CHjenguan davri

CҲженгуан даври

Тан императори Тайсзун Ли Шимин ёшлигида отаси Ли Ю- аннинг о'нг қо'ли бо'либ, отасига Тан сулоласини шакллани- шида ёрдам берган. У моҳир лашкар бо'либ, қобилиятли ва ақлли одамларни ўзига яқин тутарди ва юқори мавқега эга эди. Чженгуан йилида Ли Шимин император бо'лди. Чженгу- ан даврида (627-649-йиллар) у Суй сулоласи ҳалокатидан олган сабог'ини ёддан чиқармай, мамлакат бошқарувида очиқ сиёсатини қо'ллади ва халқ ҳамда давлат манфаатлари учун ко'пгина чора-тадбирларни амалга оширди. Бунинг натижаси- да Тан сулоласи ҳокимияти мустаҳкамланди, ижтимоий иқтисод тикланди ва ривожланди, нисбатан тинч ва фаровон шароит о'р- натилди. Тарихчилар бу вақт бо'лагини "Чженгуан даври” деб аташади. Тайсзун очиқ-ойдин сиёсат олиб бориш учун қобилиятли одамлардан унумли фойдаланиш ва халқ фикрларига қулоқ солиш лозимлигидан унумли фойдаланган. Шунинг учун ҳам у лавозимларга келиб чиқишидан қат'ий назар иқтидорли ва қо- билиятли одамларни тайинлади. О'з фикрла- рида қаттиқ турадиган Вей Чжен импера- торнинг қаҳрига учрашдан қо'рқмасдан уни очиқдан-очиқ танқид қиларди. Тайс- зун Вей Чженнинг вафоти туфайли қаттиқ қайг'урди. У шундай деган эди: "Мис ҳошияли ко'згуда кийимларни тартибга со- лиш мумкин; тарих ко'згусида юксалиш ва емирилишни ко'риш мумкин; инсон кўзгусида хатоларни тушиниш мумкин. Вей Чжен о'лимидан кейин мен мана шу ко'згусиз қолдим". Тан императори  Тайсзун жуда ко'п чора-тадбирлар о'тказди. Масалан, уезд ва округларни бирлаштирди ва бу билан ортиқча ҳаражатларни тежаб қолди; деҳқонлар ерга эга бо'лишлари учун рухсат берди; меҳнаткаш халқнинг ог'ир юкини енгиллаштириб, деҳқонc ҳилик учун деҳқонларга вақт бе- ришни кафолатлади. Бу чора-тад- бирларнинг барчаси халқ томони- дан кенг ко'ламда қо'ллаб-қув- ватланди. Тайсзун кўпинча қадимги "Император- бу қайиқ. халқ сув; сув қайиқни сув усти- да олиб юриши мумкин, хоҳласа чо'ктириши мумкин" деган ҳик- матли гапни келтирар эди.Тайсзун нисбатан очиқ миллий сиёсат олиб борди ва унинг бу сиёсатини барча миллатлар қо'ллаб-қувватладилар. Шимолий халқ- лар уни ҳурмат қилиб "хан" деб аташар эди. У о'з қизи малика Венченни тибет подшоҳига эрга берганлиги сабабли ханлар ва тибетликлар о'ртасидаги алоқалар янада яқинлашди. Бу эса о'з навбатида, ко'п миллатли давлатнинг барқарорлигига ҳисса бо'либ хизмат қилди.

Адабиётлар

С.Носирова. С. Ҳашимов . Хитой тарихи. Тошкент -2018 97,98,99