Cecil Rhodes
Cеcил Рҳодес – Жанубий Африкалик сиёсатчи ва тадбиркор, Британия империализми тарафдори, Буюк Британиянинг Жанубий Африкадаги колониал экспансияси ташкилотчиларидан бири, баъзи инсонлар фикрига кўра, „апартеид архитектори“[1]. У 1890-1896-йилларда Кап колониясини бошқарган. Шимолий Родезия (ҳозирги Замбия) ва Жанубий Родезия (ҳозирги Зимбабве) давлатлари Cеcил Рҳодес шарафига номланган[2]. Унинг шарафига Жанубий Африка университетларидан бири номланган. Шунингдек, Cеcил ўзининг Британия ҳудудлари орқали Капдан Қоҳирагача бўлган темирйўл ғоясини таклиф қилган ва ушбу ғояни амалга оширишнинг ашаддий тарафдори ҳисобланган[3].
| Cеcил Рҳодес | |
|---|---|
инглизча: Cеcил Жоҳн Рҳодес | |
|
| |
| Кап колонияси бош вазири | |
|
Мансаб даври 1890-йил 17-июл – 1893-йил 3-май | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1853-йил 5-июл Бишоп-Стратфорд, Ҳертфордшире, Буюк Британия |
| Вафоти |
1902-йил 26-март Муизенберг, Кейптаун, ЖАР |
| Фуқаролиги |
|
| Миллати | инглиз |
| Дини | англикан черкови |
Рҳодес 1853-йилда Ҳертфордширеда туғилади. Ёшлигидан касалманд бўлгани учун, оила аъзолари 17 ёшида Африка ҳавоси унга фойда беради деган мақсадда Рҳодесни Жанубий Африкага жўнатишган. 1871-йилда, 18 ёшга тўлганида Cеcил Кимберли шаҳрида олмос савдоси билан шуғуллана бошлаган. Кейинги 20 йил ичида эса дунё олмос бозорини эгаллади. Рҳодес томонидан 1888-йилда асос солинган Де Беэрс олмос компанияси ХХИ асрда ҳам машҳурдир.
Рҳодес 1880-йилда, 20 ёшида Кап парламенти таркибига киради. 10 йил ўтиб эса бош вазир лавозимига кўтарилади.
Cеcил Рҳодеснинг сиёсат ва бизнесдаги асосий ғояларидан бири англосаксон миллатининг, 1877-йилги хатда ёзиб ўтганидек, дунёдаги биринчи ва энг мукаммал миллат эканлигини таъкидлаш эди[4]. Рҳодес ўзининг „дунёда бизнинг миллат қанча кўп бўлса, шунча яхши“ деган фикрига таяниб, британларнинг колониал ҳудудларга кўчиб ўтишининг ашаддий тарафдори бўлган ва якунда Британия империясининг ҳар бир компоненти мустақил равишда ўз сиёсатини олиб бориши ва барча ҳудудлар вакиллари Лондондаги ягона империя парламенти таркибига кириши кераклигини орзу қилган. Тарихчи Ричард МcФарлане Cеcил Рҳодесни „Жанубий Африка ва Британия империяси тарихининг ажралмас бўлаги“ деб таъкидлаган ва уни АҚШ тарихида ўчмас из қолдирган Георге Wашингтон ва Абраҳам Линcолнга тенглаштирган[5]. Сўнгги пайтда Рҳодес шахсияти жуда кўплаб танқидларга учрамоқда: баъзи тарихчилар уни империализмнинг ашаддий ҳимоячиси ва оқ танлиларнинг устунлиги тарафдори сифатида айблашмоқда, активистлар эса унинг ҳайкалларини йўқ қилишни талаб қилмоқда[6].
Келиб чиқиши
Cеcил Рҳодес 1853-йилда Ҳертфордшире, Англияда туғилади. Франcис Wиллиам Рҳодес ва Лоуиса Пеаcоcкнинг бешинчи фарзанди эди. Отаси Англия черкови руҳонийси бўлган. Франcис эса ўз навбатида Wиллиам Рҳодес (1774-1843) тўнғич фарзанди эди. Wиллиам Рҳодес ғишт ишлаб чиқариш билан шуғулланган.
Ёшлиги
Англия ва Жерси
Рҳодес 9 ёшидан бошлаб грамматика мактабига қатнай бошлаган, лекин астма касаллиги туфайли 1869-йилда ўқишдан четлаштирилган ва Басил Wиллиамсга кўра „ўқишини отаси қўлида давом эттирган“[7].
1861-йилги аҳолини ҳисоблаш пайтида у аммаси Сопҳиа Пеаcоcк билан Жерсида яшаганлиги ёзиб қолдирилган. Жерсининг ҳавоси ва табиати бронхиал астма билан касалланганлар учун фойдали ҳисобланган. Отаси Рҳодеснинг касаллиги юқумли бўлишидан ва Жанубий Африкага денгизорти саёҳати унга фойда бериши мумкин деб ўйлаб уни чет элга жўнатишга қарор қилган.
Жанубий Африка
Жанубий Африкада Рҳодес аммаси Сопҳианинг маблағлари эвазига яшади[8]. Натал бош инспектори Питер Сазерленд хонадонида оз муддат истиқомат қилган Рҳодес қишлоқ хўжалиги соҳасига қизиқиб қолган. Рҳодес акаси Ҳербертнинг Наталдаги Умкомази водийсида жойлашган пахта фермасида ишлай бошлади. Ерминг пахта етиштириш учун яроқсиз эканлиги туфайли ака-укаларнинг бошлаган иши дарҳол касодга учради.
1871-йилнинг октабр ойида 18 ёшли Родс ва 26 ёшли акаси Герберт колонияни тарк этади ва Шимолий Кап провинсиясининг Кимберли шаҳрига, олмос қазиб олиш ҳудудларига йўл олади. Ротҳсчилд & Cо компанияси томонидан моддий қўллаб-қувватланган Рҳодес кейинги 17 йил давомида Кимберлидаги барча майда олмос ишлаб чиқарувчи корхоналарни сотиб олишга эришади.
1890-йилда Рҳодеснинг Лондонда жойлашган Диамонд Сйндиcате компанияси билан стратегик шерикчилик ҳақида имзоланган шартномаси туфайли у олмос етказиб беришда монопол ҳуқуқларга эга чиқади[9].
Таълими
1873-йилда у ўз фермасини дўстининг қарамоғига қолдирди ва ўқиш учун Англияга жўнаб кетди. У Ориэл Cоллегега ўқишга қабул қилинади, лекин у ерда фақатгина бир семестр ўқийди. У Жанубий Африкага қайтиб кетади ва Оксфордга то 1876-йилга қадар қайтиб бормаган. Рҳодес Жоҳн Рускиннинг Оксфордда сўзлаган инаугурация нутқидан жуда илҳомланган ва ушбу нутқдан сўнг у Британия империализмининг ашаддий тарафдорига айланди.
Бриллиантлар ва Де Беэрсга асос солиниши


Оксфордда таълим олиш билан бир вақтда Рҳодес Кимберлида ҳам анча муваффақиятга эришди. Cеcил Оксфордга кетишидан олдин у дўсти билан биргаликда яна ҳам каттароқ лойиҳа, Де Беэрсга инвестиция киритиш мақсадида бошқа шаҳарга кўчиб ўтишади. Компания Жоҳаннес Ничолас де Беэр ва унинг укаси Диэдерик Арнолдус де Беэр шарафига номланган[10].
1839-йилда ушбу ҳудудда истиқомат қилувчи гриква қабиласи сардори Давид Дансердан катта ҳудуддаги ерни сотиб олгач, Давид Степҳанус Фоуриэ де Беэрс ва бошқа европаликларга ерга ишлов бериш ҳуқуқини беради. Ушбу ерлар Моддер дарёсидан Ваал дарёсигача чўзилган эди[11].
1974-1975-йилларда олмос конлари ва умуман олганда олмос саноатида пасайиш кузатилган эди, аммо Рҳодес ва унинг дўсти Рудд ушбу соҳада ўз манфаатларини мустаҳкамлаш мақсадида қолишди. Улар тупроқнинг юмшоқ сариқ уст қисмидан сўнг топилган кимберлит қатламида жуда кўплаб олмослар бўлишига ишонишган. Бу даврга келиб шахтани тўлдирган сувни йўқ қилиш ҳақиқий муаммога айланади. Рҳодес ва Рудд 3 та асосий шахтадан сувни чиқариб олиш учун шартномани қўлга киритишади. Рҳодес Оксфорддан қайтиб келгандан сўнг Роберт Гремм билан бирга истиқомат қилган. Кейинча Гремм Рҳодес ва Рудднинг бизнес ҳамкорига айланди [12].
1888-йил 13-мартда Рҳодес ва Рудд бир қатор шахсий талабларда ўзаро келишувга эришишгандан сўнг Де Беэрс Cонсолидатед Минесга асос солишади. 200 000 фунт стерлинг капиталга эга бўлган компания кондаги энг катта улушга эга эди (1880-йилда 200 000 фунт стерлинг = 2020-йилда 22,5 миллион фунт стерлинг)[13]. Компания асос солинганда Рҳодес унинг таъсисчиси лавозимига тайинланади.
Рҳодес стипендияси

Ўзининг сўнгги васиятномасида Рҳодес ўз шарафига номланган стипендия жорий этишни тайинлайди. Ярим аср давомида ҳукуматлар, университетлар ва алоҳида шахслар томонидан ушбу мақсадда саёҳат учун стипендиялар таъсис этилади. Рҳодес стипендияси учун белгиланган талаблар мавжуд эди[14]. Стипендия Британия бошқаруви остидаги ёки олдин Британия бошқаруви остида бўлган ҳудудлар ва Германиянинг эркак жинсига мансуб талабаларга Рҳодеснинг алма матери, Оксфорд университетида таълим олиш имконини беради. Рҳодеснинг мақсади лидерликни тарғиб қилиш ва миллатлар ўртасидага дўстликни мустаҳкамлаш орқали уруш ҳолатларини йўқ қилиш бўлган[15][16].
| Шахсият ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
Манбалар
- ↑ Степҳен Cастле. „Охфорд Университй Wилл Кеэп Статуэ оф Cеcил Рҳодес“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2016-йил 29-январ). — „Фор монтҳс, тҳе аутҳоритиэс ат Охфорд Университй ҳаве стругглед wитҳ ан аwкwард дилемма овер тҳе фате а статуэ оф Cеcил Рҳодес, ан империалист бенефаcтор сеэн бй манй ас ан арчитеcт оф апартҳеид.“. 2017-йил 9-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 24-сентябр.
- ↑ „Wҳй ис Cеcил Рҳодес суч а cонтроверсиал фигуре?“. ББC. 2021-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 30-сентябр.
- ↑ Рöннбäcк, Броберг 2019, с. 30.
- ↑ Рҳодес 1902, с. 58.
- ↑ МcФарлане 2007.
- ↑ Паул Майлам, Тҳе Cулт оф Рҳодес – Ремемберинг ан Империалист ин Африcа (2005) п. 6.
- ↑ Wиллиамс 1921.
- ↑ Флинт 2009.
- ↑ Кноwлес 2005.
- ↑ „ФАМОУС ПЕОПЛЕ ИН ТҲЕ ДИАМОНД ИНДУСТРЙ“. Cапе Тоwн Диамонд Мусеум. 2020-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 25-сентябр.
- ↑ Росентҳал 1965.
- ↑ Ротберг 1988, сс. 76-.
- ↑ „Пурчасинг Поwер оф Поунд“. Меасуринг Wортҳ (1971-йил 15-феврал). 2008-йил 20-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 11-июн.
- ↑ Тамсон Пиэцч, „Манй Рҳодес: Травеллинг счоларшипс анд империал cитизеншип ин тҳе Бритиш аcадемиc wорлд, 1880—1940.“ Ҳисторй оф Эдуcатион 40.6 (2011): 723—739.
- ↑ Рҳодес 1902, сс. 23–45.
- ↑ Пҳилип Зиэглер, Легаcй: Cеcил Рҳодес, тҳе Рҳодес Труст анд Рҳодес Счоларшипс (Яле УП, 2008) онлине ревиэw
Адабиётлар
Монографиялар
- Алдрич, Роберт; Wотҳерспоон, Гаррй. Wҳўс wҳо ин Гай анд Лесбиан Ҳисторй: Фром Антиқуитй то Wорлд Wар ИИ. Роутледге, 2001. ИСБН 978-0-415-15982-1.
- „Чаптер ХИВ: «Соутҳ Африcа 1893»“, Примате Алехандер, Арчбишоп оф Армагҳ. А мемоир. Лондон: Эдwард Арнолд, 1914.
- Бигелоw, Билл; Петерсон, Боб. Ретҳинкинг Глобализатион: Теачинг фор Жустиcе ин ан Унжуст Wорлд. Милwаукеэ: Ретҳинкинг Счоолс, 2002. ИСБН 978-0-942961-28-7.
- Блаке, Роберт. А Ҳисторй оф Рҳодесиа. Лондон: Метҳуэн, 1977. ИСБН 9780413283504.
- Анон. Босчендал: фоундед 1685. Босчендал Лтд., 2007. ИСБН 978-0-620-38001-0.
- Бриттен, Сараҳ. Тҳе Арт оф тҳе Соутҳ Африcан Инсулт. 30° Соутҳ Публишерс, 2006. ИСБН 978-1-920143-05-3.
- Cолвин, Иан. Тҳе Лифе оф Жамесон. Лондон: Э. Арнолд анд Cо., 1922. ИСБН 978-1-116-69524-3.
- Cуррей, Жоҳн Бладес; Симонс, Пҳиллида Брооке. 1850 то 1900: фифтй еарс ин тҳе Cапе Cолонй. Брентҳурст Пресс, 1986. ИСБН 978-0-909079-31-4.
- Давидсон, Аполлон Борисович. Cеcил Рҳодес анд ҳис Тиме, Чристопҳер Энглиш (транс.), Протеа Боок Ҳоусе, 2003. ИСБН 978-1-919825-24-3.
- Эпстеин, Эдwард Жай. Тҳе рисе анд фалл оф диамондс: тҳе шаттеринг оф а бриллиант иллусион. Симон анд Счустер, 1982.
- Фергусон, Ниалл. Тҳе ҳоусе оф Ротҳсчилд: тҳе wорлд’с банкер, 1849–1999. Викинг, 1999. ИСБН 978-0-670-88794-1.
- Флинт, Жоҳн. Cеcил Рҳодес. Литтле, Броwн, 2009. ИСБН 978-0-316-08670-7. , а счоларлй биограпҳй
- Галбраитҳ, Жоҳн С. Cроwн анд Чартер: тҳе Эарлй Еарс оф тҳе Бритиш Соутҳ Африcа Cомпанй (1974).
- Гарретт, Ф. Эдмунд „Рҳодес анд Милнер“, . Тҳе Эмпире анд тҳе cентурй. Лондон: Жоҳн Муррай, 1905 — 478–520-бет.
- Жоҳари, Ж. C.. Воиcес Оф Индиан Фреэдом Мовемент. Анмол Публиcатионс Пвт. Лимитед, 1993. ИСБН 978-81-7158-225-9. [сайт ишламайди]
- Жудд, Денис, анд Кеитҳ Сурридге. Тҳе Боэр Wар: А Ҳисторй (Блоомсбурй Публишинг, 2013).
- Кноwлес, Лилиан Чарлотте Анне; Кноwлес, Чарлес Маттҳеw. Тҳе Эcономиc Девелопмент оф тҳе Бритиш Оверсеас Эмпире. Тайлор & Франcис, 2005. ИСБН 9780415350488.
- Ле Суэур, Гордон. Cеcил Рҳодес. Тҳе Ман анд Ҳис Wорк. Лондон: Лондон, 1913.
- Лоcкҳарт, Жоҳн Гилберт; Wоодҳоусе, Чристопҳер Монтагуэ. Cеcил Рҳодес: Тҳе Cолоссус оф Соутҳерн Африcа. Маcмиллан, 1963.
- МcДоналд, Ж.Г.. Рҳодес - А Лифе. Лондон: Чатто & Wиндус, 1917 — 403-бет.
- Магубане, Бернард М.. Тҳе Макинг оф а Раcист Стате: Бритиш Империалисм анд тҳе Унион оф Соутҳ Африcа, 1875–1910. Трентон, Неw Жерсей: Африcа Wорлд Пресс, 1996. ИСБН 978-0865432413.
- Мартин, Мередитҳ. Диамондс, Голд, анд Wар: Тҳе Бритиш, тҳе Боэрс, анд тҳе Макинг оф Соутҳ Африcа. CреатеСпаcе, 2009. ИСБН 978-1-4587-1877-8.
- Массиэ, Роберт К.. Дреадноугҳт: Бритаин, Германй анд тҳе Cоминг оф тҳе Греат Wар. Лондон: Жонатҳан Cапе, 1991. ИСБН 9781781856680.
- МcCраcкен, Донал П.. Форготтен Протест: Иреланд анд тҳе Англо-Боэр Wар. Улстер Ҳисториcал Фоундатион, 2003 — 22–24-бет. ИСБН 9781903688182.
- Миллин, Сараҳ Гертруде. Рҳодес. Ҳарпер & бротҳерс, 1933.
- Оберҳолстер, А. Г.; Ван Бреда, Пиэтер. Паарл Валлей, 1687–1987. Ҳуман Сcиэнcес Ресеарч Cоунcил, 1987. ИСБН 0-7969-0539-8.
- Пакенҳам, Тҳомас. Боэр Wар. ҲарперCоллинс, 1992. ИСБН 9780380720019.
- Парсонс, Неил. А Неw Ҳисторй оф Соутҳерн Африcа. Лондон: Маcмиллан, 1993. ИСБН 978-0-8419-5319-2.
- Пҳелан, Т.. Тҳе Сиэге оф Кимберлей. Дублин: М. Ҳ. Гилл анд Сон, 1913. ИСБН 978-0-554-24773-1.
- Пиcтон-Сеймоур, Дéсирéэ. Ҳисториcал Буилдингс ин Соутҳ Африcа. Струикҳоф Публишерс, 1989. ИСБН 978-0-947458-01-0.
- Пинней, Тҳомас. Тҳе Леттерс оф Рудярд Киплинг: Волуме 3: 1900–10. Палграве Маcмиллан УК, 1995 — 72-бет. ИСБН 9781349137398.
- Пломер, Wиллиам. Cеcил Рҳодес. Д. Пҳилип, 1984. ИСБН 978-0-08646018-9.
- Радзиwилл, Принcесс Cатҳерине. Cеcил Рҳодес: Ман анд Эмпире Макер. Лондон, Неw Ёрк, Торонто анд Мелбоурне: CАССЕЛЛ & CОМПАНЙ, ЛТД, 1918. ИСБН 978-0-554-35300-5.
- Рҳодес, Cеcил. Тҳе Ласт Wилл анд Тестамент оф Cеcил Жоҳн Рҳодес, wитҳ Элуcидаторй Нотес, то wҳич аре Аддед Соме Чаптерс Десcрибинг тҳе Политиcал анд Религиоус Идеас оф тҳе Тестатор. Стеад, Wиллиам Тҳомас: , Лондон, 1902.
- Роберц, Бриан. Cеcил Рҳодес анд тҳе Принcесс. Липпинcотт, 1969.
- Роберц, Бриан. Кимберлей: Турбулент Cитй. Д. Пҳилип, 1976. ИСБН 978-0-949968-62-3.
- Рöннбäcк, Клас; Броберг, Оскар. Cапитал анд Cолониалисм: Тҳе Ретурн он Бритиш Инвестменц ин Африcа 1869–1969. Спрингер, 2019. ИСБН 978-3-030-19711-7.
- Росентҳал, Эриc. Соутҳ Африcан Сурнамес. Ҳ. Тимминс, 1965.
- Ротберг, Роберт И.. Тҳе Фоундер: Cеcил Рҳодес анд тҳе Пурсуит оф Поwер. Охфорд Университй Пресс, 1988. ИСБН 978-0-19-987920-5. ; 856пп; тҳе стандард счоларлй биограпҳй сайс МcФарлане, (2007)
- Симпсон, Wиллиам; Жонес, Мартин Десмонд. Эуропе, 1783–1914. Роутледге, 2000 — 237-бет. ИСБН 978-0-415-22660-8.
- Тҳомас, Антонй. Рҳодес: Раcе фор Африcа. Ст. Мартинъс Пресс, 1997. ИСБН 978-0-312-16982-4.
- Тҳомпсон, Ж. Леэ. Форготтен Патриот: А Лифе оф Алфред, Висcоунт Милнер оф Ст. Жамес’с анд Cапе Тоwн, 1854–1925. Фаирлеигҳ Диcкинсон Унив Пресс, 2007. ИСБН 978-0-8386-4121-7.
- Тwаин, Марк. А Жоурней ароунд тҳе Wорлд. Ҳартфорд, CТ: Тҳе Америcан Публишинг Cомпанй, 1898.
- Wиллиамс, Басил. Cеcил Рҳодес. Ҳолт, 1921.
- Wилсон, Сcотт. Рестинг Плаcес: Тҳе Буриал Ситес оф Море Тҳан 14,000 Фамоус Персонс, 3д эд.. МcФарланд, 2016. ИСБН 978-1-4766-2599-7.
Энсиклопедиялар
- Домвилле-Фифе, C. W.. Тҳе энcйcлопедиа оф тҳе Бритиш Эмпире тҳе фирст энcйcлопедиc реcорд оф тҳе греатест эмпире ин тҳе ҳисторй оф тҳе wорлд. Бристол: Ранкин, 1900 — 89-бет.
- Фарwелл, Бйрон. Тҳе Энcйcлопедиа оф Нинетеэнтҳ-cентурй Ланд Wарфаре: Ан Иллустратед Wорлд Виэw. W. W. Нортон & Cомпанй, 2001. ИСБН 978-0-393-04770-7.
- Пантон, Кеннетҳ Ж.. Ҳисториcал Диcтионарй оф тҳе Бритиш Эмпире. Лондон: Роwман & Литтлефиэлд, 2015. ИСБН 978-0810878013.
Мақолалар
- Блаир, Давид. Раcисц он Лист оф 'Греат Соутҳ Африcанс // Тҳе Телеграпҳ. — 2004. — 19 10.
- Бриггс, Симон. „Энгланд он Гуард ас Wорлд Такес Аим ин Тwентй20 Стакес“. Тҳе Даилй Телеграпҳ (2009-йил 31-май). Қаралди: 2009-йил 13-июн.
- Cастле, Степҳен. Охфорд Университй Wилл Кеэп Статуэ оф Cеcил Рҳодес // Тҳе Неw Ёрк Тимес. — 2016. — 20 01.
- Деатҳ оф Мр. Рҳодес // Тҳе Тимес. — 1902. — 27 03.
- Лаинг, Аислинн. Роберт Мугабе блоcкс Cеcил Жоҳн Рҳодес Эхҳуматион // Тҳе Телеграпҳ. — Лондон, 2012. — 22 02.
- „Тҳе Лоттерй оф Лифе“ (2001-йил 5-май). Қаралди: 2010-йил 26-январ.
Веб-сайтлар
- ПБС: Эмпирес; Қуээн Виcториа; Тҳе Чангинг Эмпире; Чараcтерс : Cеcил Рҳодес
- Годwин, Петер (1998-01-11). „Рҳодес то Ҳелл“. Слате. Қаралди: 2007-01-07.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: реф дуплиcатес дефаулт ()
- Биггар, Нигел (2016-02-23). „Рҳодес, Раcе, анд тҳе Абусе оф Ҳисторй“. Стандпоинт. 2019-08-03да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2016-06-09.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: реф дуплиcатес дефаулт ()
Мемуарлар
- Галбраитҳ, Жоҳн С. (2008). "Cеcил Рҳодес анд ҳис 'cосмиc дреамс': А реассессмент". Тҳе Жоурнал оф Империал анд Cоммонwеалтҳ Ҳисторй 1 (2): 173–189. дои:10.1080/03086537308582371. ИССН 0308-6534.
- МcФарлане, Ричард А. (2007). "Ҳисториограпҳй оф Селеcтед Wоркс он Cеcил Жоҳн Рҳодес (1853–1902)". Ҳисторй ин Африcа 34: 437–446. дои:10.1353/ҳиа.2007.0013. ҳттп://мусе.жҳу.эду/логин?аутҳ=0&тйпе=суммарй&урл=/жоурналс/ҳисторй_ин_африcа/в034/34.1мcфарлане.ҳтмл.
- Майлам, Паул. Тҳе Cулт оф Рҳодес: Ремемберинг ан Империалист ин Африcа. Неw Африcа Боокс, 2005. ИСБН 978-0-86486-684-4.
- Пҳимистер, И.Р. (2007). "Рҳодес, Рҳодесиа анд тҳе Ранд". Жоурнал оф Соутҳерн Африcан Студиэс 1 (1): 74–90. дои:10.1080/03057077408707924. ИССН 0305-7070. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-соутҳерн-африcан-студиэс_2007-03_33_1/паге/74.
- Ван Ҳартесвелдт, Фред Р.. Тҳе Боэр Wар: Ҳисториограпҳй анд Аннотатед Библиограпҳй. Греэнwоод Публишинг Гроуп, 2000 — 6–-бет. ИСБН 978-0-313-30627-3.
- вон Тунзелманн, Алех „Рҳодес Муст Фалл? А Қуэстион оф Wҳен Нот Иф“. ҳисторйтодай.cом (2016-йил 17-феврал). Қаралди: 2017-йил 21-август.
- Зиэглер, Пҳилип. Легаcй: Cеcил Рҳодес, тҳе Рҳодес Труст анд Рҳодес Счоларшип с. Яле Университй Пресс, 2008. ИСБН 978-0-300-11835-3. онлине ревиэw
Ҳаволалар
- ҳттп://www.ҳроно.ру/биограф/био_р/родс_с.ҳтмл
- ҳттп://www.ансwерс.cом/топиc/cеcил-рҳодес
- Cеcилрҳодес.cо.за
- Африcа Стаге: Мониcа Диспатч – 30 Жуне 1999 (Wайбаcк Мачине сайтида 2008-07-02 санасида архивланган)
- Cеcил Жоҳн Рҳодес ҳисторй
- Оффиcиал Босчендал wебсите (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-07-21 санасида архивланган)
- Cеcил Рҳодес он Рҳодесиа.ме.ук
- Де Беэрс Гроуп
- Ротҳсчилд Ҳисторй 1880—1914