Brioriya
Бриория (лотинча: Брёриа) — Пармелия оиласигамансуб темираткилар тури ҳисобланади. Унинг 50 га яқин турлари мавжуд.[1]
Биологик тавсифи

Таллом бутасимон, соқолли шаклда, осилган ёки эгилган кўринишда.[2][1] Шохлари ингичка, узун, ипсимон, бутун узунлиги бўйлаб юмалоқсимон, одатда ён шохчаларисиз бўлади.[3][2] Ранги жигарранг, қизил-жигарранг, деярли қора ранггача, камдан-кам ҳолатларда кулранг ёки оқ рангга яқинроқ, яшил ёки сарғиш бўлади.[2][4] Соредия асосида кўпаяди.[1] Соралии текис ёки букрсимон, баъзида эса улар бўлмаслиги ҳам мумкин; апотеция камдан-кам юзага келади. Халталари нинатугма шаклида, рангсиз саккизта эллипсо туриладаги споралардан иборат.[2] Таллом таркибида фумарпротоцетрар кислотаси[3] мавжуд.
Ҳудуд
У барча қитъаларда учрайди. У мўтадил ва кўпроқ шимолий ҳудудларда, асосан ўрмон ва тоғли ҳудудларда кенг тарқалган.[2][4] Россияда унинг 20га яқин турлари мавжуд.[1]
Яшаш жойи
Кўпчилик бриориялар — эпифитлар ҳисобланади. Улар игнабаргли дарахтларнинг шохлари ва танасида (арча, қарағай ва б.[5]), баъзида баргли дарахтларда, тупроқда, тошларда, чириган ёғочларда яшайди.[2] Айрим турлар ҳавонинг ифлосланишига нисбатан ўта сезгир бўлади.[1]
Маъноси
Бриориа кийик, учувчи-қуёнлар, даласичқон ва бошқа кемирувчилар учун озуқа сифатида хизмат қилиши ҳам мумкин.[1] Унинг турлардан бири, Бриориа Фремонта (Россиянинг Қизил китоблари таркибига киритилган) бўлиб, у инсонлар томонидан тановул қилиниши ҳам мумкин, асосан Шимолий Америка ҳиндулари томонидан истеъмол қилинади. [6][7]
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Толпышева С. Ю. „Бриория“. Большая российская энциклопедия. 2022-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-май.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Голубкова (ред.) 1996.
- ↑ 3,0 3,1 Андреев, Гимельбрант 2014.
- ↑ 4,0 4,1 „Брёриа“ (эн). Личенпортал.орг/.
- ↑ Белый 2016.
- ↑ Ҳуттен, Wоодwард 2001.
- ↑ Вишневский М.В.. Всё о грибах. Популярная энциклопедия. Проспект, 2018.
Адабиётлар
- Флора лишайников России. Биология, экология, разнообразие, распространение и методы изучения лишайников. М; СПб: Товарищество научных изданий КМК, 2014.
- Белый П. Н.. Лишайники еловых лесов Беларуси. Минск: Беларуская навука, 2016.
- „Род Брёриа Бродо эт Д.Ҳаwксw. — Бриория“, Определитель лишайников России. СПб.: Наука, 1996 — 18—32-бет.
- Мартин Ҳуттен, Карен Ҳуттен, Андреа Wоодwард „Брёриа фремонтии“, . 101 Cоммон Моссес, Ливерwорц & Личенс оф тҳе Олймпиc Пенинсула. Натионал Парк Сервиcе, 2001 — 52-бет.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |