Подшоҳ Алексей Михайловичнинг братинаси. Москва, Кремл устахоналари, ХВИИ-асрнинг учинчи чораги

Братина — славянларнинг алкоголли ичимликларни (пиво, асал, вино) дастурхонга тортадиган ва ичадиган юмалоқ идиши[1]. У ХВИ—ХИХ-асрларда биродарлик байрамларида ва хотирлаш маросимларида (барча биродарлар учун бир вақтнинг ўзида ичиш мақсадида) ишлатилган.

Тавсифи

Братина конус шаклидаги қопқоқли қозонга ўхшайди, қоида тариқасида патнисда тортилган. Оддий халқда мис ёки ёғоч, бойларнинг зиёфатларида олтин ёки кумуш нақш чекилган турлари бўлган. Тувакли кўзасимон кумуш братиналар ҳам учраб туради. Монастирлардаги шунга ўхшаш братиналар давра қуриб ичиш учун „соғлом“ идишлар вазифасини бажарган[2]. Ҳажми, кўпинча, ярим челакли ендова ҳажмида эди. Братиналар ҳар хил ўлчамда бўлган, бироқ кичик братиналар ўртача 11/2 кружкани сиғдирган.

Кичик братиналарни „братинка“ деб аташган ва ҳатто, улардан тўғридан-тўғри ҳўплашган, катта братиналардан эса чўмич, ёғлоғилар билан олиб ичишган. Баъзи братиналар олтин ёки кумушдан ишланиб, қимматбаҳо тошлар (шунингдек, оддий нақшлар ёки ўтлар) билан безатилган ва жуда қимматбаҳо совға сифатида туҳфа этилган. Шундай қилиб, околничий (ХИИИ—ХВИИИ арсларда Рус қироллигида суд унвони) Степан Простеев 1637-йилда Полша қиролига турмуш қуриши муносабати билан олиб келган 2 минг рубллик братина тепа қисмига зумрад, лаъл ва дур-инжу билан олтин қопланганди[3].

Қўшимча фактлар

Братина Москва шаҳрининг Братеево тумани байроғи ва гербида тасвирланган.

2017-йилгача Олий хоккей лигасидаги асосий хоккей кубоги „Братина“ кубоги ҳисобланган.

Манбалар

  1. ↑ Шангина 2003.
  2. ↑ Л. Спирина. Ковши, чаши, братини, чарки… (рус.) // Антиквариат, предмети искусства и коллексионирования. — 2007. — Январ-феврал (№ 1-2 (44)).
  3. ↑ Брокгауз и Ефрон & 1890—1907.

Адабиётлар

  • Шангина И. И. „Братина. Братинка“, . Русский традиционный быт : Энциклопедический словарь. СПб.: Азбука-классика, 2003 — 366—369-бет. 
  • Баранов Д.А., Баранова О. Г. и др. „Ендова“, . Русская изба : Иллюстрированная энциклопедия. СПб.: Искусство-СПБ, 2004 — 142—145-бет. 
  • Рудаков В. Е. Братина // Брокхауз ва Эфроннинг энциклопедик луғати : 86 жилдда (82 жилд ва 4 та қўшимча). — Санкт-Петербург., 1890-1907.
  • Русская мера, Русская классическая библиотека. Экономика и духовность. М.: Экономическая газета, 2010. ИСБН 978-5-900792-49-1. 
  • Братина // Брасос — Веш. — М. : Совет Энциклопедияси, 1971-йил. — (Буюк Совет Энциклопедияси : [30 тоннада] / Ч. эд. А. М. Прохоров ; 1969-1978, жилд. 4).
  • Зданович Л.И. „братина“, Словарь кулинарных терминов, 2012.  // Пазандачилик луғати — М. : Вече, 2001. — 400 б. — ИСБН 5-7838-0923-3.
  • Л. В. Беловинский „Братина“, . Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. ХВИИИ — начало ХИХ в — 65-бет. ИСБН 978-5-699-24458-4.