Ziyosfera

Butunjahon kitob kuni

Бутунжаҳон китоб куни (шунингдек, Жаҳон китоб ва муаллифлик ҳуқуқи куни ёки Халқаро китоб куни сифатида ҳам танилган) — ҳар йили Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Таълим, фан ва маданият ташкилоти (ЙУНЕСКО) томонидан ўқиш, нашр этиш ва муаллифлик ҳуқуқини тарғиб қилиш мақсадида ўтказиладиган тадбирдир. Биринчи Бутунжаҳон китоб куни 1995-йил 23-апрелда нишонланган[1]. Бутунжаҳон китоб ва муаллифлик ҳуқуқи куни муносабати билан ЮНЕСКО китоб индустриясининг асосий тармоқлари маслаҳат қўмитаси билан биргаликда бир йил муддатга Жаҳон китоб пойтахтини танлайди. Белгиланган ҳар бир Жаҳон китоб пойтахти китоб ва китобхонликни нишонлаш ва тарғиб қилиш бўйича тадбирлар дастурини амалга оширади[2].

Жаҳон китоб куни
УНЕСCО Бутунжаҳон китоб ва муаллифлик ҳуқуқи куни 2012-йилги плакати
Расмий номи Бутунжаҳон китоб ва муаллифлик ҳуқуқи куни
Шунингдек, дейилади WБД
Нишонланади Бирлашган Миллатлар Ташкилотига аъзо барча давлатлар
Тури Халқаро
Сана 23-апрел
Нишонлаш даври йиллик

Сана танлаш

Асл ғоя 1922-йилда Барселонадаги Сервантес нашриёти директори Виcенте Cлавел томонидан ёзувчи Мигуэл де Cервантесни шарафлаш ва китоблар савдосини кўпайтириш усули сифатида ўйлаб топилган. Байрам 1926-йил 7-октабрда, Сервантеснинг туғилган кунида нишонланган ва унинг вафоти санасига, яъни 1930-йил 23-апрелга кўчирилган[3].

1995-йилда ЮНЕСКО 23-апрел куни Бутунжаҳон китоб ва муаллифлик ҳуқуқи кунини нишонлашга қарор қилди, чунки бу сана Wиллиам Шакеспеаре ва Инcа Гарсиласо де ла Вега вафотининг йиллиги, шунингдек, бир неча бошқа таниқли муаллифларнинг туғилган ёки вафот этган кунидир[4].

Минтақалар бўйича Жаҳон китоб куни

Жаҳон китоб пойтахти

Бутунжаҳон китоб пойтахти (WБC) ЙУНЕСКО ташаббуси бўлиб, 23-апрел — Бутунжаҳон китоб ва муаллифлик ҳуқуқи кунидан бошлаб бир йил давомида китобларни тарғиб қилиш ва китобхонликни рағбатлантириш учун китоб пойтахтини танлайди. ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон китоб пойтахти сифатида белгиланган шаҳарлар барча ёшдагиларда китобхонлик маданиятини рағбатлантириш ва ЙУНЕСКО қадриятларини баҳам кўриш мақсадида тадбирларни амалга оширади[5].

2001-йилда ЮНЕСКО 31c/29 резолюциясини қабул қилиб, Жаҳон китоб пойтахти дастурини яратди ва 2001-йилда Мадридни биринчи WБC шаҳри деб номлади. Маслаҳат қўмитаси ЙУНЕСКО, Халқаро ноширлар ассоциацияси, Халқаро кутубхоналар уюшмалари ва институтлари федерацияси, Халқаро муаллифлар форуми ва Халқаро китоб сотувчилари федерациясидан иборатдир.

Испания

Испанияда Китоб куни 1926-йилдан бошлаб ҳар йили 7-октабр[6] Мигуэл де Cервантес туғилган деб ҳисобланган санада нишонлана бошлади. Бироқ, бу кунни очиқ ҳавода сайр қилиш ва китоб варақлаш учун янада қулайроқ мавсумда нишонлаш мақсадга мувофиқ деб топилди. Баҳор куздан кўра яхшироқ эди. Шундай қилиб, 1930-йилда қирол Алфонсо ХИИИ Сервантеснинг тахминий вафоти санаси бўлган 23-апрелда Китоб кунини нишонлашни ўзгартиришни маъқуллади[7].

Мехико шаҳридаги Монтеррей технология ва олий таълим институтида кампус кутубхонаси ташқарисида овоз чиқариб ўқиш форуми

Швеция

Швецияда бу кун Вäрлдсбокдаген („Жаҳон китоб куни“) сифатида танилган ва муаллифлик ҳуқуқи жиҳати камдан-кам тилга олинади. Одатда 23-апрелда нишонланади, Пасха куни билан тўғри келиб қолмаслик учун 2000- ва 2011-йил 13-апрелга кўчирилган[8].

Буюк Британия ва Ирландия

Буюк Британия ва Ирландияда Бутунжаҳон китоб куни март ойида хайрия тадбири бўлиб, ҳар йили биринчи пайшанба куни ўтказилади ва махсус нашрлар чиқиши билан бир вақтга тўғри келади[9]. Ҳар йили 23-апрел куни нишонланадиган Бутунжаҳон китоб кечаси, Тҳе Реадинг Агенcй мустақил хайрия ташкилоти томонидан ташкил этилган тадбирдир[10].

Қўшма Штатлар

Мериленд штатининг Кенсингтон шаҳрида Халқаро китоб куни 26-апрелга энг яқин якшанба куни ко'ча фестивали билан нишонланади[11]. 2020-йилда 15-йиллик Кенсингтон Китоб фестивали куни CОВИД-19 пандемияси туфайли бекор қилинган[11].

Ҳиндистон

Бутунжаҳон китоб куни Ҳиндистонда ҳам ҳар йили 23-апрелда нишонланади. Бу Ҳиндистоннинг кўплаб жойларида одамларни китоб ўқиш ва нашр этишга ундаш ва хабардор қилиш учун нишонланади[12].

Галерея

  • Modern Book Printing, Berliner g'oyalar yurishining to'rtinchi haykali (oltitadan). Ochilish: 2006-yil 21-aprel.
    Модерн Боок Принтинг, Берлинер г'оялар юришининг то'ртинчи ҳайкали (олтитадан). Очилиш: 2006-йил 21-апрел.
  • Tunislik talabalar 2012-yil Jahon kitob kunida ko'chada kitob o'qishmoqda
    Тунислик талабалар 2012-йил Жаҳон китоб кунида ко'чада китоб о'қишмоқда
  • Helsinkidagi kitob ko'rgazmasi, Finlandiya, 2011-yil Jahon kitob kuni
    Ҳелсинкидаги китоб ко'ргазмаси, Финландия, 2011-йил Жаҳон китоб куни

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Wорлд Боок Дай 2021: Тҳеме, Қуотес, Ҳисторй, Сигнифиcанcе | Са Неwс“ (эн-УС). С А НЕWС (2021-йил 23-апрел). Қаралди: 2021-йил 23-апрел.
  2. ↑ „Wорлд Боок анд Cопйригҳт Дай“ (эн). УНЕСCО (2021-йил 29-апрел). Қаралди: 2022-йил 19-апрел.
  3. ↑ Далмасес, Ирене. „Эл Дíа дел Либро ҳа траслададо эн очо оcасионес ла феча де су cелебраcиóн“ (эс). Ла Вангуардиа (2020-йил 20-апрел). Қаралди: 2021-йил 28-ноябр.
  4. ↑ „Wорлд Боок анд Cопйригҳт Дай - ЭН | Унитед Натионс“. Қаралди: 2021-йил 26-апрел.
  5. ↑ „УНЕСCО Wорлд Боок Cапитал“ (эн). УНЕСCО (2013-йил 25-июл). Қаралди: 2022-йил 19-апрел.
  6. ↑ „Wорлд Боок Дай Април 23“. Скип тҳе Лине Барcелона (2021-йил 3-апрел). Қаралди: 2021-йил 23-апрел.
  7. ↑ Тҳе Wорлд Боок Дай | урл=ҳттпс://www.скиптҳелинебарcелона.cом/wорлд-боок-дай/
  8. ↑ Вäрлдсбокдаген „флйттас“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-04-17 санасида архивланган), Дагенс Нйҳетер, 11 Новембер 2010.
  9. ↑ „Фреқуэнтлй Аскед Қуэстионс“. Wорлд Боок Дай (УК & Иреланд) (2019-йил 7-март). 2012-йил 12-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 7-март.
  10. ↑ „Wорлд Боок Нигҳт“. Қаралди: 2019-йил 7-март.
  11. ↑ 11,0 11,1 „Кенсингтон Дай оф тҳе Боок Фестивал - ТОК“. Тоwн оф Кенсингтон.
  12. ↑ „Wорлд Боок Дай 2021: Wҳй Ит Ис Cелебратед, Отҳер Интерестинг Фаcц“ (эн). НДТВ.cом. Қаралди: 2022-йил 22-апрел.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Butunjahon_kitob_kuni" dan olindi