Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Changqoʻbiz
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Changqoʻbiz]]
[[Fayl:Wiki loves Music - Hamburg-5811 (cropped).jpg|thumb|Changqoʻbizlar]]
'''Changqoʻbiz''', changqovuz — tilchali [[cholgʻu asbobi]]. Plastinkasimon va [[yoy]]simon turlari bor. [[Suyak]], [[yogʻoch]], [[qamish]], gʻarov, [[metall]]dan yasaladi. [[Osiyo]] ([[Sibir]], [[Uzoq Sharq]], [[Oʻrta Osiyo]]), [[Afrika]] va [[Yevropa]] [[xalq]]larida turli [[nom]]da tarqalgan boʻlib, [[musiqa|musiqiy]] [[folklor]] qatlamiga mansub cholgʻudir. Ch. [[tish]]larga yaqin ushlab yoki bosib turib, tilchasi (turiga qarab) unga bogʻlangan [[ip]] yordamida tortib yoki [[qoʻl]] [[barmoqlar|barmoklar]]i (odatda, koʻrsatgich barmoq) bilan tirnab chalinadi. Undan maʼlum balandlikdagi doimiy bir [[ovoz]] va shu ovoz [[oberton]]laridan ogʻiz [[artikulyatsiya]]si yordamida muayyan [[ohang]]lar chiqariladi. Ovozning [[baland-pastlik|balandpastligi]] [[ogʻiz boʻshligʻi]]ning kattakichik ochilishiga, cholgu tilchasining uzun va qalinligiga bogʻliqdir. Ch. oʻziga xos past ovozi, nisbatan [[tor (musiqa)|tor]] ([[oktava]] doirasidagi) [[diapazon]]i bilan ajralib turadi. Oʻtmishda [[oʻzbeklar]]da suyak Ch. ("[[Alpomish]]" [[doston]]i) va [[temir]] Ch. turlari boʻlib, asosan, xotinqizlar tomonidan qoʻllangan. Hozir [[Oʻzbekiston]]da, asosan, [[Qoraqalpogʻiston]] Respublikasi, [[Surxondaryo viloyati|Surxondaryo]], [[Qashqadaryo viloyati|Qashqadaryo]], shuningdek, [[Samarqand viloyati|Samarqand]] va [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatlari]]da temir Ch. tarqalgan. 1990-yillardan boshlab baʼzi [[Folklor-etnografik ansambli|folkloretnografik jamoalar]] tomonidan keng ishlatiladigan boʻldi. Ch. maʼlum Temir changqoʻbiz. [[marosim]] bilan bogʻliq boʻlmay, unda oddiy (baʼzida [[badiha]] [[uslub]]idagi) kichik [[kuy]]lar ("CH. kuy" yoki "CH. chertit") chalinadi. Shuningdek, Ch.da turli [[hayvonlar]]ning ovozlariga oʻxshatmalar qilinadi.
 
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
 
 
{{chala}}
 
[[Turkum:Musiqa asboblari]]
[[Turkum:Oʻzbek cholgʻu asboblari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Changqoʻbizlar

Changqoʻbiz, changqovuz — tilchali cholgʻu asbobi. Plastinkasimon va yoysimon turlari bor. Suyak, yogʻoch, qamish, gʻarov, metalldan yasaladi. Osiyo (Sibir, Uzoq Sharq, Oʻrta Osiyo), Afrika va Yevropa xalqlarida turli nomda tarqalgan boʻlib, musiqiy folklor qatlamiga mansub cholgʻudir. Ch. tishlarga yaqin ushlab yoki bosib turib, tilchasi (turiga qarab) unga bogʻlangan ip yordamida tortib yoki qoʻl barmoklari (odatda, koʻrsatgich barmoq) bilan tirnab chalinadi. Undan maʼlum balandlikdagi doimiy bir ovoz va shu ovoz obertonlaridan ogʻiz artikulyatsiyasi yordamida muayyan ohanglar chiqariladi. Ovozning balandpastligi ogʻiz boʻshligʻining kattakichik ochilishiga, cholgu tilchasining uzun va qalinligiga bogʻliqdir. Ch. oʻziga xos past ovozi, nisbatan tor (oktava doirasidagi) diapazoni bilan ajralib turadi. Oʻtmishda oʻzbeklarda suyak Ch. ("Alpomish" dostoni) va temir Ch. turlari boʻlib, asosan, xotinqizlar tomonidan qoʻllangan. Hozir Oʻzbekistonda, asosan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Surxondaryo, Qashqadaryo, shuningdek, Samarqand va Buxoro viloyatlarida temir Ch. tarqalgan. 1990-yillardan boshlab baʼzi folkloretnografik jamoalar tomonidan keng ishlatiladigan boʻldi. Ch. maʼlum Temir changqoʻbiz. marosim bilan bogʻliq boʻlmay, unda oddiy (baʼzida badiha uslubidagi) kichik kuylar ("CH. kuy" yoki "CH. chertit") chalinadi. Shuningdek, Ch.da turli hayvonlarning ovozlariga oʻxshatmalar qilinadi.