Bukmeker
Букмейкер – спорт ва бошқа тадбирларда тикилган пулларни йиғадиган ва белгиланган миқдордаги пулларни тадбирдаги ютган шахсларга қайтарадиган инсон ёки ташкилот.
Тарих
Биринчи букмейкер 1795-йилдаги Нюмаркетдаги Огден бўлган[1].
Тадбирлар доираси
Кўпгина мамлакатлардаги букмейкерлар профессионал спорт турларига, айниқса от пойгаларига ва катта футбол ўйинлари ёки Ҳинд Премер Лигаси каби мусобақа ва тадбирларда тикилган гаров пулларини қабул қилишга катта эътибор беришади. Бироқ, фақатгина баъзи мамлакатларда сиёсий сайловлар, Осcар маросимлари каби тадбирлардаги гаров пуллари букмейкерлар томонидан қабул қилинади.
Буюк Британиянинг қимор ўйинлари саноати
Буюк Британиядаги биринчи букмейкер Ҳаррй Огден деб ҳисобланади, у 1790-йилларда бу бизнесини йўлга қўйган. Яъни бундай ''бизнес''лар 18-асрларда бошланган[2][3].
1845-йилги ўйинлар тўғрисидаги қонунга мувофиқ, Буюк Британияда фақат пойга мусобақаларидагина пул тикишга рухсат берилди. Ўйинларда жуда кўплаб одамлар томошага келишар эди, шу сабабли букмейкерларга пуллар ''оқиб кела бошлади''. Улар хавфсизлик учун оломон ичида фаолият юритувчи тан соқчиларни ёллашар эди. Қонунга хилоф ташкилотлар полиция томонидан жаримага тортилса-да, Белла Томассон каби полиция кўз юмган букмейкерлар ҳам бор эди.
1961-йилда Ҳаролд Макмиллан қимор ўйинларини қонунийлаштирди ва қимор ўйинларини ҳаққоний ва ҳалол бўлиши учун қатъий чоралар корилди. Ўша вақтлардан бери букмейкерлик (қимор) саноати ривожланди. Бир вақтлар 15 мингдан ортиқ қимоқ ўйинлари мавжуд эди. Қонунлар сабабли эса 2013-йилда қимор ўйинлари 9100-9200 гача қисқарди[4]. Бу маълумотлар 2022-йил март ойидаги кўрсаткичларига биноан 6219 гача камайди[5], асосан CОВИД-19 ва Буюк Британиядаги бундай компанияларнинг мажбурий ёпилиши туфайли кўрсаткичлар пасайиб кетган. Мамлакатнинг энг йирик букмейкерлар гуруҳи, „Буюк учлик“ деб танилган бўлиб, Уилям Хил, Ладброкес ва Cоралдан иборат[6].
Германия
Отлар пойгалари ва лотореяларга пул тикиш то'ғрисидаги қонун Германия қонун чиқарувчи органи томонидан қабул қилинган ва 2012-йилнинг 1-июлида кучга кирган[7]. Шундан бери барча спорт ўйинларига тикилган гаров пулларининг 5% миқдори солиқ сифатида олинади (онлайн ва офлайн). Бу бутун Германия букмейкерлик бизнесига катта таъсир ко'рсатади.
Қўшма Штатлар
Олий суд 2018-йилда онлайн қимор ўйинларига қўйилган тақиқни бекор қилди. Бироқ, онлайн қимор ва казиноларда қонуний бўлса-да, ҳар бир штатнинг ўз қоидалари мавжуд. Пенсилвания ва Ню-Жерси штатларида қонуний букмейкерлар ДрафтКингс, ФанДуэл ва Поинцбет ҳисобланади. Миссисипи, Ню-Жерси, Делавер, Невада ва Ғарбий Виржиния бу ўйинларни қонунийлаштириш жараёнида, аммо Невада ва Ню-Жерси аллақачон қонунларни қабул қилди. Кўплаб таҳлилчиларнинг фикрича, онлайн қимор ўйинларини қонунийлаштириш тенденсияси АҚШнинг яна ҳам кўпроқ штатларида давом этмоқда.
Манбалар
- ↑ Тҳе Даилй Телеграпҳ Чрониcле оф Ҳорсе Раcинг Барретт: . Энфиэлд, Миддлесех: Гуиннесс Публишинг, 1995 — 10-бет.
- ↑ Мунтинг, Рогер (1996). Ан Эcономиc анд Соcиал Ҳисторй оф Гамблинг ин Бритаин анд тҳе УСА. Манчестер Университй Пресс. п. 89.
- ↑ Вамплеw, Wрай; Кай, Жойcе. (2005). Энcйcлопедиа оф Бритиш Ҳорсераcинг. Роутледге. п. 50.
- ↑ Гамблинг Cоммиссион Гамблинг индустрй статистиcс Април 2009 то Септембер 2012
- ↑ „Беттинг шоп статистиcс - Боокмакерс Неар Ме“ (эн-ГБ) (2023-йил 22-сентябр). Қаралди: 2023-йил 22-сентябр.
- ↑ Вамплеw анд Кай, п. 51.
- ↑ „А генерал интродуcтион то гамблинг лаw ин Германй“. лехологй.cом. Қаралди: 2022-йил 17-октябр.