Chelomno konslageri
Челомно конслагери (олмонча: Кулмҳоф , Кулмҳоф; 1941-1945) — фашистларнинг босиб олинган Полшада яҳудийлар ва лўлиларни йўқ қилишга мослаштирилган биринчи конслагери. Лагер Лодз шаҳридан 70 км ғарбда, Реичсгау Wартҳеланд, Домбе шаҳри яқинида жойлашган. Челомно СССРнинг босиб олинган ҳудудларидан ташқаридаги биринчи рақамли лагер ҳисобланиб, у ерда яҳудийларни оммавий қирғин қилиш бошланган.
Лагер бир-биридан тўрт километр масофада жойлашган икки қисмдан иборат эди: Челмно қишлоғидаги қал’а ва қўшни Жуховский ўрмонидаги „ўрмон лагери“.
Расмий равишда лагер „Сондеркоммандо Кулмҳоф“ деб номланган бўлиб, уни 1941-йилда СС Ҳаупцтурмфüрер Герберт Ланге ва 1942-йил март ойидан бошлаб СС Ҳаупцтурмфüрер Ҳанс Ботман бошқарган. Улар тўғридан-тўғри Берлиндаги Император хавфсизлик бошқармаси бўсунувида бўлган. Сондеркоммандо хавфсизлиги учун 20 нафар хавфсизлик полицияси ходими ва 120 нафар полиция қўриқчиси ажратилган.
Челомнодаги қирғинлар 1941-йил 7-декабрда бошланган. Махфий бўлишига қарамай, лагердан бир нечта қочишлар амалга оширилган ва шунинг учун унинг Гитлерга қарши коалицияга аъзо мамлакатларга ёрдами 1942-йил феврал ойининг бошида маълум бўлди. Қурбонларнинг умумий сони 320 мингга яқин кишини ташкил этди[1], уларнинг 98 фоизининг этник келиб чиқиши яҳудийлар . Урушдан кейин Полша ҳукумати томонидан Жуховский ўрмонида геноцид қурбонлари учун ёдгорлик ўрнатилди.
Тавсиф
Кулмҳоф лагерининг биринчи қурбонлари атрофдаги шаҳарларнинг яҳудийлари эди: Коло, Домбе, Сомполно, Клодава, Бабяк, Дембй Шляҳецке, Ковале Панске, Избиcа Кужаwска, Новйнй Брдовске, Гродзиэц. 1942-йил январ ойининг ўрталаридан бошлаб Лодздан яҳудийларни йўқ қилиш бошланди. 16-январдан 21-январгача Челомнода 10 003 яҳудий, 22-февралдан 2-апрелгача 34 073, 14-майдан 15)-майгача 11 680 ва 5-сентябрдан 12-сентябргача 15 859 яҳудий қириб ташланди. Бу рақамга Германия, Австрия, Чехословакия ва Люксембургдан илгари Лодз геттосига депортация қилинган яҳудийлар ҳам киради. Шунингдек, Кулмхофда Лодз геттосининг махсус кварталида сақланган беш мингга яқин сиганлар ўлдирилган. 1943-йил мартигача Лодз геттосидан бўлган яна ўн беш минг яҳудий Челомнода йўқ қилинди, улар Wартланд туманидаги меҳнат лагерларида сақланган, шунингдек, советларга хайрихоҳликда айбланган бир неча юз поляклар ва 88 нафар чехияликлар яшаган Лидиcе қишлоғидан бўлган[2].
Манбалар
- ↑ ЖТА. „Жеwиш Сурвиворс оф Челмно Cамп Тестифй ат Триал оф Гуардс“. Жеwиш Телеграпҳиc Агенcй (1963-йил 22-январ). 2014-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 17-май.
- ↑ Алпҳа Ҳисторй техтбоок; ресоурcе cентре „Либератион оф тҳе cампс“. Ресоурcес. Аустралиа, Неw Зеаланд, Унитед Статес, Cанада, Греат Бритаин: Алпҳа Ҳисторй. Қаралди: 2015-йил 30-июн.[сайт ишламайди]
| Челомно конслагери ҳақида Википедиянинг қардош лойиҳаларида кўпроқ билиб олинг | |
|
Маъно ва таржималари Викилуғатда |
|
Медиа файллар Викиомборда |
|
Таълим ресурслари Викиверситетда |
|
Хабарлар Викиянгиликларда |
|
Иқтибос, мақол ва маталлар Викииқтибосда |
|
Асарлар матнлари Викиманбада |
|
Китоб ва дарсликлар Викикитобда |