Ziyosfera

Chen Qiushi

Чен Қиуши (симплифиэд Чинесе; Стивен Чен номи билан ҳам танилган, 1985-йилнинг сентябрида таваллуд топган[1]. Хитойлик ҳуқуқшунос, фаол ва фуқаро журналисти бўлиб, у 2019 - 2020-йилларда Гонконгдаги норозилик намойишлари ва ҳукуматнинг жавобини танқид қилган, CОВИД-19 пандемиясини ёритган. У 2020-йил 6-февралда[2][3]. Ухандаги CОВИД-19 эпидемияси ҳақида хабар берганидан сўнг изсиз йўқолган. Хабар қилинишича, Хитой ҳукумати Ченнинг оиласи ҳамда дўстларига унинг CОВИД-19 карантини учун ҳибсга олингани ҳақида хабар берган. Танқидчилар, шу жумладан, ОАВ эркинлиги гуруҳлари ҳукумат сабабларига шубҳа билан қарашди ва ҳукуматни Чен билан ташқи алоқага рухсат беришга чақиришди.

Чен Қиуши
陈秋实
Таваллуди 19 Септембер 1985
Дахинғанлинг Префеcтуре, Чина
Касби Лаwер, жоурналист

Чен 2021-йилнинг сентябрида яна пайдо бўлди, аммо унинг ғойиб бўлиш ҳолатлари ҳақида ҳеч қандай изоҳ бермади.

Болалик, таълим ва медиадаги эгаллаган о`рни

Чен Қиуши 1985-йилнинг сентябрида Хейлунцзян, Хитойнинг Дахинғанлинг префектурасида туғилган ҳамда Ҳеилонгжианг университетида ҳуқуқ факултетида таҳсил олган ҳамда уни 2007-йилда тамомлаган[1]. Ўқишни тамомлагандан кейин у Пекинга кўчиб ўтди, кино, телевидение ва ОАВда ишлади ва бўш вақтларида барларда қатнашди[1]. 2014-йилда у Пекин телевидениесининг „И ам а спеакер“ реалитий шоусида 2-ўринни эгаллади, унда иштирокчилар томошабинлар ва ҳакамлар ҳайъати олдида 5 дақиқалик нутқ сўзлайдилар[4][5]. У 2015-йилда Лонган юридик фирмасига қўшилди. У ерда интеллектуал мулк, меҳнат қонунчилиги ва низоларни ҳал қилиш бўйича ихтисослашган[6].

Журналистика

Гонконг норозиликлари

2019-2020 Гонконг норозиликлари ҳақида давлат газеталарида эшитгандан кейин, Чен ўзи кўриш мақсадида у ерга шахсий фуқаро сифатида ташриф буюрди[7]. У Гонконгда 2019-йилда экстрадиция тўғрисидаги қонун лойиҳасига қарши норозилик намойишлари ҳақида онлайн видеоларни жойлаштирди. У ерда ҳукуматнинг намойишчиларни зўравон тартибсизликлар сифатида тавсифлашига қарши чиқди[8]. Унинг видеолари Ғарб ОАВ кузатувчилари томонидан қатъий нейтрал деб таърифланган. У Пекин тарафдорлари ҳамда Гонконг тарафдорлари митингларида қатнашган, шу билан бирга ўз тарафини олишдан бош тортган.

Видеолар 2019-йилнинг август ойида чиқарилганидан бир неча кун ўтиб, Хитой расмийлари, шу жумладан, Жамоат хавфсизлиги вазирлиги, Адлия вазирлиги, унинг юридик уюшмаси ҳамда иш берувчиси билан боғланди. У уйига эрта қайтди. Унинг 740 минг обуначиси бўлган Сина Wеибо аккаунти бошқа ижтимоий тармоқлари билан бирга ўчириб ташланган. Чен Гонконгга бориш нега нотўғри бўлганлиги ҳақида сўроққа тутилган, ёзиб олинган, „танқид қилинган ва ўқитилганини“ тасвирлаб берди[8][7]. Октябр ойининг бошида у Хитой конституциясида сўз эркинлиги ҳуқуқ бўлганлиги сабабли, у давом этиши кераклигини айтиб, материк Хитойда кўпчилик учун блокланган ЁуТубеъда пост қўйишни бошлади[8].

CОВИД-19

2019-2020 йиллардаги Гонконгдаги норозилик намойишлари ҳақидаги ҳисоботлари учун Хитой ижтимоий тармоқларидан блокланганидан кейин, Чен ўз ҳисоботини давом эттириш учун ЁуТубе ва Тwиттеръга кирди. Чен 2020-йил 23 ёки 24-январда[9] Ханкоу, Вухан шаҳрига саёҳат қилиб , Хитойдаги CОВИД-19 пандемияси ҳақида хабар беришни бошлади. У ерда у маҳаллий аҳолидан интервю олди, турли касалхоналарга ташриф буюрди, шу жумладан Ҳуошеншан касалхонаси ҳали ҳам қурилиши давом этаётган эди. Ченнинг сўзларига кўра, шифокорлар ҳаддан ташқари ишлаган ва тиббий воситалар етарли эмас эди, лекин товарлар нархи барқарор эди[9]. Чен 30-январ куни Вухан касалхоналарида кўп одамлар коридорларда ётганини кўрсатадиган видеони эълон қилди. Ҳазмат костюмларини кийган давлат ОАВ мухбирларидан фарқли ўлароқ, Чен ўзини ҳимоя қилиш учун фақат кўзойнак ҳамда юз ниқобига эга эди. Чен шундай деди: „Қўрқаманки, менинг олдимда касаллик, менинг орқамда Хитойнинг ҳуқуқий ва маъмурий кучи бор. Аммо тирик эканман, кўрганларим ва эшитганларим ҳақида гапираман. Мен ўлишдан қўрқмайман. Нега сендан қўрқишим керак, Коммунистик партия?“ 2020-йилнинг феврал ойи бошига келиб, коронавирус эпидемияси ҳақида хабар берар экан, Чен 433 000 ЁуТубе обуначиси ва 246 000 Тwиттер обуначисига эга эди[10]. Чен тарафдорлари Хитой ҳукуматини коронавирус эпидемиясини сензура қилишда айблади. Тҳе Гуардиан нашрининг ёзишича, Сина Wеибўда Чен тарафдори бўлган кўплаб шарҳлар сензурага учраган. Тахминан 4-февралда, Чен ғойиб бўлишидан олдин жойлаштирган охирги видеода Чен Вуханда яшовчи „А Минг“ билан суҳбатлашди. Мингнинг таъкидлашича, отаси январ ойининг бошида, хавфсизлик чоралари кўрилмаганда, соғлиғини текшириш пайтида коронавирус билан касалланган бўлиши мумкин. Мингнинг отаси вақт ўтгандан кейин вирусдан вафот этган. Видео давомида Чен „кўпчилик мени ҳибсга олишимдан хавотирда“, деди[11].

Соутҳ Чина Морнинг Пост газетасида ёзган журналист Линда Лю, кейинчалик Ченни коронавирус тарқалишини ёритувчи энг нуфузли фуқаро журналистларидан бири дея ҳисобланади. Шунингдек, у Ченнинг репортажлари „улар кесиб ўтолмайдиган чизиқларга“ эга бўлган Cаихин ва Санлиан Лифеwеэк -дан фарқли эканлигини ва Ченнинг ҳисоботи давлат томонидан назорат қилинадиган ОАВнинг „расмий чизиғи“ билан янада кучлироқ фарқ қилишини айтди[11].

2020 — 2021-йилларда фаолиятидаги ҳолатлар

Чен 2020-йилнинг 6-феврал куни оиласига вақтинча касалхона ҳақида хабар бериш нияти ҳақида хабар берганидан сўнг ғойиб бўлди[12]. 6-феврал куни соат 19:00 УТC+8 дан кейин унинг дўстлари у билан боғлана олишмади[13]. Унинг онаси ҳамда дўсти Ху Хиаодонг иккаласи ҳам 7-феврал куни расмийлардан Ченнинг номаълум вақт ва жойда ҳибсга олингани, карантин мақсадида номаълум жойда сақланганлиги ҳақида хабар олишганини айтди[14].

Амнестй Интернатионал вакили Патрик Пун тахминан 2020-йилнинг 14-февралида Чен (ва бошқа фуқаролик журналисти Фанг Бин) ҳибсга олингани ёки „мажбурий карантин“га жойлаштирилгани ҳали номаълумлигини айтди. Поон Хитойни ўз оилаларини хабардор қилишга ҳамда адвокатдан фойдаланиш имкониятини беришга чақирди, кейин шундай деди: „Акс ҳолда, улар қийноқлар ёки бошқа шафқациз муносабатда бўлиш хавфи остида қолишлари қонуний ташвишдир“[15].Ҳуман Ригҳц Wатч вакилининг таъкидлашича, Хитой ҳукумати „фавқулодда вазиятларда, масалан, 2003-йилда САРС, 2008-йилда Венчуан зилзиласи, 2011-йилда Венчжоу поезди ҳалокати ва бошқа фавқулодда вазиятларда ҳақиқатни гапиргани ёки ҳукуматни танқид қилгани учун фуқароларни таъқиб қилиш шу билан бирга ҳибсга олиш тарихи бор. 2015-йилда Тянжин кимёвий портлаши .“ [15] Тахминан 2020-йил март ойида, қисман Чен илҳомлантирган фуқаро журналисти Ли Зехуа ҳам ғойиб бўлгани хабар қилинди[16][17]; Ли 2020-йилнинг апрел ойида қайта тикланди[18]. Ягона эркин матбуот коалицияси Ченни 2020-йил март ҳамда 2020-йил апрел ойларида 10 та „энг шошилинч“ ишларнинг рўйхатига киритди[19][12]. Журналистларни ҳимоя қилиш қўмитаси ҳам Ченни озод қилишга чақирди[20].

23-март куни Хитойнинг АҚШдаги элчиси Cуи Тианкай Чен ҳақида ҳеч қачон эшитмаганлигини айтди[21]. Апрел ойи бошида АҚСҲдаги республикачи қонунчилар Хитой ҳукуматининг хатти-ҳаракатлари, шу жумладан Фанг Бин, Чен Цюши ва Ли Зехуанинг ғойиб бўлганини текширишга чақириб, "(Хитой ҳукумати) инсоннинг ўз-ўзидан пайдо бўлиши ҳақида дунёга ёлғон гапирди. Вируснинг одамларга юқиши, ҳақиқатни хабар қилишга уринган шифокорлар шу қаторда журналистларнинг ҳам овозини ўчирди. Энди бу касалликдан таъсирланган одамларнинг аниқ сонини яширмоқда[22].

2020-йилнинг сентабр ойида Сю Сяодонг дўсти Ченнинг „саломатлиги яхши“, лекин „маълум бир агентлик назоратида“ эканлиги ҳақида хабар тарқатди. Инсон ҳуқуқлари бўйича адвокатнинг айтишича, Чен ота-онаси яшайдиган Қингдао шаҳрига кўчирилган ва у „ҳокимиятнинг қаттиқ назорати“ остида бўлган[23].

2021-йил 31-март ҳолатига кўра, у ота-онаси билан яшайди. Унга нисбатан жиноий иш қўзғатиладими ёки йўқми номаълум[24].

2021-йил 30-сентябрда Чен дўсти Сю Сяодуннинг ЁуТубеъдаги жонли видео тасмасида қисқача кўриниш билан яна пайдо бўлди, шу билан бирга Тwиттер’да мактуб жойлаштирди. Мактубда Чен шундай дея ёзган: „31 йил ва 8 ой ичида мен жуда кўп нарсаларни бошдан кечирдим. Баъзилари ҳақида гапириш мумкин, баъзилари ҳақида гапириш мумкин эмас, менимча, сиз тушунасиз“[25].

Яна қаранг

  • Йўқолганлар ҳақида ҳал қилинган ҳолатлар рўйхати
  • Ли Зехуа, Хитой фуқароси журналист, Вухандаги CОВИД-19 ҳақида хабар берганидан кейин икки ой давомида ғойиб бўлди.
  • Фанг Бин
  • Чжан Чжан

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „"我是演说家"东北小伙陈秋实讲《大东北》解密"你瞅啥"“ (зҳ-ҳанс). Лиаонинг Wанбао (2014-йил 22-октябр). 2019-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "лиаонинг_профиле_2014" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  2. ↑ Гилберт. „А Чинесе Cитизен Жоурналист Дисаппеаред 3 Монтҳс Аго. Ҳис Паренц Стилл Дон'т Кноw Иф Ҳе'с Аливе—анд Аре Афраид то Спеак Оут.“ (эн). Виcе Неwс (2020-йил 6-май). 2020-йил 1-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 1-июн.
  3. ↑ „УС деcларес Чинесе аcтион агаинст миноритй гроупс ас геноcиде“ (эн). МСН (2021-йил 31-март). 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган.
  4. ↑ 者袁孜学. „"我是演说家"亚军陈秋实赴长春高校演讲“ (Чинесе). 新文化报 (2015-йил 20-март). 2019-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-май.
  5. ↑ Тҳо Хин Йи. „М'сиан финалист Гу cлинчес тҳирд плаcе ин реалитй ТВ сериэс“. Тҳе Стар (2015-йил 25-январ). 2015-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-май.
  6. ↑ „Чен Қиуши“. Лонган Лаw. 2019-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-май.
  7. ↑ 7,0 7,1 Чен, Қин. „Унҳаппй wитҳ стате медиа, Чинесе лаwер репорц фром Ҳонг Конг ҳимселф“. Инкстоне (2019-йил 21-август). 2019-йил 14-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-май. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "инк" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Ган, Неcтар. „Чинесе лаwер Чен Қиуши, cенсуред овер Ҳонг Конг соcиал медиа посц, воwс то кеэп спеакинг оут“. Соутҳ Чина Морнинг Пост (2019-йил 16-октябр). 2020-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "СCМП_Лаwер_Қиуши" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  9. ↑ 9,0 9,1 Ли, Жане. „Wуҳан вирус: Чинесе cитизен жоурналист репорц фром қуарантине зоне“. Қуартз (2020-йил 6-феврал). 2020-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал.
  10. ↑ Ган, Неcтар; Тҳомас, Наталиэ. „Ҳе споке оут абоут тҳе Wуҳан вирус. Ноw ҳис фамилй анд фриэндс феар ҳе'с беэн силенcед“. CНН (2020-йил 9-феврал). 2020-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 10-феврал.
  11. ↑ 11,0 11,1 Леw. „Миссинг Чинесе cитизен жоурналисц ҳигҳлигҳт рискс оф теллинг Wуҳан'с сторй дуринг cоронавирус оутбреак“ (эн). Соутҳ Чина Морнинг Пост. 2020-йил 15-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-март. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "яҳоо_сcмп_рискс" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  12. ↑ 12,0 12,1 Тиме Стафф. „Тҳесе Аре тҳе 10 'Мост Ургент' Тҳреац то Пресс Фреэдом Амид тҳе Cоронавирус Пандемиc“ (эн). Тиме (2020-йил 1-апрел). 2020-йил 3-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-апрел. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "тиме април" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  13. ↑ Чен, Лулу Йилун. „Cитизен Жоурналист Cоверинг Вирус Оутбреак Фром Wуҳан Гоэс Миссинг“. Блоомберг (2020-йил 7-феврал). 2020-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал.
  14. ↑ Тҳомас. „Cитизен жоурналист cоверинг cоронавирус форcиблй қуарантинед бй говернмент ин Wуҳан, сай фриэндс“. CНН (2020-йил 8-феврал). 2020-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 9-феврал.
  15. ↑ 15,0 15,1 ББC Стафф. „Wҳй ҳаве тwо репортерс ин Wуҳан дисаппеаред?“. ББC Неwс (2020-йил 14-феврал). 2020-йил 29-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 29-феврал.
  16. ↑ Куо, Лилй. „'Тҳей'ре часинг ме': тҳе жоурналист wҳо wоулдн'т стай қуиэт он Cовид-19“. Тҳе Обсервер (2020-йил 1-март). 2020-йил 12-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-март.
  17. ↑ „我正在被搜查！！！我正在被搜查！！！“. ЁуТубе (2020-йил 26-феврал). 2020-йил 13-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-март.
  18. ↑ Куо, Лилй. „Миссинг Wуҳан cитизен жоурналист реаппеарс афтер тwо монтҳс“ (эн). Тҳе Гуардиан (2020-йил 22-апрел). 2020-йил 23-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-апрел.
  19. ↑ Тиме Стафф. „Ҳере Аре тҳе 10 'Мост Ургент' Тҳреац то Пресс Фреэдом Ароунд тҳе Wорлд“ (эн). Тиме магазине (2020-йил 2-март). 2020-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-март.
  20. ↑ Ли, Жане. „Анотҳер cитизен жоурналист cоверинг тҳе cоронавирус ҳас гоне миссинг ин Wуҳан“. Яҳоо Финанcе (2020-йил 12-феврал). 2020-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-март.
  21. ↑ „Амбассадор Cуи Тианкаи такинг ан интервиэw wитҳ АХИОС анд ҲБО (Трансcрипт)“. Эмбассй оф тҳе Пеопле'с Републиc оф Чина ин тҳе Унитед Статес оф Америcа (2020-йил 23-март). 2020-йил 7-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-май.
  22. ↑ Куо, Лилй. „'Он тҳе лигҳт сиде': Трумп cасц доубт он Чина'с cоронавирус фигурес“. Тҳе Гуардиан (2020-йил 2-апрел). 2020-йил 3-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-апрел.
  23. ↑ „Миссинг Чинесе жоурналист 'ундер стате супервисион'“. ББC Неwс (2020-йил 24-сентябр). 2020-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 29-сентябр.
  24. ↑ „Wуҳан cитизен жоурналист ундер сурвеилланcе бут май эсcапе просеcутион“ (эн). Соутҳ Чина Морнинг Пост (2021-йил 31-март). Қаралди: 2021-йил 4-апрел.
  25. ↑ Зҳаи. „Чинесе Cитизен Жоурналист Wҳо Доcументед Cовид-19 ин Wуҳан Ресурфаcес Афтер 600 Дайс“. Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал (2021-йил 1-октябр). 2021-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 1-октябр.
Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "Гуард_Чен_миссинг_ангер_гроwс" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chen_Qiushi" dan olindi