Буря над Азиэй

Буря над Азиэй (русча: Буря над Азией; таржимаси „Осиё устидаги тўфон“) — 1964-йилда Комил Ёрматов суратга олган оқ-қора филм.

Буря над Азиэй
Режиссёр(лар)	Комил Ёрматов
Ссенарий муаллиф(лар)и	Михаил Мелкумов Комил Ёрматов
Ролларда	Анатолий Соловёв, Руслан Ахметов, Шукур Бурҳонов
Бастакор(лар)	Икром Акбаров
Студия	„Ўзбекфилм“
Премера санаси	1964-йил (1964)
Давомийлик	83 дақиқа
Мамлакат	СССР
Тил	русча

Мазкур филм Комил Ёрматовнинг тарихий-инқилобий трилогиясини (Буря над Азиэй, Всадники революции ва Гибел Чёрного консула) очиб беради.

Сюжети

Жамол деган ўспирин йигит ўз қишлоғига келади, шунда у босқинчилар томонидан амакисининг уйини қандай ёқиб, талон-торож қилишаётганини кўради. Қисқа тортишувдан сўнг уни Юсуп Ялантуш деб ном олган қароқчилар тўдаси бошлиғи олдига олиб боришади. Тўда сардори Оқ подшоҳдан ўч олишини, бойларнинг уйини кулини кўкка совуриб, талон-торож қилишини, аммо олган ҳамма нарсани „бева-бечораларга бераман“, дейди. Бунга жавобан у Жамолдан ўз воқеасини айтиб беришини сўрайди. Унинг сўзларига кўра, у 876 йилда асир бўлган ва Петроград қамоқхонасида олти ой ўтирган, аммо Феврал инқилоби туфайли чиқиб кетган. Кўча бўйлаб юриб, ўлимидан олдин уни жароҳатлашга муваффақ бўлган жандармни линчилашда иштирок этади. Уйга қайтиш маҳалида касалхонага тушиб қолади. Керенскийнинг Оқтепа ҳокимият тепасига келиши туфайли босқин бўлиб, Жамол ўзи уйига қайтишга мажбур бўлади. Йигит халқни ўзларига тегишли нарсаларни талон-торож қилмасликка ва кулини кўкка совурмасликка ундайди. Ялантўш Жамолни синамоқчи бўлади ва унга амалдор бўлган амакисини осишни буюради. Бироқ Жамол буни рад этади. Бу ерда у Ялантушнинг ҳурматига сазовор бўлган Ленин номини эслайди. „Яхши отлиқ“ — бу Жамолнинг ўзига хос хусусияти эди.

Жамол Тошкент инқилобий қўмитасининг йиғилишида иштирок этади, унда очликдан силласи қуриб вафот этаётганларга нон реквизисия қилиш тўғрисида қарор қабул қилинади. Маҳаллий амалдор Кофлонбек унинг донини олиб, Ялантушни ўғирликда айблайди. Жамол дўстининг олдига бориб, уни рақиб билан муштлашаётган ҳолда топади. Ялантўш Кофлонбекни ўғирлаб кетади ва уни ўлдирмоқчи бўлади, лекин Жамол ҳамма нарса инқилобий қонунга мувофиқ бўлишини талаб қилади. Оқибатда Кофлонбек отиб ташланади, лекин унинг ўғли Азиз қасос ўти олмоқчи бўлади. Айни пайтда Октябр инқилоби ҳақидаги хабарлар пайдо бўлди, аммо генерал янги ҳукуматни ва Инқилобий қўмитанинг ҳуқуқларини тан олишни рад этади. Қўрғонда „Контра“ мустаҳкамланган. Яалантуш инқилобчиларга ёрдамга келади, улар ўзини генерал томонида бўлгандек кўрсатади ва ҳатто полковник унвонини олади, лекин кейин қалъа дарвозасини очиб беришади. Қофлонбекнинг ўғли Азиз рус унтер-офисер қиёфасида Ялантушни тўппончадан отиб ўлдиради.

Мукофот

• Комил Ёрматов 1967-йилда яратган филми учун Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотига сазовор бўлган

Ролларда

• Руслан Ахметов — Жамол Аҳмедов, дўппи кийган йигит.
• Шукур Бурхонов — Юсуп Ялантуш
• Анатолий Соловёв — Василий Шукин
• Аббос Бакиров — Қофлонбек
• Лутфий Саримсоқова — Жамолнинг онаси
• Александр Суснин — Петрограддаги инқилобий матросчи

Ҳаволалар

• Буря над Азиэй (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-08-12 санасида архивланган) Филмпро.ру
• Буря над Азиэй (Wайбаcк Мачине сайтида 12-август 2021-йил санасида архивланган) Рускино.ру
• Буря над Азиэй (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-08-12 санасида архивланган) Киноманиа.ру
• Буря над Азиэй Совиэт-мовиэс.ру