ҳеинз Диэтер Пол „босна“ номини Австрияда „босниялик“ сифати биринчи навбатда ўткир ва баҳаратлı идишлар билан боғлиқлигини тушунтиради[1].
Тарих
Залцбургда яшаган болгариялик Занко Тодоров рецепт муаллифи ҳисобланади. 1949-йилда Тодоров Залцбургдаги Аугустинер Брäу пивохонасида печ ўрнатди ва у ерда ўз рецепти бўйича дудланган ва грилда қовурилган сосискали ҳот-дог сотишни бошлади[2]. Бу таом Залцбургда тезда машҳур бўлди ва 1950-йилда Тодоров Залсбургнинг тарихий худуди Гетрайдегассе (Гетреидегассе) кўчасида ўзининг Балкан Грилл дўконини очди[3].
Дастлаб, янги таом „наданица“ (Наданитза) деб номланган. Тодоров ўзининг янги дўконида Боса сўзи ёзилган пештахта ўрнатишга қарор қилган, аммо буюртмани бажарган рассом хатога йўл қўйиб, Босна деб ёзиб қўйган. Таомнинг асл номи австрияликлар учун эслаб қолиш қийин бўлганлиги ва пазандачилик контекстида босна сўзи ўткир ва аччиқ таъм билан боғлиқ бўлганлиги сабабли, янги Залцбург ҳот-доги тез орада „босна“ номи билан машҳур бўлди[4].
Бошқа версияга кўра, босна 1974-йилда Линцда пайдо бўлган. Рецепт муаллифи Югославиялик Петар Радисалевич деб ҳисобланади, у Залцбургга ташриф буюрган ва рецептни бошқа шаҳарга олиб ўтган.
Ингредиэнтлар
Босна қовурилган братвурст сосиска, оқ нон (узунлиги бўйлаб кесилган) ва хантал, пиёз ва карри аралашган аччиқ соусдан иборат. Кўпинча хантал кетчуп билан алмаштирилади ёки суюлтирилади. Соусга чили ёки қайин қалампири ҳам қўшилади.
Нон печда ёки грилда қовурилади, шундан сўнг кесмасига сосиска ва соус жойланади[5].
Турлари
Боснанинг ўлчамлари ва аниқ рецепти ҳар бир сосискахонада ўзгача фарқ қилади, аммо уларнинг барчаси бир неча турга бўлинади:
- кичик босна — битта сосискадан тайёрланади;
- ўртача босна — иккита сосискадан тайёрланади;
- катта босна — учта кичик ёки битта катта сосискадан тайёрланади;
- Заилбосна (Сеилбосна, немис тилидан: Сеил — арқон ва Босна) — сосисканинг усти жигарранг ёки қора қарсилдоқ бўлгунча қовурилади ва соусга кўпроқ зираворлар қўшилади.
Бошқа рецепт вариантлари:
- Кафка[6]: братвурст сосиска ўрнига кезекраинер ишлатилади;
- Шайтоннинг боснаси (Теуфелбосна): соусга янги чили бўлаклари қўшилади;
- Саримсоқли босна (Кноблаучбосна): одатдаги хантал соуси ўрнига саримсоқ соуси ишлатилади;
- Пишлоқли босна (Кäсебосна): эритилган пишлоқ қўшилади;
- Ягуар: қовурилган чўчқа гўшти колбасаси ва тузланган пиёз қовурилган булочкага жойлаштирилади, устидан ҳамма жойига аччиқ ва ўткир зираворлар аралашмаси сепилади ва аччиқ соус суртилади. Бу тур, айниқса, Аугсбургда машҳур;
- Аугсбург боснаси: ягуардан деярли фарқ қилмайди. Соус ва зираворлар аччиқ бўлмайди ва булочка қовурилмайди;
- Кржеcек (Креcек)[7]: Братвурст ўрнига Берн колбасаси ишлатилади.
Манбалар
- ↑ Ҳеинз Диэтер Поҳл. Диэ öстерреичисче Кüченспраче: эин Лехикон дер тйписч öстерреичисчен кулинарисчен Бесондерҳеитен : мит спрачwиссенсчафтличен Эрлäутерунген. Праэсенс-Верлаг, 2007-01-01. ИСБН 978-3-7069-0452-0.
- ↑ „Диэ wелтберüҳмте Босна, эине Эрфиндунг аус Салзбург“. магазин.салзбургерланд.cом. 2016-йил 2-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 4-июл.
- ↑ „Гетреидегассе, Салзбург : Сеҳенсwüрдигкеитен ин Салзбург“. www.висит-салзбург.нет. 2017-йил 25-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 4-июл.
- ↑ Дани Стеихнер. „Дем Булгарен сеи Данк“ (деадлинк). www.эчосалзбург.ат. 2016-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 4-июл. (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-08-17 санасида архивланган)
- ↑ „Босна — Резепт“. 2016-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 7-июл.
- ↑ Чристопҳ Wагнер. Университäт дер Генüссе. Ҳаймон Верлаг, 2015-08-12. ИСБН 978-3-7099-3667-2.
- ↑ „эатдринкcоокинг: Босна аус Салзбург“. эатдринкcоокинг.блогспот.cо.ат. 2016-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 9-июл.