Charles Stoddart
Чарлес Стоддарт (1806-йил июл Ипсwич – 1842-йил 17-июн, Бухоро) — инглиз зобити ва дипломати.
| Чарлес Стоддарт | |
|---|---|
| Таваллуди |
1806-йил 23-июл Ипсwич, Буюк Британия |
| Вафоти |
1842-йил 17-июн Бухоро, Бухоро хонлиги |
| Унвони | лейтенант |
Ҳаёти
Стоддарт 1806-йил 23-июл ойида Ипсwичда, маёр Степҳен Стоддарт ва Каҳтрине Рандал оиласида туғилган. Отаси 1812-йилда автоҳалокатда вафот этган.
1823-йил 15-мартда Қироллик штаблари корпусига иккинчи лейтенант сифатида қўшилган. 1826-йил 9-февралда лейтенант унвонига кўтарилган[1]. 1834-йил 7-февралда ярим маошга капитан этиб тайинланган. 1833-йилдан 1835-йилгача Қироллик бирлашган хизмат кўрсатиш институти ва қурилиш муҳандислари институтида хизмат қилган. Кейин 1835-йилда Британия элчиси Ҳенрй Эллиснинг ҳарбий котиби сифатида Форсга келган[1].
Бу ерда 1837-йилда Ҳиротни қамал қилишда Муҳаммадшоҳга ҳамроҳлик қилган, аммо 1838-йилнинг июнида шоҳни тарк этган. 1838-йилнинг июлидаёқ қайтиб, Муҳаммадшоҳга қамалнинг давом этиши Британиянинг уруш эълон қилишига олиб келиши ҳақидаги хабарни етказади. Британия қўшинлари Форс кўрфазига етиб келгани ҳақида хабар келганда, қамал тўхтайди.
1837-йил 2-июнда Стоддарт маҳаллий подполковник этиб тайинланган ва форслар кетганидан кейин Ҳиротнинг инглиз ҳимоячиси Элдред Поттингер билан учрашган. Орадан кўп ўтмай амир Насруллохон билан рус асирларини озод қилиш бўйича музокаралар олиб бориш ва иложи бўлса, дўстлик шартномасини тузиш учун Бухоро амирлигига жўнади.
Стоддарт 1838-йил 17-декабр Бухорога етиб келган ва тўрт кундан кейин ҳибсга олинган. Бунинг учун турли сабаблар келтирилади. Айтишларича, таъзим қилишга мажбур бўлганида отдан тушмаган, сарой аъёнини урган, қиличини суғурмаган. Кейинги ойларда бутунлай бошқача шароитларда ҳибсда қолган[2].
Хива ва Қўқонда бўлганидан сўнг, Россиянинг Ўрта Осиёдаги юришларига қарши иттифоқ тузишга ёки ҳеч бўлмаганда қулдорликни йўқ қилишга ҳаракат қилган капитан Артҳур Cоноллй 1841-йилнинг октябрида Бухорога етиб келган[3] Cоноллй Бухорога бормаслик ҳақида огоҳлантирилган, лекин Стоддартни дипломатик миссиясидан ташқари озод қилинишига умид қилган эди. Аввалига Cоноллй меҳр билан кутиб олинган. Аммо амир қиролича Викториага юборилган мактубга жавоб олмаганида, ўзини беқадр ҳис қилган ёки Cоноллйни фирибгар деб ўйлаган. Ниҳоят, Буюк Британия Биринчи инглиз-афғон урушида генерал-маёр Wиллам Элпҳинстоне ҳарбий ҳалокатга учрагач, амир икки маҳбусни қатл этишга қарор қилган[4].
1842-йил 17-июнда Стоддарт ва Cоноллй қал’а олдидаги майдонда айғоқчиликда айбланиб, бошлари танасидан жудо этилган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Диcтионарй оф Натионал Биограпҳй, 1885-1900, Волуме 54, 396, воcе а cура ди Степҳен Эдwард Wҳеэлер
- ↑ Петер Ҳопкирк, Ил Гранде Гиоcо. И сервизи сегрети ин Асиа cентрале, пп. 250, 267 э 269
- ↑ Петер Ҳопкирк: Тҳе Греат Гаме. Он Сеcрет Сервиcе ин Ҳигҳ Асиа. Лондон 1990. С. 233-234.
- ↑ Петер Ҳопкирк: Тҳе Греат Гаме. Он Сеcрет Сервиcе ин Ҳигҳ Асиа. Лондон 1990. С. 236, 278.