Briofillum
Брёфиллум, ёки брёпҳйллум[1] (лотинча: Брёпҳýллум) — Cрассула оиласига мансуб ўсимликлар туркуми. Кўпинча Брёпҳйллум Салисб. деб аталади Каланхой туркумининг синонимиясига киритилган[2][3].
Баландлиги 1-2 м гача, баъзан тоққа чиқадиган ёки судралувчи, узунлиги 6-8 м гача бўлган сувли буталар ёки тик буталарга эга ўсимлик.
Ботаника тавсифи
Барглари бир-бирига қарама-қарши ёки 3 дона бўлиб, четлари бўйлаб қиз куртаклар ҳосил қилади, осонгина илдиз отади ва вегетатив кўпайиш учун хизмат қилади[4].
Гуллари 4 аъзоли, асосан осилиб турадиган, паникула ёки ярим соябон шаклида. Учи асосан ёрқин рангга эга. Стамен 8, улар гул найчасининг тагида бириктирилади (Каланҳоэ дан фарқли ўлароқ).
Мева-кўп уруғли барглар.
Тарқалиши ва экология
Тахминан 20 тур, асосан, Мадагаскар оролида.
Улар қуруқ, тошлоқ тупроқларда денгиз сатҳидан 2450 м баландликда, кўпинча йўллар ва турар-жойлар яқинида ўсади.
Аҳамияти ва қўлланиши
Барг шарбати (Каланҳой шарбати деб аталадиган) баъзи турлари дори сифатида ишлатилади.
Ошқозон-ичак тракти касалликлари. Бриофиллум овқат ҳазм қилиш тизими касалликларига қарши ёрдам беради. Унинг доривор ҳусусияти ошқозон ва ичак яллиғланиш жараёнларини даволашда қўлланади — гастрит, энтерит, колит, ошқозон яраси ва ўн икки бармоқли ичак яраси. Улар касал органга қўшма таъсир кўрсатади: улар ошқозон ва ичак шиллиқ қатламиниг яллиғланишини олдини олади, эпителия тўқималарини қайта тиклаш жараёнларини бартараф этади. Аммо ошқозон-ичак тракти касалликлари диапазони жуда кенг бўлганлиги сабабли, ҳар бир ҳолатда Каланҳой дори-дармонларини қўллашнинг ҳажми ва усуллари шифокор томонидан белгиланади[5].
Бир қатор турлари иссиқхоналарда ва турар-жойларда ўстирилади.
Турлари
Тҳе Плант Лист маълумотлар базасига кўра, туркумнинг 47 турни ўз ичига олади[6]:
- Брёпҳйллум аделаэ (Ҳамет) А.Бергер
- Брёпҳйллум беаувердии (Ҳамет) А.Бергер
- Брёпҳйллум бергери (Райм.-Ҳамет & Перриэр) Говаэрц
- Брёпҳйллум богнери (Рауҳ) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум боуветии (Райм.-Ҳамет & Перриэр) А.Бергер
- Брёпҳйллум cалcиcола (Ҳ.Перриэр) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум cампанулатум (Бакер) В.В.Бялт, Удалова & И.М.Вассилжева
- Брёпҳйллум cурвулум (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум cймбифолиум (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум даигремонтианум (Райм.-Ҳамет & Перриэр) А.Бергер
- Брёпҳйллум делагоэнсе (Эcкл. & Зейҳ.) Друcе
- Брёпҳйллум федцченкои (Райм.-Ҳамет & Ҳ.Перриэр) Лауз.-Марч.
- Брёпҳйллум гастонис-бонниэри (Гамет & Перриэр) Лауз.-Марч.
- Брёпҳйллум граcилипес (Бакер) Эггли
- Брёпҳйллум × ҳоугҳтонии (Д.Б.Wард) П.И.Форст.
- Брёпҳйллум ҳумифиcум (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум инауратум (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум жонгмансии (Ҳамет) Говаэрц
- Брёпҳйллум лаэтивиренс (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум лаузаc-марчалиаэ В.В.Бялт
- Брёпҳйллум лахифлорум (Бакер) Говаэрц
- Брёпҳйллум × локарана (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум маcрочламйс (Перр.) А.Бергер
- Брёпҳйллум мангинии (Райм.-Ҳамет & Ҳ.Перриэр) Нотҳдурфт
- Брёпҳйллум марниэрианум (Ҳ.Жаcобсен) Говаэрц
- Брёпҳйллум миниатум (Ҳилсенб. & Божер) А.Бергер
- Брёпҳйллум мортагеи (Райм.-Ҳамет & Перриэр) Wиcкенс
- Брёпҳйллум пелтатум (Бакер) В.В.Бялт, Удалова & И.М.Вассилжева
- Брёпҳйллум пелтигерум (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум пиннатум (Лам.) Окен
- Брёпҳйллум поинcареи (Ҳамет) Говаэрц
- Брёпҳйллум порпҳйроcалйх (Бакер) А.Бергер
- Брёпҳйллум пролиферум Боwиэ эх Ҳоок.
- Брёпҳйллум псеудоcампанулатум (Маннони & Боитеау) Говаэрц
- Брёпҳйллум пубесcенс (Бакер) Говаэрц
- Брёпҳйллум × речингери (Райм.-Ҳамет эх Рауҳ & Ҳебдинг) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум роланди-бонапартеи (Райм.-Ҳамет & Перриэр) Говаэрц
- Брёпҳйллум росеи (Райм.-Ҳамет & Перриэр) А.Бергер
- Брёпҳйллум рубеллум Бакер
- Брёпҳйллум санcтулум (Десc.) В.В.Бялт
- Брёпҳйллум счизопҳйллум (Бакер) А.Бергер
- Брёпҳйллум серратум (Маннони & Боитеау) Бланcо
- Брёпҳйллум стрептантҳум (Бакер) А.Бергер
- Брёпҳйллум суарезенсе (Ҳ.Перриэр) А.Бергер
- Брёпҳйллум унифлорум (Стапф) А.Бергер
- Брёпҳйллум wалдҳеимии (Райм.-Ҳамет & Перриэр) Лауз.-Марч.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ В Болшой совецкой энсиклопедии встречаюця и форма написания бриофиллюм[сайт ишламайди]Андоза:Мёртвая ссылка, и форма бриофиллум[сайт ишламайди]Андоза:Недоступная ссылкаАндоза:Мёртвая ссылка
- ↑ По данним сайта ГРИН (см. раздел Ссилки).
- ↑ Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы АПГ» статьи «Двудольные».
- ↑ Бриофиллум / И. А. Губанов // Большой Кавказ — Великий канал. — М. : Большая российская энциклопедия, 2006. — С. 209. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 4). — ИСБН 5-85270-333-8.
- ↑ „Каланхоэ лечениэ“. 2013-йил 5-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-июн.
- ↑ „Брёпҳйллум“ (эн). Тҳе Плант Лист. Версион 1.1. (2013). Қаралди: 2016-йил 8-август.
Ҳаволалар
- Бриофиллум (англ.): информация на сайте ГРИН. (Дата обращения: 9 декабря 2009)