Бурун (қисса)
"Бурун" (рус . Нос) – Улуғ рус ёзувчиси Николай Гоголнинг Санкт – Петербургда яшаган вақтида ёзган сатирик қиссаси. Бу даврда Гоголнинг асарлари, биринчи навбатда, гротеск ва абсурдга қаратилган бўлиб, романтик бурилиш ясайди. 1835-1836-йиллар орасида ёзилган „Бурун“ қиссаси бурни юзидан чиқиб, ўзига хос ҳаёт кечираётган Петербург амалдори ҳақида ҳикоя қилади. „Бурун“ дастлаб Александр Пушкинга тегишли „Тҳе Cонтемпорарй“(Жадид) адабий журналида нашр этилган [1].
| Асл номи | "Нос" |
|---|---|
| Муаллиф(лар) | Николай Гогол |
| Таржимон(лар) | Фарҳод Файзий |
| Мамлакат |
|
| Тил | русча |
| Жанр(лар)и | қисса |
| Нашр этилган санаси | 1836-йил |
| Нашриёт | "Тафаккур" журнали |
| Ўзбек тилида нашр этилган санаси | 20-сентабр, 2012-йил |
| Саҳифалар сони | 37 бет |
| ИСБН | ИСБН 000-0000-0000-0-0 |
„Бурун“ уч қисмга бўлинган бўлиб, бир куни эрталаб бурнисиз уйғонган коллегиал баҳоловчи („маёр“) Ковалёв ҳақида ҳикоя қилади. Кейинчалик у бурни ўзига хос ҳаётга эга бўлганини ва Давлат маслаҳатчиси даражасига эришиб, уни ортда қолдирганини билиб олади . Қисқа ҳикоя , Буюк Пётр И даражалар жадвалини киритганидан кейин Россияда пайдо бўлган ижтимоий даражага бўлган обсессиясини кўрсатади. Оддий аҳолига давлатга хизмат қилиш орқали ирсий зодагонликка эга бўлиш имконини бериш орқали, катта аҳолига ижтимоий мавқега кўтарилиш имконияти берилди. Бироқ, бу имконият ўз ўрнини Гоголнинг кўплаб қаҳрамонлари ишлаган йирик бюрократияга ҳам берилади.
Мазмуни
Ҳикоя уч қисмга бўлинган:
Биринчи қисм.
25-март куни сартарош Иван Яковлевич хотини нон пиширганини билиб қолади. Нонушта пайтида у нонни ярмини бўлиб, ноннинг ичидан бурун топиб олади. Сартарош бу бурун ўзининг доимий мижозларидан бири, коллегиал баҳоловчи Ковалёвнинг („маёр Ковалёв“ номи билан машҳур) бурни эканлигини билиб қолади. Иваннинг хотини ундан бурунни уйдан олиб чиқиб ташлашни талаб қилади, шунинг учун ҳам у уни матога ўраб, кўприкдан ташлашни режалаштиради. Бурунни Нева дарёсига ташлаб, қутулмоқчи бўлади, лекин уни полициячи қўлга олади. Иван полициячига пора бермоқчи бўлади, аммо офицер буни рад этади.
Иккинчи қисм.
Маёр Ковалёв уйғониб, унинг бурни йўқлигини билиб қолади. У юзини кўриш учун ойнани ушлайди ва унинг ўрнида фақат силлиқ, текис тери ямоғи бўлади. У воқеа ҳақида полиция бошлиғига хабар бериш учун уйидан чиқади. Маёр Ковалёв милиция бошлиғига кетаётиб, унинг бурнини юқори лавозимли амалдор кийимида кўради. Унинг бурни аллақачон одамга ўхшаб қолган бўлади. У юзига қайтишни истамаган бурнини ортидан қувади. Ковалёвни гўзал қиз чалғитади ва тўсатдан бурни қочиб кетади. Ковалёв полиция бошлиғи билан боғланишга ҳаракат қилади, лекин у уйда эмас бўлади. Шундай қилиб, у бурни йўқолганлиги ҳақида эълон жойлаштириш учун газета идорасига ташриф буюради, лекин рад жавобини олади. Кейин у полиция инспектори билан гаплашади, у ҳам ёрдам беришдан бош тортади. Ниҳоят, Ковалёв уйига қайтади. Ковалёв ўз квартирасига қайиб, у ерда Иванни ушлаган полициячи унинг бурнини қайтаради (у шаҳардан қочишга уриниб, автоулов станциясида ушланган эди). Ковалёв, ҳатто шифокор ёрдами билан ҳам бурнини қайта тиклай олмаслигини билиб, хурсанд бўлади. Эртаси куни Ковалёв хоним Александра Григоревнанинг Подточина исмли қизига турмушга чиқмоқчи бўлган аёлга хат ёзиб, унинг бурнини ўғирлаганликда айблайди; у қизига нисбатан ўзгарувчанлиги учун уни лаънатлаган деб ҳисоблайди. У қарғишни бекор қилишни сўраш учун ёзади, лекин аёл унинг мактубидан саросимага тушиб, қизига уйланиш истагини яна бир бор ўйлан кўришини такрорлайди. Унинг жавоби уни айбсизлигига ишонтиради. Шаҳарда буруннинг фаолияти ҳақида миш-мишлар тарқалиб, оломон уни қидиришга чиқади.
Учинчи қисм.
7-апрел куни Ковалёв бурни қайта тикилган ҳолда уйғонади. У сартарош томонидан эҳтиёткорлик билан соқолини олдиради ва харид қилиш, қизлар билан ноз-карашма сингари эски одатларига қайтади.
Асар қаҳрамонлари
- Коллегиал баҳоловчи (коллеж ассесори) Ковалёв – ҳикоянинг бош қаҳрамони, ўрта даражадаги давлат хизматчиси. У ўз мартабасига берилиб, бир куни уйғониб, бурни йўқлигини билиб қолади.
- Бурун – бу қаҳрамон ҳикояда тасвирланган тананинг бир қисмидир. У асарда Ковалёвдан ҳам юқорироқ давлат хизмати даражасига эришганга ўхшайди.
- Иван Яковлевич – бу нондан бурунни топадиган сартарош. У бурунни дарёга ташлашга ҳаракат қилади. Бурун яна мўжизавий тарзда Ковалёвга боғланиб, у яна соқол олиш учун Иван олдига келади.
- Рўзномадаги реклама ходими – Ковалёв йўқолган бурни ҳақида газетада эълон бериш учун боради. Рўзномачи реклама ходими бу воқеани биринчи бўлиб эшитганида, у нима бўлганини тушунолмайди. У Ковалёвнинг рекламасини рад этади, чунки у ҳикоянинг кулгилилиги газетани жуда шов-шувли кўринишга олиб келади, деб ҳисоблайди.
- Подточина хоним – Ковалёв бир мунча вақтдан бери ноз-карашма қилган қизнинг онаси. Унга турмуш қуришни таклиф қилишдан бош тортади, чунки у ундан ҳам яхшироқ одам билан турмуш қуриши мумкинлигига ишонади, шунинг учун Подточина хоним уни қизига уйланиши ҳақида доимо безовта қилиб туради.
- Шифокор – Ковалёвга бурун қайтиб келингач, уни улашга ҳаракат қилиб кўради.
- Полиция ходими – у йўқолган бурунни Ковалёвга қайтариб беради.
Манбалар
- ↑ Клйментиэв, Максйм (2009). "Тҳе Дарк Сиде оф 'Тҳе Носе': Тҳе Парадигмс оф Олфаcторй Перcептион ин Гогол'с 'Тҳе Носе'". Cанадиан Славониc Паперс 51 (2): 223–241. дои:10.1080/00085006.2009.11092611.