Burmazi
Бурмази ўрта асрларда Герцеговинада яшаган албан қабиласи[1].
Номи
Бурмази номи албанча бурр (одам) + мадҳ (катта ёки буюк) сўзларининг бирикмасидир[2]. Бурмади ўрнига Бурмази шакли албан тилида /з/ овозли дентал фрикатив /ð/ га жойлашгунга қадар қадимги фазадан сақланиб қолган хусусиятни билдиради[3].
Тарихи
Дастлаб улар қариндошлик ришталарига асосланган ярим кўчманчи жамоа бўлиб, доимий бўлмаган аҳоли пунктларида (катунд) яшаган. Бурмази биринчи марта 1300-йилда Столаc ва Требинже атрофида яшаган қабила сифатида пайдо бўлган. Рагуса архивларида улар ижтимоий ва иқтисодий тузилиш нуқтаи назаридан улар минтақадаги барча ярим кўчманчи чорвадорларни ўз ичига олган, аммо албанлар сифатида қайд этилган пасторал Влахлар билан бирлаштирилган[4]. 1343-йилга келиб улар ижтимоий мавқега эга бўлишди ва Рагусан ҳужжатларида Герцеговина ва Рагуса ички ҳудудлари ўртасидаги савдогар сифатида ҳам пайдо бўла бошладилар[5].
Вақт ўтиши билан улар славянлаштирилди . Бу жараён 14-аср охирида бошланган, улар аста-секин албан тилида бир тиллиликдан албан ва славян тилларида икки тиллиликка ўтган. Бу уларнинг антропонимиясида ҳам ўз аксини топди, чунки Бурмаз каби шахс исмлари уларнинг славянча таржимаси Велиславда қўлланила бошланди[6]. 15-аср бошларида улар замонавий Бурмази қишлоғи ҳудудида доимий жойлаша бошладилар ва кейинчалик Требинедаги Лжубомир ва Домашевода тўпландилар. Арбанашка қишлоғи ҳам улар билан боғланган. 1470-йилда ташкил этилган Герцеговина Санжаги дефтерида Бурмази жами 40 та аҳоли пункти (катун) нинг алоҳида наҳиеси сифатида намоён бўлади[5]. Усмонлиларнинг Герцеговинани босиб олиши Бурмази шаҳрида уч марта демографик ўзгаришларни кўрсатди. Халқнинг бир қисми ислом динини қабул қилиб, Босниянинг янги ташкил топган Усмонли шаҳар марказларига кўчиб ўта бошлади. Кўп қисми ҳудудни тарк этиб, Далматия Хинтерландиясида Шибеник ва Муćдаги Огорже қишлоғида, Корчула оролида ва айниқса Вела Лука қишлоғида, Блата қишлоғида, Макарскада ва Истриядаги Каштелда жойлашди. Кейинги учинчи эмиграция тўлқини Врнжаcка Банжа ҳудудида Сербия томон содир бўлди[5].
Бурмази қишлоғи бугунги кунда Югославия урушлари натижасида Столаc ва Берковиćи муниципалитетлари ўртасида бўлинган. Бирмазида кўпчилик хорватлар, Берковичида эса серблар деб танилган. Ўзларининг яқинда келиб чиқишини ушбу қишлоқдан кузатганларнинг баъзилари босняклар деб ҳам таърифлайдилар.
Бурмазовиc ва Бурмазевиć фамилиялари шу қабиладан келиб чиққан. Бурмази биродарликларига, шунингдек, Зотовичи, Милковичи ва Гледжевиćи ҳам кирди, улар 14-аср охиридан бошлаб ўз филиалларини ташкил қилдилар ва аста-секин Требинже атрофидаги мулклари бўлган Рагуса шаҳар оилаларидан бирига айландилар.
Зотовичнинг олдинги, славян бўлмаган шакли Зот бўлиб, албан тилида хўжайин деган маънони англатади[4]. Қишлоқнинг тарихини ўрганиш учун қишлоқ бўйлаб саёҳат қилган географ Жевто Дедижернинг таъкидлашича, ушбу эски шакл қишлоқда қадимги оилавий ёдгорликларда қишлоқ оқсоқоли Петар Зот номини олган хоч каби ёзилган[3].
Манбалар
- ↑ Лавиć, Сенадин (2005). "Априорне конструкcиже о изворности и ҳеретиčке деконструкcиже [А приори Cонструcтионс он Оригиналитй анд Ҳеретиcал Деcонструcтионс"]. Препород 1: 40. ҳттпс://www.cеэол.cом/сеарч/виэwпдф?ид=120755. Қаралди: 26 Фебруарй 2020.Бурмази]]
- ↑ Гиэсел, Чристопҳ (2002). "Диэ Спрачбезиэҳунген зwисчен Слаwен унд Албанерн ауф дем Балкан – Эин Üберблиcк –". Зеицчрифт фüр Балканологиэ 38: 128. ҳттп://www.зеицчрифт-фуэр-балканологиэ.де/индех.пҳп/зфб/артиcле/виэw/399/373. Қаралди: 26 Фебруарй 2020.Бурмази]]
- ↑ 3,0 3,1 Ажети, Идриз. Студиме пëр гжуҳëн шқипе [Студиэс он тҳе Албаниан лангуаге]. Аcадемй оф Сcиэнcес оф Косово, 2017 — 63, 638-бет. Қаралди: 2020-йил 26-феврал.
- ↑ 4,0 4,1 Вуcинич, Wайне. А Студй ин Соcиал Сурвивал: Тҳе Катун ин Билеćа Рудине. Университй оф Денвер, 1975 — 17-бет. Қаралди: 2020-йил 26-феврал.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Рехҳа. „СҲТРИРЖА ДҲЕ СЛЛАВИЗИМИ И ВЛЛАЗËРИВЕ АЛБАНЕ МЕСЖЕТАРЕ, БУРМАЗИ ДҲЕ МАТАРУГА НË АРЕАЛИН Э ТРЕКËНДËСҲИТ ТË КУФИЖВЕ ТË БОСНЖËС Э ҲЕРCЕГОВИНËС, МАЛИТ ТË ЗИ ДҲЕ СЕРБИСË (СИПАС ДЙ ДЕФТЕРËВЕ ТË САНХҲАКУТ ТË ҲЕРCЕГОВИНËС ТË СҲЕК. ХВ) [Геограпҳй анд Славиcизатион оф тҳе Албаниан бротҳерҳоодс оф Бурмази анд Матаруга ин тҳе бордер ареа бетwеэн Монтенегро, Босниа & Ҳерзеговина анд Сербиа аccординг то тwо дефтерс оф тҳе 15тҳ cентурй“].
- ↑ Пижовиć. „ВЛАCҲС ИН ТҲЕ РАГУСАН СОУРCЕС УНТИЛ ТҲЕ 14ТҲ CЕНТУРЙ“. Университй оф Загреб. 2020-йил 26-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-март.