Caterina Albert
Cатерина Алберт Парадис (тахаллуси Виктор Катала; 1869-йил 11-сентабр, Ла Эскала, Испания – 1966-йил 27-январ) – каталониялик модернист ёзувчи. Унинг адабий истеъдоди биринчи марта 1898-йилда, Жоcс Флоралс адабий мукофотини олганида пайдо бўлган. Кўп ўтмай, Cатерина ушбу романдаги бош қаҳрамоннинг исми Виктор Катала тахаллусида ўз ижодида фойдалана бошлаган[1].
| Cатерина Алберт Парадис | |
|---|---|
![]() | |
| Таваллуди |
11-сентябр 1869-йил Ла эсcала Испания |
| Вафоти |
27-январ 1966-йил (96 ёшда) Ла эсcала Испания |
| Фуқаролиги |
|
| Машҳур ишлари | Ёлғизлик (1905) |
Ҳаёти
Cатерина ўзининг илк ёзувчилик фаолиятини „Л’Эсқуэлла де ла Торратха“ газетаси билан ҳамкорликда 1897–1900-йилларда Виригили д’Алаксеал тахаллуси остида севги соғинчи ҳақида шеърлар ёзиш билан бошлаган.
Cатерина „Ло Ллибре Ноу“ шеърий китоби ва „Ла инфантиcида“ монологи учун Жоcс Флоралс д’Олот мукофотига сазовор бўлган. Ҳакамлар ҳай’ати театрнинг сўнгги саҳна кўринишида ушбу асар муаллифи ёш қиз эканлигини билгач, кичик жанжал келиб чиққан ва ўша пайтдан бошлаб Cатерина кейинги барча асарлари учун Виктор Катала тахаллусидан фойдалана бошлаган.
Унинг биринчи китоби „Ло Cант дēлс Месос“ („Ойлар қўшиғи“) шеърлар тўплами ҳисобланади. 1901-йилга келиб 4 та монологдан иборат тўпламни нашр этган ва модернистик „Жовентут“ журнали билан ҳамкорлик қила бошлаган. Ушбу нашр шон-шуҳрат ва унинг адабий мақсадларини амалга ошириш йўлидаги биринчи қадам бўлган, Жовентут журналида у ўзининг биринчи „қишлоқ драмалари“ ва энг таъсирли қисқа ҳикояларини нашр этган. 1902-йилда унинг „Драмес қишлоқлари“ номли китоби нашр этилган. Ўзининг тахаллусини „қалқон“ сифатида ишлатиб, у ўзига ёққан асарларни ҳеч қандай ахлоқий чекловларсиз ёзган. Чунки ўша вақтларда жамият ҳалигача аёл ёзувчиларга нисбатан яхши эътибор бермаган. Кўп ўтмай, у „Омбрíволес“ эртаклар тўпламини ва „Ллибре Бланc“ (Оқ китоб) иккинчи шеърлар тўпламини нашр этган. У, шунингдек, Ла Илустраcиó Cаталана журналида ҳикоялар ва баъзи шеърларини нашр этган.
Унинг энг машҳур асарларидан бири „Солитуд“ романи бўлиб, 1904–1905-йилларда „Жовентут“ журналида нашр этилган. 1905-йилда эса китоб ҳолида қайта нашр этилган ва натижада омманинг эътирофига сазовор бўлган.
1920-йилда Cатерина „Ла Маре Балена“ номли ҳикоялар тўпламини, 1926-йилда у ўзининг охирги „Ун филм 3000 метр“ романини нашр этган.
Cатерина 1915-1923-йилларда Каталан тили академия ва Барселона Буюк Ёзувчилар академиясининг аъзоси бўлган. У фаол фолклоршунос ва археолог бўлиб, юнон ва рим археологик топилмаларини тўплаш ҳамда таснифлаш билан шуғулланган.
Урушдан кейин
1944-йилда Cатерина яна бир асарини нашр этди. У „Ретабло“ номи испан тилидаги биринчи ҳикоялар тўпламини, 2 йил ўтгач эса „Мозаика“ фантастика тўпламини тақдим этган. Ушбу асар Далмаунинг каталониялик нашрида қайта нашр этилган биринчи асар бўлган. 1951-йилда „Обрес тугаллайди“ асари яратилган, муаллиф вафотидан сўнг, 1972-йилда қайта нашрдан чиққан.
Асарлари
Ёзувчининг адабий фаолиятини уч даврга бўлиш мумкин:
Модернизм
- „Эл Cант Делс Месос“ (1901), шеърлар тўплами;
- „Ллибре Бланc – Полиcроми – Триптиc“ (1905), шеърлар тўплами;
- „Қуатре монòлегс“ (1901), монологлар тўплами;
- „Қишлоқ драмалари“ (1902), ҳикоялар тўплами;
- „Омбрíволес“ (1904), ҳикоялар тўплами;
- „Cаирес Виус“ (1907), ҳикоялар тўплами;
- „Ёлғизлик“ (1905), роман.
1907-йилдан Испания фуқаролар урушигача бўлган фаолияти
- „Ла Маре-Балена“ (1920), ҳикоялар тўплами;
- „Ун филм 3000 метр“ (1926), роман;
- „Денгиз пиёдалари“ (1928), антология;
- „Cонтраллумс“ (1930), ҳикоялар тўплами.
Урушдан кейинги давр
- „Ретабло“ (1944), испан тилидаги ҳикоялар тўплами;
- „Мозаика“ (1946), бадиий адабиётлар тўплами;
- „Вида мòлта“ (1950), ҳикоялар тўплами;
- „Юбилей“ (1951), ҳикоялар тўплами;
- „Обрес тугаллайди“ (1951).
Адабиётлар
- Франcесcа Бартрина: Cатерина Алберт/Вícтор Cаталà. Ла волуптуоситат де л’эсcриптура (= Cапса де Пандора. Сèриэ ассаиг ; 2). Эумо, Виc 2005, ИСБН 84-7602-727-3.
- Жорди Боих, Лурдес Боих и Ллонч: Элс Паисатгес де Cатерина Алберт и Парадíс, Вícтор Cаталà. Ун итинерари ҳистòриc и литерари а травéс делс индрец винcулац а л’эсcриптора де л’Эсcала. Ажунтамент де л’Эсcала, Л’Эсcала 2005, ИСБН 84-606-3811-1.
- Вícтор Cаталà, Жоан Оллер и Рабасса: Қуинcалла. Мил адагис пер апрендре воcабулари. Эдиcионс 62, Барcелона 2005, ИСБН 84-297-5605-1 (Ворсчау ин дер Гоогле-Бучсуче).
- Жорди Cастелланос: Виcтор Cаталà. Ин: Риқуэр/Cомас/Молас: Ҳистòриа де ла литература cаталана. Банд 8. Эд. Ариэл, Барcелона 1985, С. 579—623.
- Жорди Cастелланос: Виcтор Cаталà, эсcриптора. Ин: Литература, видес, cиутац. (= Университàриа. 6). Эдиcионс 62, Барcелона 1997, С. 51-110.
- Жорди Cастелланос: „Солитуд“, новел·ла модерниста. Ин: Элс Маргес. Барcелона, Нр. 25, 1982, С. 45-70.
- Риcард Гуантер и Флақуé: Cатерина Алберт и Парадíс, Вícтор Cаталà, виста пер ун эсcаленc. Аллò қуэ лес биографиэс но диуэн. CCГ Эдиcионс, CCГ Эдиcионс 2006, ИСБН 84-96444-57-0.
- Жосеп Мираcле: Cатерина Алберт и Парадíс (Вícтор Cаталà). (= Пиня де роса. 30). Допеса, Барcелона 1978, ИСБН 84-7235-373-7.
- Ирене Муñоз и Паирет (Ҳрсг.): Эпистолари де Вícтор Cаталà. Вол. 1, CCГ Эдиcионс, Гирона 2005, ИСБН 84-95483-99-8.
- Нúриа Нарди: Вícтор Cаталà. Ин: Жоақуим Амат-Пиниэлла: К. Л. Реич. (= Ҳистòриа де ла Литература Cаталана. 2). Эдиcионс 62, Барcелона 1984, ИСБН 84-7530-577-6, С. 93-104.
- Жоан Оллер и Рабасса: Биографиа де Вícтор Cаталà. Рафаэл Далмау, Барcелона 1967.
- Ллуíс Алберт и Ривас: Вícтор Cаталà, уна биографиа инсòлита. Реcулл де просес и поэсиэс инèдитес. Брау, Фигуэрес 2012, ИСБН 978-84-96905-82-5.
- Аcтес де лес примерес Жорнадес д’эстуди собре ла вида и обра де Cатерина Алберт Парадíс „Вícтор Cаталà“. Л’Эсcала, 9-11 д’абрил де 1992, а cура д’Энриc Прат и Пеп Вила. Ажунтамент де л’Эсcала, ПАМ, Барcелона 1993.
- ИИ Жорнадес д’эстуди Вида и обра де Cатерина Алберт (Вícтор Cаталà), 1869—1966. Л’Эсcала, 20, 21 и 22 де сетембре 2001. Ажунтамент де л’Эсcала, ПАМ, Барcелона 2002.
- Аcтес де лес терcерес жорнадес д’эстуди собре ла вида и л’обра де Cатерина Алберт Парадíс „Вícтор Cаталà“. эн оcасиó дел cентенари де „Солитуд“ 1905—2005. Эдиcиó а cура д’Энриc Прат и Пеп Вила. Cурбет, Гирона 2006.
- Марта Пессарродона (Ҳрсг.): Cатерина Алберт, cент анйс де ла публиcаcиó де Солитуд. Симпоси cелебрат а ла Ресидèнcиа д’Инвестигадорс CСИC-Генералитат де Cаталуня элс диэс 18 и 19 де новембре де 2005. Генералитат де Барcелона, Барcелона 2007.
Манбалар
- ↑ Пинёл, Рамон „Ла примера аcадèмиcа cаталана: Cатерина Алберт (1869–1966) / Тҳе фирст фемале аcадемй феллоw ин Cаталониа: Cатерина Алберт (1869– 1966)“, . Wомен ин Эуропеан Аcадемиэс (эн). Де Груйтер Академиэ Форсчунг, 2020-12-07 — 205–224-бет. ДОИ:10.1515/9783110634259-011. ИСБН 978-3-11-063425-9.
Ҳаволалар
- Ауcа де Виктор Cаталà
- Видео Виктор Катала (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-09-23 санасида архивланган)
- Виктор Катала ва ВерсалС ёлғизлик; Батхиллерат учун гуиа де леcтура
- Виктор Катала – ВИСАТ
- Катерина Алберт (Виcтор Cаталà)
- Виктор Катала (Катерина Алберт)
- адабий корпус Виктор Катала (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-05-31 санасида архивланган)
- ВИКТОР КАТАЛÀ (Катерина Алберт) (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-03-05 санасида архивланган)
