Ziyosfera

Cheshir Mushugi

Чешир Мушуги (инглизча: Чешире Cат) — Леwис Cарроллнинг „ Алиса мўжизалар мамлакатида“ китобидаги қаҳрамон. Доимо табассум қилиб турувчи мушук, ўз хоҳишига кўра телепортация қила олади, хайрлашув олдидан ҳавода фақат табассум қолдирган ҳолда тезда ёки аксинча секин-аста кўздан ғойиб бўла олади.

Чешир Мушуги
Чешире Cат
Portret
Чешир Мушуги (Жоҳн Танниэл томонидан тасвирланган иллюстрация)
Ижодкор: Леwис Cарролл
Асарлари: „Алиса мўжизалар мамлакатида“
Жинси: Эркак

Мушук нафақат Алисани қизиқтирадиган суҳбатлар билан, балки баъзан жуда зерикарли фалсафий уйдирмалар билан ҳам банд қилади. Муаллифнинг „юртдоши“ бўлган ягона қаҳрамон — Чешир (Честершир) фуқароси бўлган.

Образнинг келиб чиқиши

Леwис Cарролл китобининг асл нусхасида Чешир Мушуги тасвирланмаган эди. Мушук асарда фақат 1865-йилда пайдо бўлган. Ўша вақтларда „Чешир мушуги каби тиржаяди“ ибораси тез-тез ишлатилган. Ушбу иборанинг келиб чиқиши ҳақида турли хил талқинлар мавжуд. Қуйида улардан учтаси келтирилган:

  1. Cарролл туғилган Чешир графлигида шу пайтгача номаълум бўлган рассом таниқли оила уйининг эшикларга жилмайиб турган мушуклар расмини чизган. Тарихий жиҳатдан, бу расмларда шерлар (ёки қоплон) жилмайгани тасвирланган, аммо Чеширда шерларни учратмайсиз.
  2. Иккинчи версияда („Нотес анд Қуэриэс“, № 55, Нов. 16, 1850) айтилишича, Чеширдаги ҳар иккинчи фермада сигир боқилганлиги ва Чешир номли пишлоқ ишлаб чиқарилганлиги сабабли, ҳудуд сут ва қаймоққа тўла бўлган, бундан эса мушуклар фақатгина қувонган[1].
  3. Пишлоқ ишлаб чиқарувчилар уларни жилмайиб турган мушук шаклида тайёрлашган. Яъни одамлар пишлоқни „думидан“ ейишни бошлаган, унинг „кулгуси“ эса оҳири бўлиб ғойиб бўлган[2].

„Ўйлаб топилган мавжудотлар китоби“ (Боок оф фиcтионал cреатурес) китобидаги „Чешир мушуги ва Килкенни мушуклари“ (Тҳе Чешире Cат анд тҳе Килкеннй Cац) бўлимда Георге Лоуис Боргес шундай деб ёзади:

Инглиз тилида „грин лике а Чешире cат” (Чешир мушуги каби тиржаймоқ) ибораси мавжуд. Бундай ибора ишлатилиши сабабларининг турли талқинлари маʻлум. Улардан бири Чеширда кулиб турган мушукнинг бошига ўхшаган шаклда пишлоқлар сотилган. Иккинчи талқинда: Чешир кичик графлик бўлсада катта қудратга эга болган шу сабаб „ҳатто мушуклар ҳам табассум қилган”. Яна бир талқинда Ричард ИИИ даврида Чеширда браконерларни тутганида дахшатли жилмаядиган Cатерлинг исмли ўрмончи яшаган.

Леwис Cарролл 1865-йилда нашр этган „Алиса мо'жизалар мамлакатида” китобида Чешир мушугига шундай қобилият бердики у аста-секин ғойиб бўлиб ўзидан биргина табассумини қолдиради.

Мўжизалар мамлакатидаги Чешир Мушуги Конглетон Мушугининг шарпаси каби ғойиб бўлиш қобилиятини ўзлаштирган. Ҳаёти давомида бу мушук (Конглетон Мушуги) черковга масъул бўлган аёлнинг севимли мушуги бўлган, лекин бир куни мушук сайрдан кейин уйига қайтмайди… Бир неча кундан кейин аёл эшик тирналаётганини эшитади, эшикни очганида остонада унинг севимли мушуги ўтирарди, аммо, бир лаҳзадан сўнг у ҳавода буғлангандек ғойиб бўлади. Оқ мушукнинг шарпасини йиллар давомида юзлаб одамлар кўради. У ҳар оқшом пайти пайдо бўлади: у аёлнинг, аёл дўстларининг ва Чешир Аббейга (черков) ташриф буюрувчиларнинг кўзига кўринади. Cарролл бу ҳикоядан илҳомланиб, ўзининг жилмаювчи Чешир Мушугини кашф қилишда Конглетон арвоҳ мушугининг тасвиридан фойдаланган.

Чешир мушуги маданиятда

Индианаполисдаги болалар музейидаги юмшоқ Чешир мушуги

Мушук „Алиса мўжизалар мамлакатида“ китобига асосланган бошқа асарларда ҳам пайдо бўлади:

  • Чешир мушуги Дисней китобларида ва „Алиса мўжизалар мамлакатида“ анимацион филмида учрайди. Шунингдек, мушук, Дисней мултфилмига асосланган Кингдом Ҳеарц видеоўйинларида ҳам пайдо бўлади.
  • Америcан МcГеэъс Алиcе компютер ўйинида Чешир Мушуги скелет каби ориқ ва татуировка билан қопланган ҳолда тасвирланган. Ўйинда у Алисанинг ҳамроҳи ва йўлбошчиси сифатида иштирок этади.
  • Франк Беддорнинг „Wарс Wитҳ Гласс“ трилогиясида мушук салбий характерда пайдо бўлади.
  • Чешире мушугининг тасвири (шунингдек, бошқа „Алиса“ қаҳрамонлари) баъзан япон аниме ва манга ҳикояларида, масалан, „Пандора ҳеарц“ мангасида тасвирланган .
  • Чешир Мушуги Тим Буртоннинг "Алиса мўжизалар мамлакатида" филмида ҳам учрайди, филмда у мўйнасида кўк чизиқлар бўлган ёқимли, катта ўлчамли мушук сифатида тасвирланган.
  • Чешир Мушуги Япониянинг ҚуинРосе Ҳеарт но Куни на Алиcе ўйин сериясида ҳам пайдо бўлади.
  • Зенескоп комиксларида Чешир Мушуги ёвуз одам образда тасвирланган.
  • Американинг Блинк-182 поп-пунк гуруҳининг дебют албоми „Чешире Cат“ деб аталади.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Гоурмет Чеэсес, Боокс, Киц, Чеэсе Партиэс, анд Чеэсе Супплиэс — Чешире“. 2005-йил 24-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2005-йил 29-май.
  2. ↑ „Чешир: та'мини ҳамма ҳам билмайдиган машҳур мушук ва пишлоқ“ (2020-йил 20-октябр). Қаралди: 2022-йил 7-октябр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Cheshir_Mushugi" dan olindi