Чақалоқ Лабан („кичик арвоҳ лабан“, швед. Лилла спöкет Лабан) — арвоҳ-Лабан исмли бола, швед ёзувчиси Ингер Сандберг ва Карлстаддан рассом Лассе Сандбергнинг расмлари билан бир қатор болалар китобларининг қаҳрамони[1]. Лобан ҳақидаги биринчи китоб 1965-йилда нашр этилган ва 1965-йилдан 2005-йилгача 14 та китоб пайдо бўлган. Лабан ҳақидаги иккита китоб ва комикс[2] биринчи марта рус тилига таржима қилинган ва фақат 2018-йилда Wҳите Cроw / Албус Cорвус нашриёти томонидан нашр этилган.

Тарих

Ингер Сандберг (1930-йилда туғилган) ва Лассе Сандберг (1924-2008)[3] — швед ёзувчиси ва рассоми, эр ва хотин. 1953-йилдан бошлаб улар биргаликда расм китобларини яратдилар, уларнинг биринчиси ўз фарзандлари учун ёзилган. Лабаннинг кичик руҳи ҳақидаги китоб уларнинг энг машҳур асарларидан бирига айланган[1].

Ингернинг сўзларига кўра, у Лабан ҳақидаги ҳикояни „терапевтик“ деб ёзган, чунки унинг ўғли Никлас арвоҳлардан қўрқарди ва у ҳеч қандай даҳшатли нарса йўқлигини кўрсатмоқчи эди[4]. Сандбергнинг арвоҳ ҳақидаги ҳикоялари биринчи марта 1950-йилларнинг ўрталарида „Свенска Дагбладет“ газетасининг болалар учун якшанба иловасида пайдо бўлган, аммо қаҳрамон ҳали Лабан деб номланмаган эди[4].

Сюжети

Кичик арвоҳ Лабан „Уйғонинг ва қўшиқ куйланг“ қал’асининг подвалида яшайди (бошқа версияда — „хайрли тонг, Қуёш“, швед. Гоморронсол) отаси ва шарпа онаси билан биргаОта-арвоҳ уч юз йил давомида қасрда кечалари арвоҳ бўлиб ишлаган ва Лабанга ўз ҳунармандчилигини топширишга умид қилган, аммо у одамларни қўрқитиш ғоясидан мамнун эмас. Бир куни, отаси тунда Лабанни ишга ишига олиб борганида ва Лабан биринчи марта хизматкорни қўрқитиши керак бўлганда, у адашиб қолади ва ўрнига хизматкор билан танишиб қолади. У Лабанни қирол, Малика ва Шаҳзода билан таништиради ва Лабан Шаҳзода билан дўстлаша бошлайди ва унинг хонасига жойлашади. Тўпламдаги китобларда Лабаннинг турли саргузаштлари тасвирланган, у охир-оқибат кичик синглисини пайдо бўлади.

Китоблар серияси

  • 1965-йил — Лилла спöкет Лобон / Бабй Лабан. Қирол қал’асидан арвоҳ[5];
  • 1977-йил — "Гисса вем жаг ар идаг?" Лаболинада;
  • 1977-йил — "Коммер снарт", Лабан ва Лаболина;
  • 1977-йил — Лаболинас лина;
  • 1977-йил — Лаболинас снуббелдаг;
  • 1977-йил — Лилла спöкет Лабан фåр эн лилласйстер / Кичик Лобон катта акаси бўлди[6];
  • 1977-йил — "Паппа ар сжук", са лилла спöкет Лобан;
  • 1978-йил — Лаболинас Миллимина борми?;
  • 1980-йил — Глад спокжул;
  • 1991-йил — Лобон ва Лаболинас июл;
  • 1992-йил — Лилла Спöкет Лабан билан Сов готт;
  • 1993-йил — Спöкпаппан ва симсколан;
  • 2004-йил — "Вем ар дет сом лåтер?" Лобон билан гаплашдим;
  • 2005-йил — "Äр дет жул ну иген", Лобоннинг ўзи.

Мукофотлар

1966-йилда Сериянинг биринчи китоби 1958-йилдан бери Швеция кутубхона ассоциацияси томонидан тақдим этилган Элза Бесков мукофотига сазовор бўлди[7].

Муаммолар

Сандберг китобларининг тадқиқотчиси адабиёцҳунос Кристин Холлбергнинг фикрича, сериядаги китобларнинг бош қаҳрамони арвоҳ бўлса — да, аслида бу китоблар кўпинча қўрқадиган ва отасининг умидларини қондирмайдиган бола ҳақида. Китоб муаллифлари боланинг тарафини олиб, болаларнинг хафа бўлишга ҳақли эканлигини, катталарникидан фарқли ўйлашлари ва индивидуал эканлигини исботлайдилар. Шу билан бирга, кичик болалар ота-оналарининг ғояларига мос келишлари шарт эмас[4].

Экран мосламалари

2006-2009-йилларда Лабан ҳақидаги китобларга кўра, тўрт мавсумни ўз ичига олган анимация серияси тасвирга олинган (ҳар бирида 6 эпизод)[8].

Ўйин-кулги саноатида

Швециянинг Оребро қал’асида лабан иштирокидаги болалар учун махсус дастур таклиф этилади[9][10].

Адабиётлар

  • Будур Н. В. Сандберг Ингер и Сандберг Лассе // Мир сказок: Антология / общ. ред. Н. В. Будур. — М.: Олма-Пресс, 2005. — С. 293. — ИСБН 5-224-04819-2.
  • Арне Лапидус. Популäра сагоспöкет Лабан фирар 50-åрсдаг // Эхпрессен. — 2015.

Яна қаранг

Манбалар

Ҳаволалар