Ziyosfera

Carl Gustaf Emil Mannerheim

Cарл Густаф Эмил Маннерҳеим (1867-йил 4-июн, Аскаинен, Финландия – 1951-йил 27-январ, Лозанна, Швейсария) – Финляндия аскари ва давлат арбоби[1]. Cарл Санкт-Петербургдаги Николаев кавалерия билим юртини тамомлаган. 1889-йилда Россия армиясига кавалергардликка қабул қилинган. 1893-йилда поручик, 1901-йилда штабсротмистр унвонларини қўлга киритган[2]. Биринчи Жаҳон урушида Галисияда жанг қилган кавалерия двизиясининг командири бўлган. Урушнинг иккинчи йили яхши командрлик қилганлиги учун генерал маёр унвонига сазовор бўлган[3].

Cарл Густаф Эмил Маннерҳеим
Таваллуди 1867-йил 4-июн
Аскаинен, Финландия
Вафоти 1951-йил 27-январ
Лозанна

Cарл Маннерҳеим Финландияда асли келиб чиқши швециялик бўлган оилада таваллуд топган. У швед, фин, рус, инглиз,франсуз тилларини билган. Cарл рус-япон уруши, Совет-фин уруши ва Иккинчи Жаҳон урушларида иштирок этган. Cарл Маннерҳеим Россия императори Николай иккинчига садоқат билан хизмат қилган. Унинг портрертини умрининг охиригача кабинетида сақлаган. Россияда инқилоб бошланиши билан мустақиллигини эълон қилган Финландияга қайтган[4][5]. Урушдан сўнг Бош штаб томонидан Марказий Осиё мамлакатлари бўйлаб ҳарбий-илмий экспедицияга жўнатилган. 1919-йилда Финландия республика деб эълон қилинган. Президентлик сайловларида Cарл Густаф муваффақияцизликка учраган. 1931-йилда давлат мудофаа кенгашининг раиси этиб тайинланган. 1939-йилда Совет-фин урушида Финландия армиясининг Бош қўмондони бўлган. Уруш Финландиянинг мағлубияти ва 1940-йилнинг 12-мартида Москвада тинчлик шартномасининг имзоланиши билан якунланган. Cарл Густаф президент этиб сайланган, бироқ, Финландиянинг Германия томонидан туриб урушга киришидан сал аввалроқ лавозимини ташлаб кетган ва Қуролли кучларни бошқарган. 1944-йилнинг августида у яна президент этиб сайланган. 1944-йилнинг сентябрида СССР билан бир томонлама сулҳ тузиб, Финландия мустақиллигини сақлаб қолишга эришган. 1946-йилда истеъфога чиққан.

Cарл Финландияни етти ой бошқарган. Мамлакат конституцияси қабул қилинганидан кейин президентлик сайловлари эълон қилинган. Cарл сайловда муваффақияцизликка учраган бўлса-да, фин жамиятининг онгида уруш қаҳрамони, оқ генерал ва жамоат арбоби сифатида қолган. У рассом Аксели Галлен-Каллела билан биргаликда, армия ва флот учун фин орденлари, ҳарбий кийимларнинг лойиҳаларини чизган. Cарл кўп саёҳатлар қилган, банклар, идораларда мажлислар ўтказган. Болаларни ҳимоя қилиш иттифоқини тузган.

Адолф Ҳитлер ва Маннерҳеим (1942-йил 4-июн).
Маннерҳеимнинг Адолф Ҳитлер билан учрашуви.

Cарл Густаф Адолф Ҳитлерга нисбатан салбий қарашда эди. Бироқ, Ҳитлер Cарлни анча юқори баҳолаган. Ҳатто, уруш даврида ҳам унинг 75 йиллигида излаб боришга вақт топган. 1930-йилда Маннерҳеим Давлат мудофаа кенгашининг раиси этиб сайланган. Cарл 70 ёшида истеъфога чиқиш ҳақида илтимоснома берган. Аммо, Совет-фин уруши бошланиб қолган ва Cарл Маннерҳеим Финландия қуролли кучлари Бош қўмондони этиб тайинланган.

„ Бу уруш мустақиллик учун урушнинг давоми ва унинг якунловчи жангидан бошқа нарса эмас“- деб айтган эди аскарларга Cарл Маннерҳеим ўз буйруғида. Маннерҳеим 1914-йилда урушда кўрсатган қаҳрамонликлари учун 4-даражали „Муқаддас Георгий“ ордени билан тақдирланган.

Маннерҳеим ҳақидаги совет ташвиқот плакати, 1940-йил.

Октябр тўнтаришига Маннерҳеим кескин салбий муносабатда бўлган.

Маршал узоқ умр кўрган. 1951-йилнинг 28-январида Лозаннада (Швейсария) вафот этган. Маннерҳеимнинг дафн маросими 1951-йилнинг 4-февралида Ҳелсинкида бўлиб ўтган. Уни сўнгги йўлга 10 минглаб финлар ва кам сонли яҳудий жамоаси кузатиб қўйган. Ҳозирги кунда унинг ;Ҳелсинкидаги уйида Cарл Маннерҳеим музейи жойлашган.

Манбалар

  1. ↑ Клинге. „Маннерҳеим, Густаф (1867–1951)“. Натионал Биограпҳй оф Финланд. 3 март 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21 нисан 2017.
  2. ↑ „Cарл Густаф Маннерҳеим | Биограпҳй & Фаcц | Британниcа“ (İнгилизcе). www.британниcа.cом. 6 эйлüл 2015да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18 нисан 2022.
  3. ↑ Ражала 2004, с. 104.
  4. ↑ Биндер, Давид. „Финланд'с Ҳеритаге он параде“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (16 эким 1983). 3 март 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17 аğустос 2013.
  5. ↑ „Фиэлд Маршал Маннерҳеим, ТҲЕ ФАТҲЕР ОФ ФИНЛАНД“ (15 касıм 1945). 24 нисан 2016да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17 аğустос 2013. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Carl_Gustaf_Emil_Mannerheim" dan olindi