крона
Chexiya kronasi
ISO 4217: CZK
Давлат номи: Чехия
Символ: Kč и Kč

Чехия кронаси (чехча: koruna česká) — Чехия Республикасининг пул бирлиги. Расмий равишда у 100 ҳеллердан иборат (чехча: haléř), лекин ҳеллер тангалари ҳозир ишлатилмайди. 1993-йилда, Чехословакия парчаланганидан сўнг, Чехия кронаси янги давлат ҳудудида Чехословакия кронасини алмаштирди. Шу билан бирга, Словакияда Словакия кронаси пайдо бўлди.

1993-йил феврал ойида валюталарни ажратиш бошланди. Чехия Республикаси ва Словакия миллий банклари вақтинчалик чора сифатида Чехословакия банкнотларини штамплари билан муомалага чиқардилар — Чехияда 100, 500 ва 1000, Словакияда эса 20 ва 50 чехословакия банкноталари. Ҳар бир давлатнинг маркалари бўлган банкноталар фақат ўз ҳудудларида муомалада бўлган.

1993-йил феврал ойидан бошлаб 10, 20 ва 50 ҳеллер, 1, 2, 5, 10, 20 ва 50 крона номиналидаги тангалар, шунингдек, 20, 50, 100, 200, 500, 2000 ва 5000 крона.

2008-йил 1-сентабрдан сўнг муомаладан 50 дона ҳеллер тангалари ва 20 та крона пуллари чиқарилди[1]. 2011-йил 1-апрелда номинал қиймати 50 крона бўлган банкноталар муомаладан чиқарилди. Миллий банк раҳбарияти бунга 50 кроналик тангалар купюраларга қараганда мустаҳкамроқ эканлиги ва шу билан банкнотларнинг муомалага чиқиши билан боғлиқ харажатларни камайтириши билан туртки бўлди. Шундай қилиб, ҳозир 1, 2, 5, 10, 20 ва 50 крона номиналидаги тангалар, 100, 200, 500, 1000, 2000 ва 5000 крона номиналидаги банкноталар муомалада.

Қўшимча фактлар

Чехия Республикасидаги барча тангалар турли шакл ва ўлчамларга эга. Улар асосан пўлатдан ёки пўлат ва никел аралашмасидан тайёрланади. „Кумуш“ ранг тангаларга никел галванизацияси, „олтин“ ва „мис“ — мис ёки мис ва рух аралашмаси ёрдамида берилади.

Расм Деноминация Чиқарилган йили Орқа тарафдаги расм Олд томондаги расм Чиқиб кетиш йили
10 ҳеллер
1993-йил „10“ рақами ва „ҳ“ ҳарфи, дарё „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. 2003-йил
20 ҳеллер
„20“ рақами ва „ҳ“ ҳарфи, жўка япроғи. „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида.
50 ҳеллер
„50“ рақами ва „ҳ“ ҳарфи. „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. 2008-йил
1 крона
Авлиё Wенcеслас тожи, „1“ рақами, шунингдек, „Чехия кронаси“ (коруна čэскá) ёзуви. „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. муомалада
2 та крона
қуш мотифи билан Буюк Моравия тамғаси ёнида катта „2“ рақам - гомбик, шунингдек, Чехия кронасининг белгиси Кč. шер атрофида „Čэскá република“ ёзуви
5 крона
Влтава дарёси билан Карл кўпригининг тасвири фонида катта „5“ рақами, Чехия кронасининг белгиси Кč. Чарлз кўпригидаги ҳайкаллар шер остидаги „Čэскá република“ ёзуви.
10 крона
1-вариант (1993-йилдан бери ишлаб чиқарилган): „10“ рақами ва Чехия кронасининг белгиси Кč Брно шаҳридаги Петров собори фонида, чап бурчакда „Брно“ ёзуви (Брно); 2-вариант (янги минг йилликнинг бошига бағишланган 2000-йил тангаси): соат мосламасининг парчаси, унинг остида „10“ рақами ва Чехия кронасининг белгиси Кč, ташқи четида „2000-йил“ ёзуви лотин, чех ва брайл алифбосида. шер атрофида „Čэскá република“ ёзуви.
20 крона
1-вариант: Прагадаги Вацлав майдонидаги Авлиё Вацлав отлиқ ҳайкали тасвирининг чап томонида „20“ рақами ва крона белгиси, ҳайкал орқасида худди шу ҳайкалдан олинган матн; 2-вариант: Астролябиянинг бўлаги фонида „20“ рақами ва крона белгиси, ташқи четида „2000-йил“ ёзуви такрорланган шер атрофида „Čэскá република“ ёзуви.
50 крона
Прагага хос бўлган уйларнинг тасвири, ташқи четида лотин тилида „Прага Матер Урбиум“ (Прага — шаҳарларнинг онаси) ёзуви мавжуд. „Čэскá република“ ёзуви, „50“ рақами ва ташқи четида крона белгиси, ичкарида шер тасвири.

Банкноталар

Барча замонавий банкноталар чехиялик иллюстратор Олдřич Кулганек томонидан ишлаб чиқилган.

2018 -йил июн ойида Чехия Республикаси Миллий банки биринчи миллий банкноталар — Чехословакия кроналари муомалага чиқарилганининг 100 йиллигига бағишланган ҳар бирининг номинал қиймати 100 крона бўлган иккита эсдалик пул белгиларининг чиқарилишини эълон қилди[2]. Банкнотлар чехиялик рассом Гашкова, Ева [Евой Гашковой; Эва Ҳаšковá] томонидан ишлаб чиқилган. Биринчи банкнотнинг муомалага чиқарилиши 2019-йилнинг 25-февралида, иккинчи банкнотанинг чиқарилиши 2019-йилнинг 6-мартида бошланган. Чиқариш учун „Вýроčí мěновé одлукй“ [3] устки босмаси бўлган 100 кроналик стандарт банкнотлардан фойдаланилган.

2022-йил 1-июлда Чехия Миллий банки 2021-йил 1-июлда биринчи марта эълон қилинган 5000 крондан ташқари барча эски чех кроналари тўпламини қайтариб олди [1].

Ушбу чора ҳар бир банкнотнинг фақат битта замонавий намунаси муомалада қолишига имкон беради, бу эса кассирларга сохта нарсаларни яхшироқ аниқлашга ёрдам беради ва хорижлик сайёҳларнинг ҳаракатланишини осонлаштиради. 1995-1999-йиллардаги 100 дан 2000 кронагача бўлган барча банкноталар муомаладан чиқарилади. Эски тўпламларни Чехия Республикасидаги исталган банкда 2024-йил 30-июнгача ёки чексиз муддатга Марказий банкнинг исталган филиалида янгиларига алмаштириш мумкин [2].

Расм Деноминация
(кроналар)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф Босиб чиқариш йиллари Муомаладан чиқариш
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон
20 128х64 кўк Премйсл Отакар И портрети қадимий қироллик герби: гералдик қалқонда тридент ва хоч 1994-йил 2008-йил 1-сентябр
50 134×64 пушти Анезка чех портрети стилизе қилинган нақш, унинг марказида „А“ ҳарфи ва Чехия герби 1993-йил 1994-йил 1997-йил 2011-йил 1-апрел
100 140х69 яшил Чарлз ИВ портрети давлат герби тасвирланган медалён кўринишидаги стилизе қилинган нақш 1993—1995—1997—2004—2012—2018-йиллар муомалада
200 146х69 сариқ Ян Амос Коменский портрети катталар ва боланинг қўллари 1993-йил 1996-йил 1998-йил 2004-йил 2012-йил
500 152×69 жигарранг Бозена Немцова портрети гул кийган аёлнинг боши 1993—1995—1997—2002—2009—2012—йиллар
1000 158×74 бинафша Франтиšэк Палаcкй портрети готика собори ва миллий герб 1993-йил, 1996-йил, 2008-йиллар
2000 164х74 кулранг ХИХ аср охири — ХХ аср бошларидаги чех қўшиқчиси Эмма Дестинованинг портрети Эутерпе тасвири 1996-йил 1999-йил 2007-йил 2012-йил
5000 170х74 бинафша Томас Масарйк портрети готика собори ва миллий герб 1993-йил, 1999-йил, 2009-йил
Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел.

Эсдалик банкноталари

Расм Деноминация
(кроналар)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф Босиб чиқариш йиллари
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон
100 150×65 сариқ Алоис Рашин портрети Чехия Республикаси Миллий банки 2019-йил
100 140х69 яшил, пушти Чарлз ИВ портрети давлат герби тасвирланган медалён кўринишидаги стилизе қилинган нақш 2018-йил

Қўшимча фактлар

Энг кенг тарқалган чех банкнотаси 1000 кронадир. Банкнотнинг олд томонидаги Франтисек Палаcкй тасвири туфайли уни кундалик ҳаётда кўпинча „Палаcкй“ деб аташади. 127 миллионга яқин бундай банкнотлар мавжуд.

2008-йилда Чехия кронаси қисқа вақт ичида дунёдаги иккинчи энг заиф валютага айланди[4].

Ўша йили янги ҳимоя хусусиятларига эга 1000 та кронадан иборат банкнот дунёда энг яхшиси деб топилди[5].

Валюта курси режими

Чехия Республикасида ҳозир эркин валюта курси режими мавжуд. Валюта сиёсати самарадорлигининг мезони (валюта лангари) инфляция кўрсаткичлари ҳисобланади.

Манбалар

Ҳаволалар