Ziyosfera

Buratino

Пиноккио

Буратино (итал. бураттинодан  — ёғоч) — А. Н. Толстойнинг „Олтин калит ёки Буратинонинг саргузаштлари“ эртагининг бош қаҳрамони (1936). Буратино, шунингдек, бошқа муаллифларнинг унчалик машҳур бўлмаган бир қатор китобларининг қаҳрамони.

Буратинонинг прототипи Карло Коллодининг худди шу номли эртагдаги Пиноккио ҳисобланади. Коллоди эртагининг сарлавҳаси „Ёғоч қўғирчоқнинг ҳикояси“ бўлиб, унинг матнида Пиноккио кўпинча номи билан эмас, балки оддийгина „бураттино“ номи билан аталади (италянча: ил бураттино „қўғирчоқ“).

Таснифи

Папа Карло томонидан ёғочдан ўйилган узун бурунли ёғоч бола. Ундан ном ва биринчи кийимни олди.

Уни қандай чақиришим керак? — деб ўйлади Карло. — Мен уни Буратино деб чақираман. Бу исм менга бахт келтиради. Мен битта оилани билардим — уларнинг барчасини Буратино деб аташарди: отаси — Буратино, онаси — Буратино, болалари — ҳам Буратино … Уларнинг барчаси қувноқ ва бепарво яшашди …

Табиатан, „қисқа ўйлайдиган, ақлсиз, ишонувчан аҳмоқ“, лекин шу билан бирга у киришимли, қизиқувчан, саргузаштларни яхши кўради ва алтруизмга эга персонаж. Унинг асосий атрибути — олтин калит. Буратинонинг ҳамроҳлари — кўк сочли Малвина қўғирчоғи (Буратино ундан аҳмоқлар мамлакатига қочиб кетади), Малвинанинг содиқ пудели Артемон ва ғамгин мухлиси П’эро, асосий душманлари — Карабас-Барабас, мушук Базилио ва тулки Алиса.

Прототипи

1930-йилларнинг театр актёрлиги муҳитида бош қаҳрамоннинг прототипи ёзувчи Максим Горкий деган фикр мавжуд эди. Фаина Раневская ўзининг „Дўстимга мактублар“ китобида қуйидагиларни ёзган: „Мен ўзим тахмин қилмаган бўлардим, лекин менга театрда тушунтиришди. Бош қаҳрамон — Буратино — Горкий, Малвина — Блокнинг рафиқаси Любов Менделеэва, Блокнинг ўзи эса П’эро сифатида гавдаланган экан. Эртакда қўғирчоқ театрининг директори ёвуз одам Карабас-Барабас бор ва бу Меерхолддир“[1].

Бошқа версияга кўра, ўз театр мактабини яратган актёр ва режиссёр Михаил Чехов Буратинога[2] прототип бўлиб хизмат қилган.

Пиноккиодан фарқлари

  • Пиноккио ҳикоясида олтин калит йўқ, Тортила тошбақа ҳам йўқ ва у театрни орзу қилмайди.
  • Пиноккио китобнинг сюжети охиригача ўзининг характерини ва ташқи қиёфасини ўзгартирмайди ва Папа Карло ҳамда Малвина томонидан уни қайта тарбиялашга бўлган барча уринишларига ҳар томонлама қаршилик кўрсатади. У қувноқ ва бепарво қўғирчоқ бўлиб қолади. Пиноккио доимий тарбияланиб борилади ва китоб охирида қўғирчоқдан яхши тарбияли болага айланади.
  • Пиноккио дунёга очиқ, меҳрибон, у чин дилдан ҳаммага ёрдам беришга ҳаракат қилади, одамларга ишонади, ҳақиқий дўстлар орттиради ва ниҳоят орзусига эришади. Пиноккио даҳшатли синовлардан ўтаётганда яхшиланади; Буратино эса Пиноккиога нисбатан омадлироқ эди — у Мо''жизалар майдонида атиги бешта олтин танга йўқотди.
  • Пиноккио Буратинодан фарқли ўлароқ, ёлғон гапирганда унинг узун бурни янада чўзилади.

Манбалар

  1. ↑ Раневская Ф. Г. „26 ноября 1936 года“, . Письма к подруге. М.: Яуза-пресс, 2017. ИСБН 9785995509189. 
  2. ↑ Ольга Кузьмина. „Тайны «Золотого ключика»“. Вечерняя Москва (2016-йил 27-июл). 2018-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-октябр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Buratino" dan olindi