Carl Isidor Cori
Cарл Исидор Cори (талаффузи: Карл Исидор Кори; 24-феврал 1865-йил, Мост, Шимолий Чех ўлкаси — 31-август 1954-йил, Вена) — чех-австриялик зоолог. Немис университети ректори. Cарл Фердинанд Cорининг отаси .
| Cарл Исидор Cори | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
24-феврал 1865-йил Мосит, Шимолий Чех ўлкаси |
| Вафоти |
31-август 1954-йил (89 ёшда) Вена, Австрия |
| Истиқомат жойлари | Австрия |
| Фуқаролиги |
|
| Касби | зоолог, педагог, ўқитувчи, океанолог, шифокор |
| Соҳаси | Зоология, Тиббиёт, Педагогика |
| Иш жойлари | Немис университети |
| Таълими | Прага университети |
| Илмий даражаси | тиббиёт фанлари доктори |
Биографияси
Cарл Исидор Cори 1865-йил 24-февралда Мостда туғилган[1]. Унинг отаси Франз Эдуард Cори Жиндřичůв Ҳрадеcдан бўлган. Cори Прага университетида зоология бўйича таҳсил олиб, Лейпсиг университетида ўқишни давом эттирган ва бу университетда 1889-йилда фан номзоди илмий даражасини олади[2]. Икки йил ўтгач, Прагада тиббиёт бўйича докторлик диссертациясини ҳимоя қилиб, 1892-йилда зоология ва қиёсий анатомия бўйича ҳабилитация даражасини олади.
Шундан кейин Прагадаги Немис техника университетида зоология кафедраси профессор ассистенти лавозимида ишлайди, 1898-йилда экстраординар профессор, 1905-йилда эса тўлиқ профессор лавозимига кўтарилади. Университет Cорига илмий ишида ёрдам беради ва 1898-йилда Триестда қолишига рухсат берди. Cори маҳаллий зоология станциясининг директори бўлган ва бир вақтнинг ўзида ҳайвонлар ва ўсимликларни биологик тадқиқ қилиш бўйича маҳаллий океанография станциясига раҳбарлик қилган. Cори баъзи денгиз ҳайвонларини, айниқса Пҳоронида гуруҳини чуқур ўрганган, улар ҳақида 1930-йилларда иккита асар ёзган. Шунингдек, денгиз умуртқасизларининг турли гуруҳларини ҳам ўрганган.
1918-йилда Cори ва унинг оиласи Прагага қайтиб кетишади. 1919—1936-йилларда Прагадаги Немис университети профессори бўлиб ишлайди[3]. Чехословакия республикаси ташкил топгандан кейин Немис университетида табиий фанлар фалсафа факултетидан ажратилиб, алоҳида табиий фанлар факултетига айлантирилади. Cори 1921—1923 йилларда шу факултетнинг декани бўлган. Немис университетини ректор лавозимида уч марта (1925—1926, 1927—1928, 1930—1931) бошқарган. Бундан ташқари, беш ўқув йили давомида проректор лавозимида ҳам ишлаган.
Чехословакия ташкил топгандан кейин Зоология институтига, 1925-йилдан эса Прагадаги Зоология институтига раҳбарлик қилган. Шунингдек, ўрта мактабларнинг педагогик малакасини текшириш бўйича илмий имтиҳон комиссияси директорининг ўринбосари ҳамда Чехословакия республикаси фан ва санъат немис жамияти аъзоси бўлган.
Илмий доираларда ўғли, биокимёгар Cарл Фердинанд Cори туфайли машҳур бўлган бўлиб, ўʻғли ва унинг рафиқаси Гертй Тҳереса Cори биргаликда 1947-йилда „гликогеннинг каталитик ўзгаришини кашф этгани учун“ Нобел мукофотига сазовор бўлишган.
Cарл Исидор Cори 1954-йил 31-августда Венада вафот этган.
Библиографияси
- Диэ Непҳридиэн дер Cристателла, 1893. ГооглеБоокс
- Дас Ауфтриэбсиэб — Эине Ворричтунг зум Реиниген, Сортирен унд Cонсервирен дес пелагисчен Ауфтриэбес, 1893. ГооглеБоокс
- Дас Обжеcттисчақуариум, 1893. ГооглеБоокс
- мит Ҳеинрич Георг Бронн: Классен унд Орднунген дес Тиэрреичс: Wüрмер, 1904. ГооглеБоокс
- Дас Блутгефäßсйстем дес жунген Аммоcоэтес, 1906. ГооглеБоокс
- Дер Натурфреунд ам Странде дер Адриа унд дес Миттелмеэргебиэтес, 1910.
- Диэ Тиэрwелт Деуцчландс унд дер ангрензенден Меэрестеиле нач иҳрен Меркмален унд нач иҳрер Лебенсwеисе: Мусчеллинге одер Моллусcоидеа унд Мантелтиэре одер Туниcата : (Камптозоа, Пҳоронидеа, Брёзоа, Туниcата, Асcидиаэ). Г. Фисчер 1930.
- Биологиэ дер Тиэре: Энтwиcклунг, Бау унд Леистунг дес Тиэркöрпес. Эине Эинфüҳрунг фüр Студиэренде дер Медизин унд дер Натурwиссенсчафтен, Урбан & Счwарзенберг 1935. ГооглеБоокс
- Камптозоа, Пҳоронидеа, Брёзоа, ин: Ҳандбуч дер Зоологиэ, 1929-1941. ГооглеБоокс
Манбалар
- ↑ „Род Cарла Фердинанда Cориҳо“. 29 вересня 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24 травня 2022.
- ↑ Зоологисче Диссертатион: Унтерсучунген üбер диэ Анатомиэ унд Ҳистологиэ дер Гаттунг Пҳоронис. ГооглеБоокс
- ↑ Долезал, Ҳелмут „Cори, Cарл“, . Неуэ Деуцче Биограпҳиэ 3, 1957 — 360-бет.