Ziyosfera

Chaenomeles

Чаэномелес — тўрт турдаги[1] баргли, тиканли буталар. Одатда 1-3 м баландликда о'сади . Росаcеаэ оиласига мансуб. Уларнинг ватани Жануби-Шарқий Осиё. Бу ўсимликлар беҳи (Cйдониа облонга) ва хитой беҳи (Псеудоcйдониа синенсис) билан боғлиқ бўлиб, улар туксиз барглари ва гуллари билан бир-биридан фарқ қилади, баргли сепалс ва асосда бирлашувчи услубларга эга.

Кенжа туркум: Чаэномелес
Чаэномелес
Чаэномелес ин флоwер, пробаблй а cултивар оф C. × суперба
Сcиэнтифиc cлассифиcатион e
Кингдом: Плантаэ
Cладе: Трачеопҳйтес
Cладе: Ангиоспермс
Cладе: Эудиcоц
Cладе: Росидс
Ордер: Росалес
Фамилй: Росаcеаэ
Субфамилй: Амйгдалоидеаэ
Трибе: Малеаэ
Субтрибе: Малинаэ
Генус: Чаэномелес

Линдл.
Спеcиэс

Чаэномелес cатҳаенсис Чаэномелес жапониcа Чаэномелес спеcиоса'Чаэномелес тҳибетиcа

Барглари навбатма-навбат жойлаштирилган, оддий ва тишли четига эга. Гуллари 3-4,5 дона см диаметрли, бешта барглари бор ва одатда ёрқин тўқ сариқ-қизил, лекин оқ ёки пушти бўлиши ҳам мумкин. Гуллаш қиш охирида ёки эрта баҳорда, меваси беш карпелли помедир; кеч кузда пишади.

Чаэномелес баъзи Лепидоптера турларининг личинкалари томонидан озиқ-овқат ўсимлик сифатида ишлатилади, шу жумладан жигарранг думли ва баргли минер Буccулатрих помифолиэлла.

Умумий номлар

Барча беҳи турлари гулларга эга бўлса-да, Ғарбдаги боғбонлар кўпинча бу турларни „гуллайдиган беҳи“ деб аташади, чунки Чаэномелес мевалари учун эмас, балки гуллари учун безак сифатида ўстирилади. Бу ўсимликлар „япон беҳи“ деб ҳам аталган ва „жапониcа“ номи (C. жапониcа ни назарда тутади) 19 ва 20-асрларда бу ўсимликлар учун кенг қўлланган, гарчи бу умумий ном айниқса ўзига хос эмас, чунки японика бошқа кўплаб ўсимликлар томонидан тақсимланган ўзига хос эпитет. „Японика“ ёки „Япон беҳи“ номлари одатда Чаэномелес учун, уларнинг турларидан қатъи назар, эркин қўлланган (ва ҳозир ҳам қўлланади). „Японика“ деб аталадиган энг кўп ўстириладиган Чаэномелес аслида гибрид C. × суперба ва C. спеcиоса ; C. япониканинг ўзи у қадар кенг тарқалган эмас.

Турлар ва дурагайлар

Гуллар Мева Илмий исм Умумий исм Тарқатиш Тавсиф
</имг> </имг> Чаэномелес cатҳаенсис ғарбий Хитой, Бутан ва Бирма Турнинг энг катта меваси, нок шаклидаги, 10-15 дона см узунлиги ва 6-9 см кенглигида. Гуллар одатда оқ ёки пушти рангга эга. Барглари 7-14 дона см узунликда.
</имг> </имг> Чаэномелес япония Мауле беҳи ёки япон беҳи Япония Кичик меваси бор, олма шаклида, 3–4 см диаметри. Гуллар одатда қизил, лекин оқ ёки пушти бўлиши мумкин. Барглари 3-5 дона см узунликда.
</имг> </имг> Чаэномелес спеcиоса Хитой гулли беҳи; син. : Чаэномелес лаганариа, Cйдониа лагенариа, Cйдониа спеcиоса, Пйрус жапониcа Хитой ва Корея Қаттиқ яшил олма шаклидаги мевалари 5-6 см диаметри. Гуллар қизил, оқ ёки қизил ва оқ рангга бўялган. Барглари 4-7 дона см узунликда.
</имг> Чаэномелес тҳибетиcа Тибет беҳи; син. : Пйрус хизангенсис жанубий марказий Хитой ва Тибет Сариқ чўзинчоқ ёки нок шаклидаги меваси 5–9 см диаметри. Гуллар пушти рангда. Барглари 4-7 дона см узунликда.

Боғларда тўртта дурагай етиштирилди. Энг кенг тарқалгани C. × суперба (гибрид C. спеcиоса × C. жапониcа), C. × вилмориниана гибрид C. спеcиоса × C. cатҳаенсис ва C. × cларкиана C. жапониcа × C. cатҳаенсис гибридидир. . Гибрид C. × cалифорниcа уч турли гибриддир (C. × суперба × C. cатҳаенсис). Боғдорчилик савдосида ушбу дурагайларнинг кўп номли навлари мавжуд.

Фойдаланади

Чаэномелес жапониcа, иккига бўлинган мева.

Турлари Европа ва Шимолий Американинг баъзи қисмларида машҳур безак буталарига айланди, боғларда ҳам ёрқин гуллари учун, ҳам тиканли тўсиқ сифатида ўстирилди. Баъзи навлар 2 м ўсади баландлиггача, лекин бошқалар анча кичикроқ ва судралувчи. Мевалари қаттиқ ва гарчи беҳидан камроқ тутқичли бўлса-да, хом ҳолда истеъмол қилиш ёқимсиз, лимон кислотаси билан пишмаган олма каби таъмга эга, гарчи улар совуқдан кейин юмшайди ва камроқ бириктирувчи бўлади (тўкиш жараёни орқали). Мевалар ликёрлар, шунингдек, мармелад ва консервалар тайёрлаш учун жавоб беради, чунки улар таркибида олма ва ҳақиқий беҳидан кўра кўпроқ пектин мавжуд. Дарахт бонсаи сифатида этиштириш учун жавоб беради[2].

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://поwо.сcиэнcе.кеw.орг/тахон/урн:лсид:ипни.орг:намес:331479-2
  2. ↑ Д'Cруз. „Ма-Ке Бонсаи Cаре Гуиде фор Чаэномелес жапониcа“. Ма-Ке Бонсаи. 2010-йил 9-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-июл 2011-йил.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chaenomeles" dan olindi