Burj Xalifa
Бурж Халифа – Бирлашган Араб Амирликларининг Дубай шаҳрида қурилган осмонўпар бино. Бино дунёдаги энг баланд қўлда қурилган иншоот деган номни олди. Бунгача бу мақом эгаси Таипеи 101 биноси бўлган[1][2]. 2010-йилда очилишидан олдин Бурж Дубай номи билан танилган. Умумий баландлиги 829,8 м (2 722 фут) (ярим милядан сал кўпроқ) ва том баландлиги (антеннадан ташқари, лекин 244 м шпил билан бирга[3]) 828 м (2717 фут). Унинг қурилиши 2004-йил 21-сентабр куни бошланган бўлиб, 2010-йил 4-январда расман очилиш маросими бўлиб ўтди. Бу лойҳанинг архитекторлари Скидморе, Оwингс & Меррилл. Дубай амири Муҳаммад ибн Рашид ал Мактум бино номини ўзгартириб, Бурж Халифа деб атаган[4].
| Бурж Халифа | |
|---|---|
برج خليفة | |
| Файл:Бурж Халифа.жпг | |
| Эски номлари | Аноним |
| Умумий маълумот | |
| Мақоми | Тугалланган |
| Жойлашуви | Дубай |
| Манзили | 1 Шеикҳ Моҳаммед бин Рашид хиёбони |
| Мамлакат |
|
| Координаталар | 25°11′49.7″Н 55°16′26.8″Э / 25.197139°Н 55.274111°Э |
| Қурилиши бошланган | 2004-йил 6-январ |
| Қурилиши тугаган | 2009-йил 1-октябр |
| Нархи | АҚШ$1.5 миллиард |
| Эгаси | Эмаар Пропертиэс |
| Баландлиги | |
| Антенна / Шпил | 829,8 м |
| Томи | 828 м |
| Энг юқори қавати | 309,473 м2 (3,331,100 кв фт) |
| Расадхона | 555.7 м (1,823 фт) |
| Техник ҳолати | |
| Қаватлар сони | 154 + 9 |
| Бинонинг ички майдони | 309,473 м2 (3,331,100 кв фт) |
| Лифтлар сони | 57 |
| Дизайн ва конструксия | |
| Меъмор | Адриан Смитҳ |
| Архитектор фирма | Скидморе, Оwингс & Меррилл |
| Асосий пудратчилар | Самсунг C&Т |
| буржкҳалифа.аэ | |
Лойиҳалаштирилиши
Бурж Халифанинг қурилиши 2004-йилда бошланган, ташқи кўриниши беш йил ўтиб 2009-йилда якунланган. Асосий конструксия темир-бетондир ва бинонинг конструктив пўлатларининг бир қисми Шарқий Берлиндаги Республика саройидан, собиқ Шарқий Германия парламентидан олинган. Бино 2010-йилда Доwнтоwн Дубаи деб номланган янги қурилишнинг бир қисми сифатида очилган. У кенг кўламли, аралаш фойдаланишни ривожлантиришнинг марказий қисми бўлиш учун яратилган. Бинони қуриш тўғрисидаги қарор ҳукуматнинг нефтга асосланган иқтисодиётни диверсификация қилиш ва Дубайнинг халқаро эътирофга эга бўлиши ҳақидаги қарорига асосланди. Бино Абу-Даби ҳукмдори ва Бирлашган Араб Амирликлари президенти Халифа бин Зоид Ал Наҳаён шарафига номланган; Абу Даби ва БАА ҳукумати унинг қарзларини тўлаш учун Дубайга пул қарз берган. Бино кўплаб баландлик рекордларини янгилади, шу жумладан дунёдаги энг баланд бино сифатида тасдиқланди.
Бурж Халифа Скидморе, Оwингс & Меррилл компаниясидан Адриан Смит томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, унинг фирмаси Wиллис Тоwер ва Оне Wорлд Траде Cентерни лойиҳалаштирган. Ҳйдер Cонсултинг лойиҳа архитектурасини назорат қилиш учун НОРР Гроуп Cонсултанц Интернатионал Лимитед компанияси билан назоратчи муҳандис этиб сайланди. Дизайн минтақанинг ислом архитектурасидан олинган, масалан, Самаррадаги Буюк масжиддан. Й шаклидаги уч томонлама қават геометрияси турар-жой ва меҳмонхона майдонини оптималлаштириш учун мўлжалланган. Бинонинг баландлигини қўллаб-қувватлаш учун мустаҳкамланган марказий ядро ва қанотлардан фойдаланилади. Гарчи бу дизайн Тоwер Палаcе ИИИ дан олинган бўлса-да, Бурж Халифанинг марказий ўзагида ҳар бир қанот ичидаги чиқиш зинапоялари бундан мустасно, барча вертикал транспорт воситалари жойлашган. Бундан ташқари, тузилмада Дубайнинг ёзги иссиқ ҳароратига бардош беришга мўлжалланган қоплама тизими мавжуд. У жами 57 та лифт ва 8 та эскалатордан иборат.
Архитектура ва муҳандислик жараёнининг маълум бир босқичида Эмаарнинг дастлабки ишлаб чиқувчилари молиявий муаммоларни бошдан кечирдилар ва кўпроқ пул ва иқтисодий молиялаштиришни талаб қилдилар. Бирлашган Араб Амирликлари ҳукмдори Шайх Халифа пулдан ёрдам берди ва маблағ ажратди, шунинг учун ном „Бурж Халифа“га ўзгартирилди. Ёдгорлик атрофида юқори зичликдаги қурилишлар ва савдо марказларини қуришдан олинган даромадлилик концепцияси муваффақиятли бўлди. Унинг атрофидаги савдо марказлари, Доwнтоwн Дубайдаги меҳмонхоналар ва кондоминиумлар умуман лойиҳадан энг кўп даромад келтирган, Бурж Халифанинг ўзи эса кам ёки умуман фойда келтирмаган.
Бурж Халифани танқидий қабул қилиш одатда ижобий бўлди ва бино кўплаб мукофотларга сазовор бўлди. Бироқ, асосий қурилиш ишчи кучи бўлган Жанубий Осиёдан келган меҳнат муҳожирларига нисбатан кўплаб шикоятлар бор эди. Уларнинг марказида иш ҳақининг пастлиги ва мажбуриятлар тугагунига қадар паспортларни мусодара қилиш амалиёти бўлган. 2011-йилда ушбу тузилмада ишлаган чет эллик ходимлар томонидан тез-тез ўз жонига қасд қилиш ҳолатлари қайд этилган.
Манбалар
- ↑ „Бурж Кҳалифа – Тҳе Скйсcрапер Cентер“. Cоунcил он Талл Буилдингс анд Урбан Ҳабитат.
- ↑ Бианчи, Стефаниа; Андреw Cритчлоw. „Wорлд'с Таллест Скйсcрапер Опенс ин Дубаи“. Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал (4-январ 2010-йил). Қаралди: 4-январ 2010-йил.
- ↑ „тҳе wорлд'с ваинест скйсcраперс“. 2013-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-январ.
- ↑ Правител Дубая открил самий високий небоскреб в мире – РИА Новости, 4 января 2010.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Бурж Кҳалифа“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Расмий сайти
- „Тҳе Бурж Дубаи Тоwер Wинд Энгинеэринг“. 2023-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-январ. (597 КБ) (Струcтуре журнали, 2006-йил июл)
- „Тҳе Wинд Энгинеэринг оф тҳе Бурж Дубаи Тоwер“. 14-сентабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-январ.(Wайбаcк Мачине сайтида 2017-09-14 санасида архивланган) (620 КБ) (Ирwин эт ал.,2006-йил ноябр)
- ББC репорц: Бурж Халифа очилиши (видео ва ҳаволалар); Жаҳондаги энг баланд бино (ингл.)