Ziyosfera

Carl Tanzler

Георг Cарл Тäнзлер, бошқа номи билан граф Cарл вон Cосел (1877-йил 8-феврал – 1952-йил июл[1]: ) — Германияда туғилган америкалик радиология технологи. У Америка Қўшма Штатларининг Флорида штатидаги Ки-Уэст шаҳрида жойлашган Денгиз госпитали хизматида ишлаган. Тäнзлерда кубалик-америкалик ёш сил касали бемори Элена «Ҳелен» Милагро де Ҳоёсга (1909-йил 31-июл – 1931-йил 25-октабр) нисбатан касалона меҳр пайдо бўлган. Бу туйғу қизнинг ўлимидан кейин ҳам давом этган.[2] 1933-йилда, де Ҳоёснинг вафотидан қарийб икки йил ўтгач, Танзлер унинг жасадини мақбарадан олиб чиққан. У жасад билан ўз уйида етти йил бирга яшаган. Буни 1940-йилда де Ҳоёснинг қариндошлари ва ҳокимият вакиллари фош қилган.[3]

Cарл Танзлер

Танзлер ин 1942
Таваллуди
Карл Тäнзлер ор Георг Карл Тäнзлер

8-феврал 1877-йил
Дресден, Кингдом оф Сахонй, Герман Эмпире
Вафоти июл, 1952-йил(1952-07)
(75 ёшда)[1]:
Пасcо Cоунтй, Флорида, У.С.
Касби Радиологй течнологист
Турмуш ўртоғи Дорис Танзлер
Болалари 2

Ҳаётининг илк даври

У 1877-йил 8-февралда Германиянинг Дресден шаҳрида Карл Тäнзлер ёки Георг Карл Тäнзлер номи билан туғилган.[ойдинлаштирилсин]

Тäнзлер Германия империясида вояга етган. Кейинчалик у Ҳиндистонга, Биринчи жаҳон уруши бошланишидан сал олдин эса Австралияга сафар қилган. Австралияда яшаган чоғида, Биринчи жаҳон уруши давомида Тäнзлерни бошқа немислар қатори интернация лагерлари ва қамоқхоналарида сақлашган. Буни унинг немис миллатига мансублиги туфайли хавфсизлигини таъминлаш мақсадида қилинган деб изоҳлашган. У кема ясаб қочмоқчи бўлган, бироқ бу уриниши барбод бўлган. Уни Биринчи жаҳон уруши тугагач кўп ўтмай озод қилишган. Аммо унга она юрти Германияга қайтишга рухсат берилмаган, шу боис у Нидерландияга жўнаб кетган. «Cарл вон Cосел» имзоси билан чиққан «Тҳе Триал Бай Орган: А Продуcт оф Wит анд Ингенуитй» номли таржимаиҳолий мақоласида у бир қанча тафсилотларни келтиради. Бу мақола Росиcруcиан Дигест[4] журналининг 1939-йил март ва апрел сонларида босилган. Унда муаллиф Буюк уруш даврида интернация қилинишидан олдинги Австралиядаги ҳаёти, шунингдек, урушдан кейин Германияга қайтгани ҳақида ҳикоя қилади:[5][1]

Манй еарс аго, Cарл вон Cосел травеллед фром Индиа то Аустралиа wитҳ тҳе интентион оф проcеэдинг то тҳе Соутҳ Сеас Исландс. Ҳе паусед ин Аустралиа то cоллеcт эқуипмент анд суитабле боац, анд то беcоме аcқуаинтед wитҳ преваилинг wеатҳер анд сеа cондитионс. Ҳоwевер, ҳе беcаме интерестед ин энгинеэринг анд элеcтриcал wорк тҳере, боугҳт пропертй, боац, ан орган, ан исланд ин тҳе Паcифиc—со тҳат ҳе wас стилл ин Аустралиа ат тҳе энд оф тен еарс. Ҳе ҳад жуст бегун то буилд а транс-оcеан флер wҳен тҳе wар броке оут анд тҳе Бритиш милитарй аутҳоритиэс плаcед ҳим ин а cонcентратион cамп фор 'сафе-кеэпинг' алонг wитҳ манй оффиcерс Индиа анд Чина wҳо wере присонерс оф wар. Латер ҳе wас ремовед то Триал Бай то а cастле-лике присон он тҳе cлиффс, анд тҳере тҳе wорк ин тҳис нарративе wас аccомплишед. Ат тҳе энд оф тҳе wар но присонер wас пермиттед то ретурн то ҳис формер ресиденcе, бут алл wере шиппед то тҳе присонер'с эхчанге ин Ҳолланд. Wҳен Cарл вон Cосел wас релеасед ҳе сет оут то финд ҳис мотҳер фром wҳом ҳе ҳад нот ҳеард синcе тҳе бегиннинг оф тҳе wар. Финдинг ҳер сафе, ҳе ремаинед wитҳ ҳер фор тҳреэ еарс, wитнессинг тҳе чаос тҳат фоллоwед ин тҳе wаке оф тҳе wар. ... Финаллй, ше суггестед тҳат ҳер сон ретурн то ҳис систер ин тҳе Унитед Статес ...

Танзлернинг Триал-Бей қамоқхонаси, у ерда яширинча елканли қайиқ ясагани ва бошқа воқеалар ҳақидаги ҳикоясини Нянатилока Маҳатҳера ҳам тасдиқлайди. У «граф Cарл вон Cосел» билан бирга елканли қайиқда қамоқхонадан қочишни режалаштирганини эслайди. Шунингдек, у Биринчи жаҳон уруши йилларида немисларнинг Австралияда интернация қилиниши ҳақида бошқа маълумотларни ҳам келтиради.[6]

Тахминан 1920-йилда, Германияга қайтганидан сўнг, Танзлер Дорис Счäфер (1889–1977) исмли аёлга уйланган. Уларнинг икки фарзанди бўлган: Аеша Танзлер (1922–1998) ва Cлариста Танзлер (1924–1934). Cлариста дифтериядан вафот этган.[7]

Танзлер 1926-йилда Германиядан Америка Қўшма Штатларига эмигратед қилди: у 1926-йил 6-февралда Роттердамдан Cубанинг Ҳавана шаҳрига қараб сузиб кетди. Кубадан эса Зепҳйрҳиллс, Флоридага кўчиб ўтди, чунки бу ерга унинг синглиси аллақачон келиб жойлашган эди; кейинчалик хотини ва қизлари ҳам унга қўшилди. 1927-йилда Танзлер оиласини Зефирҳиллсда қолдириб кетди ва Кей Wест, Флоридадаги АҚШ Денгиз госпиталига Карл фон Козел номи билан радиологй течниcиан бўлиб ишга кирди.

Танзлернинг айтишича, Германияда ўтган болалигида, сўнгра Геноа, Италйда қисқа муддат саёҳат қилган чоғида унга ўзининг аждоди деб ҳисоблаган марҳума графиня Анна Констансия фон Козел (1680–1765) кўриниш берган. Графиня унга ҳақиқий севгилисининг — қора сочли, соҳибжамол аёлнинг чеҳрасини намоён қилган.[2] У бу «кўринишлар»ни Анна Констансия фон Брокдорффнинг нариги дунёдан йўллаган хабарлари деб ишонди. Танзлер унинг ташқи қиёфаси, қора сочлари ва гўзаллигига маҳлиё бўлганди. Анна Констансия фон Брокдорфф «Козел графиняси» номи билан ҳам машҳур бўлгани учун у Карл Тенслер фон Козел номини олди ва ўзини шундай аташларини афзал кўрди.

Мария Элена Милагро де Ҳоёс

Элена Милагро Ҳоёс

1930-йил 22-апрелда Кей Wестдаги Денгиз госпиталида ишлаб юрган Танзлер Мария Элена Милагро де Ҳоёс (1909–1931) билан танишди. У маҳаллий Cубан-Америcан аёл бўлиб, госпиталга онаси кўрикдан ўтказиш учун олиб келганди. Танзлер дарҳол уни илгариги «кўринишлар»да намоён бўлган гўзал, қора сочли аёл деб билди.[8] Барча маълумотларга кўра, Элена Ки-Вестда маҳаллий гўзал сифатида танилган эди.[2][8][9]

Элена маҳаллий сигара устаси Франсиско «Панчо» Ҳоёс (1883–1934) ва Аурора Милагро (1881–1940)нинг қизи эди. Унинг икки опа-синглиси бор эди: Марио Медина (тах. 1905–1944)га турмушга чиққан ва ўзи ҳам туберcулосис туфайли вафот этган Флоринда «Нана» Милагро Ҳоёс (1906–1944) ҳамда Селия Милагро Ҳоёс (1913–1934).

1926-йил 18-февралда Элена Каридад ва Исаак Месанинг ўғли Луис Меса (1908–1974)га турмушга чиқди. Элена мисcарриагени бошидан кечиргач, Меса уни ташлаб кетди ва Миамига кўчиб борди. Элена вафот этган пайтда қонуний равишда Месанинг хотини ҳисобланарди.

Кейинчалик шифокорлар Эленага туберcулосис ташхисини қўйишди. Ўша даврда бу касаллик одатда ўлим билан якунланарди ва охир-оқибат Эленанинг деярли барча яқин қариндошлари ҳаётига зомин бўлди. Танзлер Эленани турли даволаш усуллари, дори-дармонлар, рентген нурлари ва бошқа тиббий ускуналар ёрдамида соғайтиришга уринди. У бу жиҳозларни Хоёслар оиласининг уйига олиб келган эди.[2][8] Танзлер, шунингдек, Эленага заргарлик буюмлари ва кийим-кечак совға қилар, унга муҳаббат изҳор этгани айтилади. Аммо Элена бу туйғуларга жавоб қилганини тасдиқловчи бирор далил топилмади.[2][8]

Васваса

Танзлернинг барча саъй-ҳаракатларига қарамай, Элена 1931-йил 25-октабрда Ки-Уэстдаги ота-онаси уйида туберcулосисдан вафот этди.[2] Танзлер унинг дафн маросими учун пул тўлади. Сўнгра оиланинг розилиги билан Кей Wест Cеметерйда ер усти маусолеум қурилишига буюртма берди. У бу жойга деярли ҳар кеча бориб турди.[2][8]

1933-йилнинг апрел ойида, бир оқшом Танзлер Элена дафн этилган қабристонга яширинча кирди. У жасадни мақбарадан олиб чиқди ва қоронғи тушгач, уни той wагонда қабристон бўйлаб тортиб ўтди,[10] сўнг ўз уйига келтирди. Унинг айтишича, у қабр ёнида ўтириб, жасадга севимли испанча қўшиғини куйлаганида Эленанинг руҳи унинг олдига келар экан. Яна у Элена кўпинча ўзини қабрдан олиб чиқишни сўрарди, деб даъво қилган.[2]

Танзлер жасаднинг суякларини пианино сими билан бириктирди ва юзига шиша кўзлар ўрнатди. Жасаднинг териси чирий бошлагач, Танзлер уни мумга ботирилган ипак мато ва гипс билан алмаштирди. Эленанинг чириб бораётган бош терисидан сочлар тўкилганда, Танзлер унинг сочидан парик ясади; бу сочни у илгари қизнинг онасидан олган эди.[8] Танзлер жасаднинг асл шаклини сақлаб қолиш учун унинг абдоминал ва кўкрак бўшлиқларини латта билан тўлдирди. Эленанинг қолдиқларига пайпоқ, тақинчоқ ва қўлқоп кийдирди ҳамда танани ўз тўшагида сақлади. Бундан ташқари, у ҳидни яшириш ва деcомпоситион таъсирини секинлаштириш мақсадида кўп миқдорда атир, дезинфексияловчи ҳамда консервант моддалардан фойдаланди.[11]

Карл Танзлернинг озод этилиши, Ассоcиатед Пресс, 1940-йил 12-октабр

1940-йил октабрида Эленанинг синглиси Флоринда миш-мишларни эшитди: Танзлер қабрдан чиқариб олинган опасининг жасади билан бирга ётаркан. У Танзлернинг уйига бориб, ундан ҳисоб сўради. Охир-оқибат Эленанинг жасади ўша ердан топилди (Танзлер очиқ дераза олдида жасад билан рақсга тушаётганида ҳам қўлга тушган эди). Флоринда воқеани ҳокимиятга хабар қилди, Танзлерни эса ҳибсга олишди. Уни психиатрик кўрикдан ўтказишди ва «қабрни бебошлик ҳамда ёвуз ният билан бузгани ва жасадни рухсациз олиб чиққани» айблови бўйича судга тортиш учун ақлан соғлом деб топишди.[2] 1940-йил 9-октабрда Ки-Уэстдаги Монро округи суд биносида прелиминарй ҳеаринг бўлиб ўтди. Ундан сўнг Танзлер айблов бўйича жавоб бериши лозим эди, бироқ охир-оқибат ишни тўхтатишди. Уни озодликка чиқаришди, чунки жиноят бўйича статуте оф лимитатионс тугаган эди.[2][8]

Ҳокимият жасадни топганидан кейин кўп ўтмай шифокорлар ва патҳологисц Эленанинг танасини текширдилар. Сўнгра уни Деан-Лопез дафн маросимлари уйида оммавий кўрикка қўйишди; жасадни 6800 нафаргача одам кўрган.[9] Охир-оқибат Эленанинг жасадини Кей Wест Cеметерйга қайтаришди. Қолдиқларга яна тажовуз қилинмаслиги учун уларни махфий жойдаги нишонсиз қабрга дафн этишди. Айтилишича, унинг танасини бўлаклаб, металл қутига солишган.[12][2] Танзлер буюртма берган ва Элена Ҳоёснинг мақбарасига ўрнатилган асл хотира лавҳасининг бўлаклари қайта йиғилган. Улар Ки-Уэстдаги Мартелло Галлерй-Кей Wест Арт анд Ҳисториcал Мусеумда намойишга қўйилган.[13]

Иш тафсилотлари ва дастлабки суд мажлиси ўша пайтда матбуотнинг катта қизиқишини уйғотди (айниқса, Кей Wест Cитизен ва Миами Ҳералд нашрлари кўп ёзди). Воқеа ҳам минтақада, ҳам бутун мамлакат бўйлаб жамоатчилик орасида шов-шув кўтарди. Одамлар одатда Танзлерга ҳамдардлик билдирар, уни ғалати «романтик» деб биларди.[2]

Ўша даврда бу ҳақда хабар берилмаган бўлса-да, кейинги тадқиқотлар Танзлернинг Элена жасади билан неcропҳилиа қилгани ҳақидаги далилларни очиб берди. Бунда, айниқса, муаллифлар Ҳаррисон ва Сwиcегооднинг изланишлари муҳим бўлди.[2][8] Элена қолдиқларининг 1940-йилдаги аутопсйсида икки шифокор — доктор ДеПоо ва доктор Форакер қатнашган эди. Улар 1972-йилда жасаднинг қин соҳасига жинсий алоқага имкон берадиган қоғоз найча киритилганини эслашди.[2][8] Бошқалар эса бу даъвони шубҳали деб ҳисоблайди. Уларнинг фикрича, 1940-йилги дастлабки суд мажлисида некрофилияга оид ҳеч қандай далил келтирилмаган. Шифокорларнинг «исботи» эса иш ёпилганидан кейин, орадан 30 йилдан кўпроқ вақт ўтиб, 1972-йилда пайдо бўлган. Аутопсиянинг ўша даврга оид суратларида ҳам, оммавий намойиш пайтида олинган фотосуратларда ҳам ҳеч қандай найча кўринмайди. Шунга қарамай, 1999-йилда ҲБО телеканалининг Аутопсй кўрсатуви некрофилия ҳақидаги даъвони яна такрорлади.[11]

Кейинги ҳаёти ва ўлими

1944-йилда Танзлер Пасcо Cоунтй, Флорида округига, Зепҳйрҳиллс шаҳри яқинига кўчиб ўтди. У шу ерда таржимаи ҳолини ёзди. Асар 1947-йилда Фантастиc Адвентурес номли арзон журналда босилиб чиқди. Унинг уйи рафиқаси Дориснинг уйига яқин эди. Дорис умрининг сўнгги йилларида Танзлерга ёрдам бериб турди.[2] 1950-йилда Танзлер Тампа шаҳрида Унитед Статес cитизенлик олди.

Ўз васвасасидан ажралган Танзлер Эленанинг деатҳ маскидан фойдаланиб, унинг табиий ўлчамдаги эффигйсини ясади. У бу ҳайкал билан бирга 1952-йил 3-июлда, 75 ёшида вафот этгунича яшади.[11] Жасадини ўлимидан уч ҳафта ўтгач, уйининг полида топишди. У «Cарл Танзлер» номи билан дунёдан ўтди.

Баъзи манбаларда Танзлер топилганда Элена ҳайкалини қучоқлаб ётгани айтилади. Бироқ унинг некрологига кўра, у органларидан бирининг ортида, полда жон берган. Некрологда шундай дейилган: «стол тепасидаги токчада металл силиндр турарди, унинг ичида ипак матога ва либосга ўралган мумдан ясалган ҳайкал бор эди».

Баъзи муаллифлар, айниқса Сwиcегоод, Танзлер жасадларни алмаштирган ёки Эленанинг қолдиқлари унга яширинча қайтарилган деб ёзган. Уларнинг фикрича, у Эленанинг ҳақиқий жасади билан бирга вафот этган.[2]

Танзлер ва Элена ҳақидаги воқеа унинг ўлимидан кейинги йилларда арзон журналларда (пулп магазинес) қайта-қайта чоп этилди. Турли томонлар бу ишга янгидан-янги тафсилотлар қўшди.[14][15] Мичелфелдер 1982-йилда ёзган мақолада таъмирлаш ишчилари топган хат ҳақида сўз боради. Хатни Танзлер ёзган деб тахмин қилинади; унда у Эленани заҳарлаб ўлдирганини тан олган:[15]

У вафот этди, чунки мен бу нарсани унга раҳм-шафқат юзасидан бердим. Мен бўрисирти (wолфсбане, монкшоод) илдизини суюлтирилган аконит билан аралаштирдим. Тами ёқимли эди ва севгилим 1931-йил 25-октабрда бу машаққатли дунёни тарк этди. Энди азоб чекма, ширин Элена. Мен сени олтин эликсирим билан фаришталар олдига жўнатдим...

Ки-Уэст полицияси бошлиғи Биэнвенидо Перес ҳам Танзлер унга бир марта шундай деганини айтди: «Агар [ўз] тақдиримни амалга ошириш учун зарур бўлса, Эленани ўлдираман».[14] Заҳарлаш ҳақидаги тан олиш хатига бағишланган мақолага тарихчи Дейвид Л. Слоан ҳам НигҳтМериcа подкастининг 44-қисмида мурожаат қилди.[16]

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Ҳаррисон, Бен. Ундйинг Лове: Тҳе Труэ Сторй Оф А Пассион Тҳат Дефиэд Деатҳ. Ст. Мартин'с Пресс, 2001. ИСБН 978-0-312-97802-0. ОCЛC 1036977530. „Танзлер лефт Германй, а cоунтрй тҳат wас диспиритед анд дефеатед афтер тҳе Фирст Wорлд Wар, анд саилед аcросс тҳе Атлантиc Оcеан то тҳе Унитед Статес, ...“ 
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 Сwиcегоод, Том. Вон Cосел. иУниверсе, 2003. ИСБН 978-0-595-74652-1. 
  3. ↑ „А Маcабре Лове Сторй“. Cриме Либрарй. 2006-йил 27-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 24-август.
  4. ↑ „Росиcруcиан Дигест“. Супреме Cоунcил оф тҳе Росиcруcиан Ордер (2017-йил 21-ноябр). 2021-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 21-ноябр.
  5. ↑ „Тҳе Триал Бай Орган: А Продуcт оф Wит анд Ингенуитй“. Тҳе Росиcруcиан Дигест. Март 1939. 54–58-бет.; „Тҳе Триал Бай Орган: А Продуcт оф Wит анд Ингенуитй“. Тҳе Росиcруcиан Дигест. Апрел 1939. 92–96-бет.
  6. ↑ Нянатусита, Бҳиккҳу; Ҳеcкер, Ҳеллмутҳ. Тҳе Лифе оф Нянатилока Тҳера. Кандй: Буддҳист Публиcатион Соcиэтй, 2008 — 53–54-бет. ИСБН 9789552403187. ОCЛC 801558128. 
  7. ↑ Аеша Т. Буcей (1998-йил 31-декабр), с. 8.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 Ҳаррисон, Бен. Ундйинг Лове. Ст. Мартин'с Труэ Cриме, 2001. ИСБН 978-0-312-97802-0. 
  9. ↑ 9,0 9,1 Слоан, Давид. Гҳосц оф Кей Wест. Пҳантом Пресс, 1998. ИСБН 978-0-9674498-0-7. Қаралди: 2016-йил 17-октябр (2021-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган). „А Герман cитизен, ҳис реал наме wас Cарл Танзлер, анд тҳоугҳ ҳе wас wелл-реад ин манй субжеcц, ит ис доубтфул тҳат ҳе ҳад анй реал счоолинг ин тҳе вариоус ...“ 
  10. ↑ Усер, Wордпресс Админ „Cарл Танзлер Анд Ҳис Cреэпй Кей Wест Лове Сторй“ (эн). Летҳбридге Неwс Ноw. Қаралди: 2024-йил 28-ноябр.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 „Аутопсй 6: Сеcрец оф тҳе Деад - Тҳе Странге Обсессион оф Др. Cарл Вон Cосел“. ҲБО.cом (2005). 2010-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 24-август.
  12. ↑ „Гҳосц оф Эаст Мартелло | Кей Wест Арт & Ҳисториcал Соcиэтй“. www.кwаҳс.орг (2016-йил 15-июн).
  13. ↑ „Гҳосц оф Эаст Мартелло | Кей Wест Арт & Ҳисториcал Соcиэтй“ (эн-УС). www.кwаҳс.орг (2016-йил 15-июн). Қаралди: 2024-йил 28-ноябр.
  14. ↑ 14,0 14,1 Перез, Биэнвенидо (н.д.). „Тҳе Мад Сcиэнтист оф Кей Wест“. Мен Труэ Адвентуре. 28, 67–69-бет.
  15. ↑ 15,0 15,1 Мичелфелдер, Wиллиам (1982). „Флорида'с Др. Франкенстеин анд Ҳис Лабораторй оф Лове“. Детеcтиве Cасес. 7–9, 54–61-бет.
  16. ↑ Сагерс, Аарон „Тҳе Ливинг Долл оф Кей Wест: Элена Ҳоёс & Cоунт Вон Cосел“ (2021-йил 3-феврал). 2021-йил 23-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 11-феврал.
Викиомборда „Cарл Танзлер“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.

Манба

Ушбу мақола Википедиянинг эн.wикипедиа.орг уланишидан автоматик таржима орқали олинган (CC БЙ-СА 4.0). 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Carl_Tanzler" dan olindi