Cарисса Шиwен Йип (2003-йил 10-сентябрда туғилган) — америкалик шахматчи ва ҳозирги аёллар ўртасидаги шахмат бўйича АҚШ чемпиони. 2019-йил сентябр ойида у Қўшма Штатлардаги энг рейтингли аёл ўйинчи ва ўн ёшида гроссмейстерни мағлуб этган энг ёш шахматчи аёл бўлди. 2019-йил октябр ойида у халқаро уста унвонига сазовор бўлган тарихдаги энг ёш америкалик аёл бўлди.

Cарисса Йип
Тўлиқ исми Cарисса Шиwен Йип
Мамлакат Америка Қўшма штатлари
Туғилиши 10-сентябр 2003-йил
Бостон, Массачусец АҚШ
Саравҳа

Халқаро магистр,

Аёл гроссмейстер
Юқори рейтинги 2430 (июл 2021-йил)

  

Ҳаёти ва шахматдаги фаолияти

Cарисса Шиwен Йип[1] 2003-йил 10-сентябрда Бостонда туғилган[2]. Унинг отаси Перcй Йип (хитойча: 葉培照 ; Пинйин: Йè Пéизҳао) Гонконглик ва онаси Ирене Йип (нéэ Ченг, Чинесе 程华琳; Пинйин: Чéнг Ҳуалíн) асли Хитойдан эди[3][4].

Олти ёшида Cариссанинг отаси шахмат ўйнашни ўргатган, олти ой ичида у отасини мағлуб этишга муваффақ бўлган. Тез орада у мамлакатнинг энг яхши саккиз ёшли шахматчи қизига айланди[5]. 2013-йилда, ўн ёшида, у тарихда УСCФ эксперт унвонига (рейтинг > 2000) эга бўлган энг ёш аёл шахматчига айланди ва 2015-йилда ўн бир ёшида у энг ёш аёл миллий уста унвонига эришди.

2014-йил июн ойида, 10 ёшида, у Фитчбургдаги Вачусетт шахмат клубининг 7:0 ҳисобида ғалаба қозонган энг ёш клуб чемпионига айланганди.

Унинг гроссмейстерга қарши биринчи ғалабаси 2014-йилнинг 30-августида Ню-Энгланд очиқ чемпионатида Александр Ивановни мағлубиятга учратган вақтида содир бўлди[6]. Ўн ёшида у гроссмейстерни мағлуб этган энг ёш шахматчи аёл бўлди[7][8].

Йип 2016-йилда биринчи марта шахмат бўйича аёллар ўртасидаги АҚШ чемпионатида иштирок этди, у бу чемпионатда 11 баллдан 4½ балл тўплаган ҳолда 9-ўринни эгаллади[9]. 2017*йилда у 4/11 балл тўплади ва 11-ўринни эгаллади[10]. 2019-йилда эса 4½/11 балл билан 8-ўринга кўтарилди[11]. 2018-йил июн ойида Йип Шарлотта шаҳрида бўлиб ўтган 2018-йил ёзги Шарлотта шахмат марказида бўлиб ўтган ИМ нормаси таклифномасида яққол биринчи ўринни қўлга киритиб, ўзининг якуний „Халқаро аёл устаси“ (WИМ) нормаси, биринчи аёл гроссмейстер (WГМ) нормаси ва биринчи халқаро уста (ИМ) нормаларини қўлга киритди[12]. 2018-йил июл ойида у 7/9 балл билан ўсмир қизлар ўртасида 2018-йилги АҚШ чемпиони, шунингдек, 2018-йилги аёллар ўртасидаги жаҳон очиқ чемпионатининг чемпиони бўлди[13][14].

2019-йил июн ойи охирида Йип Шимолий Каролина штатининг Шарлотта шаҳрида бўлиб ўтган ўсмир қизлар ўртасидаги Шимолий Америка чемпионатида 8½/9 балл билан ғолиб бўлди ва бу жараён натижасида ФИДЕ аёл гроссмейстер унвонига сазовор бўлди[15]. Кейинчалик у 7½/9 балл тўплади ва 2019-йилги ўсмир қизлар ўртасидаги АҚШ чемпионатида ғолибликни қўлга киритди, ҳамда, 2020-йилги АҚШ аёллар чемпионатига йўлланма олди[15] 2020-йилда Йип яна 7½/9 балл билан ўсмир қизлар ўртасида АҚШ чемпиони бўлди ва 8/11 ҳисобида Ирина Крушдан ½ очко ортда қолган ҳолда АҚШ аёллар шахмат чемпионатида иккинчи ўринни эгаллади.

Унинг 5/9 балл тўплаган 2019-йилги СПИCЕ Cуп мусобақасидаги чиқиши уни Халқаро уста унвонига сазовор бўлган энг ёш америкалик аёлга айлантирди[16].. ФИДЕ унга бу унвонни 2020-йил феврал ойида топширди[17]

2021-йилда Йип Россиянинг Сочи шаҳрида бўлиб ўтган ФИДЕ аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионатида, 103 нафар ўйинчи иштирокида ўтказилган мусобақада иштирок этди. У турнирда 28-ўринни эгаллади ва 3-раундда Нана Дзагнидзе томонидан мағлуб бўлишидан аввал, Шармин Султана Ширин ва Наталия Букса каби номдор шахматчиларни мағлуб этганди[18]. Йип Сент-Луисда бўлиб ўтган 2021-йилги АҚШ аёллар чемпионатида ғолиб бўлиб, иккинчи ўриндаги рақибасидан 8½/11 — 1½ очко кўп тўплади ва турнирда тўрт нафар собиқ аёл чемпионларини мағлуб этди, булар: Ирина Круш, Анна Затонскиҳ, Нази Паикидзе ва Сабина Фоисор эди[19]. Бу уни АҚШ аёллар чемпионатида тўрт нафар собиқ аёллар чемпионини мағлуб этган биринчи аёлга айлантирди[20][21].

Йип ҳозир Пҳиллипс академиясида таҳсил олмоқда ва уни 2022-йилда битиради[22].

Машҳур ўйинлар

Йип вс. Круш 2016-йил
абcдэфгҳ
8
g7 white rook
f6 white pawn
h6 black king
h5 black pawn
b4 black pawn
b3 white pawn
a1 white king
h1 black bishop
8
77
66
55
44
33
22
11
абcдэфгҳ
Оқлар юриши: 53.?

Cарисса Шиwен Йип Александр Владимирович Ивановга қарши ўйини. Замонавий мудофаа: стандарт чизиқ (Б06) 1-0. Б-файлдаги пинга эътибор бермай, Йип гроссмейстерга қарши биринчи ғалабасини қўлга киритади[23]. Cарисса Шиwен Йип ва Ирина Круш, 2016-йилги шахмат бўйича АҚШ чемпионати (аёллар). Сицилия мудофааси: Кан. Йип олти карра аёллар чемпиони бўлган АҚШ чемпионини мағлуб этди. Якуний позиция муаммога ўхшаш ҳолатни намойиш этади[24]. [а]

Манбалар

  1. ↑ „CАРИССА СҲИWЕН ЙИП“. чессстреам.cом (2016). Қаралди: 10-декабр 2019-йил.
  2. ↑ „ИМ титле апплиcатион“. ФИДЕ.
  3. ↑ Wонг. „Cарисса Йип то плай ин натионал wомен'с чесс cомпетитион“ (18-апрел 2016-йил). 19-декабр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-декабр 2019-йил.
  4. ↑ Wонг. „葉詩文參加全美女子象棋比賽“ (зҳ) (2016-йил 18-апрел). 19-декабр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-декабр 2019-йил.
  5. ↑ Wелкер, Грант. „Челмсфорд'с Cарисса Йип ис топ 8-еар-олд фемале чесс плаер ин натион“. Тҳе Сун (28-июн 2012-йил). Қаралди: 1-ноябр 2019-йил.
  6. ↑ Смоленскй. „Cарисса Йип: Милестонес то Мастер“. Массачусетц Чесс Ассоcиатион. Қаралди: 1-ноябр 2019-йил.
  7. ↑ „Cарисса Йип“. УС Чесс Чампс. Қаралди: 1-ноябр 2019-йил.
  8. ↑ Роберцон, Ноаҳ. „Меэт Америcа'с топ-ранкед фемале чесс плаер: А теэнагер“. Тҳе Чристиан Сcиэнcе Монитор (6-сентябр 2019-йил). Қаралди: 8-декабр 2019-йил.
  9. ↑ „2016 У.С. Wомен'с Чампионшип“. УС Чесс Чампс. 2022-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
  10. ↑ „2017 У.С. Wомен'с Чампионшип“. УС Чесс Чампс. 2022-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
  11. ↑ „2019 У.С. Wомен'с Чампионшип“. УС Чесс Чампс. 2022-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
  12. ↑ „CCC ГМ/ИМ Норм Инвитатионал - Суммер 2022 ГМ/ИМ Норм Инвитатионал Чесс Тоурнамент“. чесс.стреам.
  13. ↑ вwест. „Wорлд Опен: Йип анд Норовсамбуу Wин Wомен’с Опен; Ковалёв Ис Аcтион Чампион“ (инглизча). УС Чесс.орг (5-июл 2018-йил). Қаралди: 2-январ 2022-йил.
  14. ↑ „Аwондер Лианг анд Cарисса Йип аре тҳе 2018 У.С. Жуниор Чампионс“ (инглизча). Чесс Неwс (23-июл 2018-йил). Қаралди: 2-январ 2022-йил.
  15. ↑ 15,0 15,1 „Cарисса Йип Wинс У.С. Жуниор Гирлс, Беcомес Грандмастер!“. ЧессКид. Қаралди: 1-ноябр 2019-йил.
  16. ↑ Клеин. „Йип Беcомес Ёунгест Америcан Фемале ИМ Эвер“. Чесс.cом. Қаралди: 1-ноябр 2019-йил.
  17. ↑ „Титлес аппровед бй 2020 Эхеcутиве Боард ин Абу Дҳаби, УАЭ“. ФИДЕ. Қаралди: 2-июл 2020-йил.
  18. ↑ „Тоурнамент треэ — ФИДЕ Wорлд Cуп 2021“. wорлдcуп-ресулц.фиде.cом. 2021-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
  19. ↑ Жераулд. „Wеслей Со, Cарисса Йип аре 2021 УС Чесс Натионал Чампионс“ (инглизча). УС Чесс.орг (21-октабр 2021-йил). Қаралди: 7-ноябр 2021-йил.
  20. ↑ „Асиан Америcанс доминате 2021 УС Чесс Чампионшипс, Wеслей Со жоинс Боббй Фисчер ин суccессиве-wин cлуб“. www.яҳоо.cом.
  21. ↑ „2021 У.С. Чесс Чампионс: Теэнаге Талент Йип Wинс У.С. Wомен'с Чампионшип Wҳиле Ветеран Со Cлаимс Тҳирд У.С. Чампионшип Титле“. 2022-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
  22. ↑ жwакефиэлд@андовертоwнсман.cом. „Андовер'с теэн чесс қуээн доэс ит агаин; беац wорлд чампион фром Чина ат топ тоурнамент“ (инглизча). Тҳе Андовер Тоwнсман. Қаралди: 11-ноябр 2021-йил.
  23. ↑ „Cарисса Шиwен Йип вс Алехандер Владимирович Иванов“. Чессгамес.cом. Қаралди: 1-ноябр 2019-йил.
  24. ↑ „Cарисса Шиwен Йип вс Ирина Круш“. Чессгамес.cом. Қаралди: 23-декабр 2019-йил.
  1. ↑ Рг5! 1-0. Иф Блаcк тҳен cаптурес тҳе роок, Wҳите'с ф паwн cаннот бе стоппед фром қуээнинг, wҳереас Бд5 лосес тҳе бишоп анд Блаcк ис лефт wитҳ а лост эндгаме агаинст тҳе роок.