Ziyosfera

Boston nikohi

Шимер коллежи асосчилари Френсис Шимер (чапда) ва Золушка Грегори 1869 йилда.

Бостондаги никоҳ (инглизча: Бостон марриаге) — бу тарихий номланиш икки аёлнинг узоқ муддатли биргаликда яшашига нисбатан ишлатилган.

Бу атама Янги Англияда ХИХ аср охиридан ХХ аср бошларигача ишлатилган. У молиявий мустақиллик ва мартаба ўсишига интилаётган аёлларни бирлаштирган ўша давр учун янги турдаги иттифоқни тасвирлаб берди. Бостондаги никоҳ тўғридан-тўғри ишқий муносабатларнинг ҳар қандай тури билан боғланмаган бўлса-да, у ўша пайтда номақбул деб ҳисобланган лезбиян муносабатларини яшириш усули сифатида гомосексуал аёллар орасида ҳам машҳур эди.

Терминнинг келиб чиқиши

Элис Жеймс (чапда) ва Кетрин Лоринг 1890 йилда

Бу атама америкалик ёзувчи Генри Жеймснинг „Бостонликлар“ (1886) романидан келиб чиққан бўлиб, унда икки турмуш қурмаган, " янги аёл " нинг биргаликдаги узоқ муддатли ҳаёти тасвирланган, гарчи ёзувчининг ўзи бу атамани ишлатмаган болса ҳам. Ушбу асарни яратишда фойдаланилган мисоллардан бири Кетрин Лоринг билан ўхшаш муносабатларда яшаган ўз синглиси Элис Жеймснинг тажрибаси эди[1]. Бу атама биринчи марта 1897-йилда суффрагист Эдна Д. томонидан тилга олинган. Чейни бундай муносабатларни жамоатчилик томонидан тан олинишини талаб қилган.

Концепциянинг мазмуни ва тарихи

Янги Англияда бу атаманинг пайдо бўлиши аёлларнинг таълим олиш ҳуқуқини олган ва турли хил аёллар коллежлари пайдо бўлган даврда содир бўлди (Уэллсли (1870), Смит (1871), Вассар (1861)).

Икки аёл ўртасидаги яқин муносабатлар тушунчаси Ғарб сивилизациясида янгилик эмас эди. ХИХ асрнинг тегишли атамаси, " ишқий дўстлик ", ҳеч бўлмаганда Уйғониш давридан бери маълум бўлган муносабатларни тасвирлайди[2]. Бироқ, „Бостон никоҳи“ янги ҳодисани англатади: ундаги аёллар ўша даврдаги ижтимоий меъёрдан сезиларли даражада фарқ қилар эдилар, улар олий маълумотга интилишди, феминистик ғояларни баҳам кўришди, молиявий мустақилликка интилишди ва мартаба оширишга интилдилар. Бундай аёллар „янги аёллар“ ижтимоий гуруҳини ташкил қилди[3]. „Бостон никоҳи“ даги уларнинг муносабатлари узоқ муддатли ва уйғун эди, бу эса бу биргаликда яшашни оддий никоҳларга ўхшатиб қўйди. Бироқ, бу иттифоқда эркакнинг йўқлиги унинг аъзоларига ўз ҳаётларини бошқариш, мартаба ва ҳаётий амбицияларини амалга ошириш имкониятини берди. Бундай эркинлик ўша пайтда турмуш қурган ва кўпинча турмуш ўртоғига қарам бўлган аёллар учун мавжуд эмас эди. Қолаверса, „Бостон никоҳи“даги аёллар нафақат бирга хўжалик юритишган, балки бир-бирларига моддий ва психологик ёрдам кўрсатишган, жамият эса амбициоз аёлларга қаршилик қилган[3] .

Уэллсли коллежида „Бостон никоҳлари“ шунчалик кенг тарқалганки, уларни баъзан „Уэллсли никоҳлари“ деб аташган. Таълим муассасасидаги бу ҳолат аёл турмушга чиққандан сўнг барча илмий лавозимларини тарк этишга мажбур бўлгани билан боғлиқ эди. Натижада, олим аёллар классик оилавий ҳаётга алтернатива излашга мажбур бўлдилар. Бундан ташқари, анъанавий оилавий мажбуриятлардан озод қилиш илмий мартабани оширишда катта ёрдам берди[3].

1920-йилларга қадар „Бостон никоҳлари“ жамият томонидан рухсат этилган, табиий ва ҳатто ҳурматли деб қабул қилинган[4][5]. Бундай уюшмаларнинг жамоатчилик томонидан қабул қилиниши улар жинсий хусусиятга эга эмаслиги ҳақидаги тушунчага асосланган эди. Бу идрок, бошқа нарсалар қатори, ўша пайтда аёл жинсий алоқаси умуман инкор этилганлиги, жинсий алоқа аёлнинг насл қолдириш учун зарурий бурчи ҳисобланганлиги сабабли мумкин бўлди. Бироқ, амалда, бу уюшмаларда аёллар кўпинча романтик, лезбиен муносабатларга эга эдилар[6]. 1920-йиллардан кейин „Бостон никоҳлари“ тобора бир жинсли муносабатлар билан боғлиқ бўлиб қолди, натижада бу ҳодиса ўз аҳамиятини йўқота бошлади ва ёлғиз аёллар оз қисми бундай биргаликда яшашни танлади[5].

Машҳур мисоллар

Кетрин Ли Бейц ва Кетрин Эллис Коман бир-бирлари билан 25 йил яшадилар.

Ёзувчилар Сара Орне Жеwетт ва Энни Филдс ҳам худди шундай муносабатда яшаган. Сара Орне Жеwетт ушбу турдаги бирлашмани тасвирлайдиган „Деэпҳавен“ (1877) романини ёзган[7]. Шоир Кетрин Ли Бейц ва тарихчи Кетрин Эллис Команнинг Бостон никоҳида яшадилар[3]. Яқинда бундай муносабатлар тадқиқотчи Кетрин Блодгетт ва Гертруд Брауннинг биргаликда яшаши билан боғлиқ эди[8].

Замонавийлик

Гарчи „Бостон никоҳи“ тушунчаси асосан тарихий хусусиятга эга бўлса-да, аммо замонавий дунёда ўзларининг биргаликда яшашларини у билан боғлайдиган аёл жуфтликлар мавжуд. Кўпгина аёллар, уларнинг йўналишидан қатъи назар, яқин аёл дўстлари билан бирга яшашни иқтисодий ва психологик жиҳатдан мақсадга мувофиқ деб билишади.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Маргарет Cруикшанк. „Жамес, Алиcе (1848—1892)“, . Энcйcлопедиа оф Лесбиан анд Гай Ҳисториэс анд Cултурес. Тайлор & Франcис, 1999 — 411-бет. ИСБН 0815333544, 9780815333548. 
  2. ↑ Элизабетҳ Мавор.. Тҳе Ладиэс оф Лланголлен: А Студй ин Романтиc Фриэндшип. Моонрисе Пресс Лтд, 2011. ИСБН 0953956172, ИСБН 978-0953956173. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Лиллиан Фадерман.. То Белиэве ин Wомен: Wҳат Лесбианс Ҳаве Доне Фор Америcа - А Ҳисторй. Маринер Боокс, 2000. ИСБН 0618056971, ИСБН 978-0618056972. 
  4. ↑ Д'Эмилио, Жоҳн, Эстелле Фреэдман.. Интимате Маттерс: А Ҳисторй оф Сехуалитй ин Америcа, Тҳирд Эдитион. Университй оф Чиcаго Пресс, 2012. ИСБН 0226923800, ИСБН 978-0226923802. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Мичелле Гибсон.. Лесбиан Аcадемиc Cоуплес. Роутледге, 2012. ИСБН 1135834598, 9781135834593. 
  6. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед э
  7. ↑ Рита К. Голлин.. Анниэ Адамс Фиэлдс: Wоман оф Леттерс. Университй оф Массачусетц Пресс, 2011. ИСБН 1558497579, ИСБН 978-1558497573. 
  8. ↑ Станлей, Аутумн „Блодгетт, Катҳерине Бурр“, . Нотабле Америcан wомен. Cамбридге, МА: Белкнап Пресс оф Ҳарвард Унив. Пресс, 2004 — 66—67-бет. ИСБН 9780674014886. 

Адабиётлар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Boston_nikohi" dan olindi