Bssisa

Бссиса (арабча: بسيسة, Бербер аḍэммин, ибронийча: בסיס) қадимги Картаген даврига бориб тақаладиган, қовурилган арпа унига асосланган одатий Тунис таомидир[1][2]. Бу турдаги таом бутун Тунис бўйлаб кенг тарқалган[3]. Унинг тарихи жуда узоққа бориб тақалади ва саёҳатчилар ҳамда кўчманчилар уни ўз сафарларида ўзлари билан олиб юришган, чунки у ҳам юқори озуқавий қийматга эга, ҳам майдаланган кукун ҳолатида олиб юриш осон бўлган.
Таркиби
Бссиса — қовурилган донларнинг турли хил зираворлар ва шакар билан аралаштириб майдаланган аралашмаларидан иборат. Аралашмага қўшиладиган ўтлар ва зираворлар турлича бўлиши мумкин[4] ва аралашмалар устига сут ёки сув қўшилганда суюқ ҳолда ҳам истеъмол қилиниб, ровина деб аталувчи унли ичимлик ҳосил қилади.
Удумлар
Бссиса Тунис ва Ливия мусулмонлари[5] ҳамда яҳудийлари томонидан турли муносабатлар билан истеъмол қилинади.
Яҳудийлар уни айниқса иброний ой тақвимидаги Нисон ойининг биринчи кунида истеъмол қиладилар, чунки бу куни Мишкан (чодир ибодатхона) қуриб битказилган (бу ҳолда таом бссисет ал-марқома ёки шунчаки бссиса деб аталади)[6]. Таом буғдой ва арпадан иборат кукун бўлиб, у Мишканни қуришда ишлатилган қоришмани ифодалайди. Қўшимча равишда, уй бекаси ўзининг олтин узугини бссисага солади, бу эса Мишкан қурилишида ишлатилган олтинни эслатади. Бссиса ейилишидан аввал, оиланинг отаси бссисани уйининг калити билан аралаштирар экан, Мишканда ишлатилган мойни ёдга олиб, араб тилида дуо қилади[7]. Бу „янги йил“нинг „очилиши“ни рамзий маънода ифодалайди. Ота ва оила аъзолари навбатма-навбат қуйидагиларни айтадилар:
Я фетач,
Бла Нефтач,
Арзекна варзек менна
Я атаи
Бла мена!
Яна қаранг
- Цампа, ўхшаш тибетча асосий таом
- Араб ошхонаси
- Тунис ошхонаси
- Ливия ошхонаси
- Сефард яҳудийлари ошхонаси
Манбалар
- ↑ Cп. Вермондо Бругнателли, „Элементи пер уно студио делл’алиментазионе нелле региони бербере“, ин: Д. Силвестри, А. Марра, И. Пинто (а c. ди), Сапери э сапори медитерранеи. Ла cултура делл’алиментазионе э и суои рифлесси лингуистиcи (Наполи, 13-16 оттобре 1999), Наполи, 2002, вол. ИИИ, пп. 1067–1089.
- ↑ Рула Аттиа, „Тунисиан Бсиса“, „Тунисиан Бсиса“. 2014-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-феврал.]
- ↑ „"البسيسة" غذاء الرعاة الأفارقة وحلوى بداية النهار“ (ар-АР). Тҳе Неw Араб (2015-йил 7-май). Қаралди: 2025-йил 14-сентябр.
- ↑ „Фоод Ҳероэс детаил | Wорлд Фоод Дай | Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс“ (эн). WорлдФоодДай. Фоод анд Агриcултуре Организатион. Қаралди: 2025-йил 14-сентябр.
- ↑ „Ла "бсисса" : Ун мец рассасиант аух мултиплес вертус“ (2019-йил 19-феврал).
- ↑ Cп. Мордекҳаи Cоҳен, Гли эбреи ин Либиа. Уси э cостуми, транслатед анд аннотатед бй Мартино Марио Морено, Фирензе, Гиунтина, 1994, п. 81-82. ИСБН 978-88-85943-95-7
- ↑ „Бсиса“. 2011-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 26-ноябр.