Carl Gustaf Emil Mannerheim sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | tasvir               = Mannerheim1940.jpg
 | tavallud_sanasi      = 1867-yil 4-iyun
 | tavallud_joyi        = [[Askainen|Askainen,]] [[Finlandiya]]
 | vafot_sanasi         = 1951-yil 27-yanvar
 | vafot_joyi           = [[Lozanna]]
}}

'''Carl ''Gustaf'' Emil Mannerheim''' (1867-yil 4-iyun, [[Askainen|Askainen,]] [[Finlandiya]] – 1951-yil 27-yanvar, [[Lozanna]], [[Shveysariya]]) – [[Finlar|Finlyandiya]] askari va davlat arbobi<ref name="NBF">{{Veb manbasi |url=http://www.kansallisbiografia.fi/english/person/625 |sarlavha=Mannerheim, Gustaf (1867–1951) |ish=National Biography of Finland |ism=Matti |muallif=Klinge |qaralgan sana=21 Nisan 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170303201742/http://www.kansallisbiografia.fi/english/person/625 |arxivsana=3 Mart 2017}}</ref>. Carl [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgdagi]] Nikolayev kavaleriya bilim yurtini tamomlagan. 1889-yilda [[Rossiya]] armiyasiga kavalergardlikka qabul qilingan. 1893-yilda poruchik, 1901-yilda shtabsrotmistr unvonlarini qoʻlga kiritgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Gustaf-Emil-Mannerheim |sarlavha=Carl Gustaf Mannerheim {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |qaralgan sana=18 Nisan 2022 |til=İngilizce |ish=www.britannica.com |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150906184424/https://www.britannica.com/biography/Carl-Gustaf-Emil-Mannerheim |arxivsana=6 Eylül 2015}}</ref>. [[Birinchi Jahon urushi|Birinchi Jahon urushida]] [[Galisiya|Galisiyada]] jang qilgan kavaleriya dviziyasining komandiri boʻlgan. Urushning ikkinchi yili yaxshi komandrlik qilganligi uchun general mayor unvoniga sazovor boʻlgan<ref>Rajala 2004, s. 104.</ref>.

Carl Mannerheim [[Finlandiya|Finlandiyada]] asli kelib chiqshi shvetsiyalik boʻlgan oilada tavallud topgan. U [[Shved tili|shved,]] [[Fin tili|fin,]] [[Rus tili|rus,]] [[Ingliz tili|ingliz,]][[Fransuz tili|fransuz tillarini]] bilgan. Carl [[rus-yapon urushi]], [[Sovet-fin urushi]] va [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushlarida]] ishtirok etgan. Carl Mannerheim Rossiya imperatori Nikolay ikkinchiga sadoqat bilan xizmat qilgan. Uning portrertini umrining oxirigacha kabinetida saqlagan. Rossiyada inqilob boshlanishi bilan mustaqilligini eʼlon qilgan [[Finlandiya|Finlandiyaga]] qaytgan<ref name="The New York Times Travel – David Binder">{{Yangiliklar manbasi |last=Binder |first=David |date=16 Ekim 1983 |title=Finland's Heritage on parade |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1983/10/16/travel/finland-s-heritage-on-parade.html |access-date=17 Ağustos 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170303094025/http://www.nytimes.com/1983/10/16/travel/finland-s-heritage-on-parade.html |archive-date=3 Mart 2017}}</ref><ref name="The Western Mail, Vol. 60, No. 3,114 – Perth, Western Australia">{{Veb manbasi |url=http://nla.gov.au/nla.news-article38568179 |sarlavha=Field Marshal Mannerheim, THE FATHER OF FINLAND |sana=15 Kasım 1945 |qaralgan sana=17 Ağustos 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160424055111/http://nla.gov.au/nla.news-article38568179 |arxivsana=24 Nisan 2016}}</ref>. Urushdan soʻng Bosh shtab tomonidan [[Markaziy Osiyo]] mamlakatlari boʻylab harbiy-ilmiy ekspeditsiyaga joʻnatilgan. 1919-yilda [[Finlandiya]] respublika deb eʼlon qilingan. Prezidentlik saylovlarida Carl Gustaf muvaffaqiyatsizlikka uchragan. 1931-yilda davlat mudofaa kengashining raisi etib tayinlangan. 1939-yilda [[Sovet-fin urushi|Sovet-fin urushida]] [[Finlandiya]] armiyasining Bosh qoʻmondoni boʻlgan. Urush [[Finlandiya|Finlandiyaning]] magʻlubiyati va 1940-yilning 12-martida [[Moskva|Moskvada]] tinchlik shartnomasining imzolanishi bilan yakunlangan. Carl Gustaf prezident etib saylangan, biroq, [[Finlandiya|Finlandiyaning]] [[Germaniya]] tomonidan turib urushga kirishidan sal avvalroq lavozimini tashlab ketgan va Qurolli kuchlarni boshqargan. 1944-yilning avgustida u yana prezident etib saylangan. 1944-yilning sentyabrida [[SSSR]] bilan bir tomonlama sulh tuzib, Finlandiya mustaqilligini saqlab qolishga erishgan. 1946-yilda isteʼfoga chiqqan.

Carl [[Finlandiya|Finlandiyani]] yetti oy boshqargan. Mamlakat konstitutsiyasi qabul qilinganidan keyin prezidentlik saylovlari eʼlon qilingan. Carl saylovda muvaffaqiyatsizlikka uchragan boʻlsa-da, fin jamiyatining ongida urush qahramoni, oq general va jamoat arbobi sifatida qolgan. U rassom [[Akseli Gallen-Kallela]] bilan birgalikda, armiya va flot uchun fin ordenlari, harbiy kiyimlarning loyihalarini chizgan. Carl koʻp sayohatlar qilgan, banklar, idoralarda majlislar oʻtkazgan. Bolalarni himoya qilish ittifoqini tuzgan.
[[Fayl:Hitler_Mannerheim.png|left|thumb| [[Adolf Hitler]] va Mannerheim (1942-yil 4-iyun).]]
[[Fayl:Hitler_Mannerheim_Ryti.jpg|left|thumb| Mannerheimning [[Adolf Hitler]] bilan uchrashuvi.]]
Carl Gustaf [[Adolf Hitler|Adolf Hitlerga]] nisbatan salbiy qarashda edi. Biroq, [[Hitler]] Carlni ancha yuqori baholagan. Hatto, urush davrida ham uning 75 yilligida izlab borishga vaqt topgan. 1930-yilda Mannerheim Davlat mudofaa kengashining raisi etib saylangan. Carl 70 yoshida isteʼfoga chiqish haqida iltimosnoma bergan. Ammo, [[Sovet-fin urushi]] boshlanib qolgan va Carl Mannerheim [[Finlandiya]] qurolli kuchlari Bosh qoʻmondoni etib tayinlangan.

„ Bu urush mustaqillik uchun urushning davomi va uning yakunlovchi jangidan boshqa narsa emas“- deb aytgan edi askarlarga Carl Mannerheim oʻz buyrugʻida. Mannerheim 1914-yilda urushda koʻrsatgan qahramonliklari uchun 4-darajali „Muqaddas Georgiy“ ordeni bilan taqdirlangan.
[[Fayl:Mannerheim_Suomen_kansan_pyoveli.jpg|thumb| Mannerheim haqidagi sovet [[Propaganda|tashviqot]] plakati, 1940-yil.]]
[[Oktyabr toʻntarishi|Oktyabr toʻntarishiga]] Mannerheim keskin salbiy munosabatda boʻlgan.

Marshal uzoq umr koʻrgan. 1951-yilning 28-yanvarida [[Lozanna|Lozannada]] [[Shveysariya|(Shveysariya)]] vafot etgan. Mannerheimning dafn marosimi 1951-yilning 4-fevralida [[Xelsinki|Helsinkida]] boʻlib oʻtgan. Uni soʻnggi yoʻlga 10 minglab finlar va kam sonli yahudiy jamoasi kuzatib qoʻygan. Hozirgi kunda uning ;[[Helsinki|Helsinkidagi]] uyida Carl Mannerheim muzeyi joylashgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Finlandiyalik siyosatchilar]]
[[Turkum:Prezidentlar]]
[[Turkum:Kishilar]]
[[Turkum:1867-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1951-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]