Чен Саижуан (Хитойлик; 1951-йил май ойида туғилган), шунингдек, Саи-Жуан Чен номи билан ҳам танилган, лейкемия ситогенетикаси бўйича тадқиқот олиб борган хитойлик гематолог ва молекуляр биолог. У профессор ва Шанхай Жиао Тонг университети тиббиёт факултетининг Тиббий геномика давлат асосий лабораторияси директори, Шанхай гематология институти директори ва Хитой тиббиёт ассоциацияси раиси ўринбосари. У Хитой муҳандислик академияси ва Жаҳон фанлар академиясининг академиги, Франсия Миллий Тиббиёт Академияси ва Буюк Британия Қироллик шифокорлар коллежининг хорижий ҳамкори. У лейкемия патогенезида муҳим кашфиётлар қилди ва ўткир промиелоцитик лейкемия (АПЛ) ва бошқа турдаги лейкемияни даволаш учун терапияни ривожига катта хисса қўшди.

Биография

Чен 1951-йилнинг май ойида Хитойнинг Чжежианг, Нингбо шаҳридаги Йинчжоу туманида туғилган[1][2] Маданий инқилобнинг дастлабки даврида у 17 ёшида мактабни ташлаб, тўқимачилик фабрикасида ишлашга мажбур бўлди. У бир неча йил ўтиб, 1972-йилда Шанхай Иккинчи Тиббиёт коллежига ўқишга киришга муваффақ бўлди ва 1975-йилда ўқишни тугатгандан сўнг Руижин касалхонасида ишлади[3]

Маданий инқилобдан кейин магистратура тадқиқоти қайта бошланганида, Чен 1978-йилда таниқли гематолог Ван Зҳенйи томонидан аспирант сифатида қабул қилинди. Ванг бир вақтнинг ўзида қабул қилинган яна бир талаба бўлажак эри Чен Чжу эди[4].

Чен Саижуан 1981-йилда Шанхай иккинчи тиббиёт коллежида магистрлик даражасини олди[5] У 1983-йил март ойида Чен Зҳуга турмушга чиқди ва эр-хотин Франсияга ўқиш учун чет элга кетишди, у 1984-йилда ва у 1986-йилда[6] У докторантура даражасини олди. 1989-йилда Париж ВИИ университетидан[7].

Хитойга қайтиб келгач, у Шанхай иккинчи тиббиёт коллежида профессор бўлди, кейинчалик у Шанхай Жиао Тонг университетига бирлаштирилиб, тиббиёт мактабига айланди. Ҳозирда у Шанхай Жиао Тонг университети тиббиёт факултетининг Давлат асосий тиббий геномика лабораторияси директори, Шанхай гематология институти директори ва Хитой тиббиёт ассоциацияси раиси ўринбосари сифатида фаолиятини давом эттирмоқда[8].

Илмий ҳиссалари

Ченнинг тадқиқотлари молекуляр генетика ва айниқса лейкемия ситогенетикасига қаратилган[9] ва у ҳужайра ва молекуляр даражада лейкемия патогенези ва терапияси бўйича муҳим кашфиётлар қилди. У БCР генининг м-БCР (кичик узилиш нуқтаси кластер ҳудуди) ни клонлади ва АПЛнинг янги турини (ўткир промиэлоцитик лейкемия) ва лейкемиянинг янги „тасодифий бўлмаган хромосома транслокациясини“ кашф этди[10][11] Ўзининг кашфиётларига асосланиб, у илгари ҳалокатли бўлган АПЛни юқори даражада даволанадиган касалликка айлантирган янги терапияни ишлаб чиқди[12][13] ва лейкемиянинг бошқа турларини даволашда муваффақиятга эришди[14]. У 300 дан ортиқ илмий мақолаларни кўриб чиқиладиган журналларда нашр этган[15].

Шон-шараф ва эътирофлари

Тиббий тадқиқотларга қўшган ҳиссаси учун Чен 2003-йилда Хитой муҳандислик академияси ва 2007-йилда Жаҳон фанлар академиясининг академиги этиб сайланди[15][16]. У, шунингдек, Франсия Миллий Тиббиёт Академиясининг хорижий ҳамкори ва Буюк Британия Қироллик Шифокорлар Коллежининг аъзоси этиб тайинланган[14].

Чен тиббиёт фанлари ва Метериа Медиcа учун Хо Леунг Хо Ли мукофоти ва Давлат табиий фанлар мукофоти, Иккинчи даражасини 2001-йил олган. Хитойнинг энг яхши ўн нафар аёл элитасига 2005-йил ва бошқа шу каби кўплаб мукофотларга сазовор бўлган[15][17]. У 10 ва 11 Бутунхитой халқ вакиллари қурултойларига делегат этиб сайланган.

Оиласи

Чен Сайжуаннинг турмуш ўртоғи Чен Зҳу ҳам таниқли гематолог бўлиб, Хитой соғлиқни сақлаш вазири ва Хитой Қизил Хоч жамияти президенти лавозимларида ишлаган. Уларнинг Чен Шуо исмли ўғли бор, у ҳам тиббиёт соҳасида талаба бўлиб таҳсил олмоқда[6].

Манбалар

  1. ↑ „陈赛娟-上海交通大学“. Шангҳаи Жиао Тонг Университй. 2018-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  2. ↑ „谁娶了中国"美女院士"陈赛娟“. Сcиэнcенет (2016-йил 18-март). Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  3. ↑ „陈竺 陈赛娟:师出同门的院士伉俪“. Пеопле Дигест (2009-йил 1-сентябр). 2018-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  4. ↑ „陈竺 陈赛娟:师出同门的院士伉俪“. Пеопле Дигест (2009-йил 1-сентябр). 2018-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  5. ↑ „谁娶了中国"美女院士"陈赛娟“. Сcиэнcенет (2016-йил 18-март). Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  6. ↑ 6,0 6,1 „陈竺 陈赛娟:师出同门的院士伉俪“. Пеопле Дигест (2009-йил 1-сентябр). 2018-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  7. ↑ „Чен, Саи-Жуан“ (эн). ТWАС. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  8. ↑ „Чен, Саи-Жуан“ (эн). ТWАС. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  9. ↑ „Чен, Саи-Жуан“ (эн). ТWАС. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  10. ↑ „Аwардеэ оф Медиcал Сcиэнcес анд Материа Медиcа Призе: Чен Саижуан“. Ҳо Леунг Ҳо Леэ Фоундатион. 2024-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-август.
  11. ↑ Сулливан, Лаwренcе Р.. Ҳисториcал Диcтионарй оф Сcиэнcе анд Течнологй ин Модерн Чина. Роwман & Литтлефиэлд Публишерс, 2015 — 71–72-бет. ИСБН 978-0-8108-7855-6. 
  12. ↑ „Саижуан Чен, МД, ПҳД“ (эн). Станфорд Университй Медиcал Счоол. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  13. ↑ Wанг, Зҳен-Йи; Чен, Зҳу (2008-03-01). „Аcуте промелоcйтиc леукемиа: фром ҳигҳлй фатал то ҳигҳлй cурабле“. Блоод (инглизча). 111-жилд, № 5. 2505–2515-бет. дои:10.1182/блоод-2007-07-102798. ИССН 0006-4971. ПМИД 18299451.
  14. ↑ 14,0 14,1 „Саижуан Чен, МД, ПҳД“ (эн). Станфорд Университй Медиcал Счоол. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 „Чен, Саи-Жуан“ (эн). ТWАС. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  16. ↑ „陈赛娟“. Шангҳаи Институтес оф Биологиcал Сcиэнcес. 2022-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-август.
  17. ↑ „陈赛娟“. Шангҳаи Институтес оф Биологиcал Сcиэнcес. 2022-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-август.