Chexiya kronasi
| крона Chexiya kronasi | |
|---|---|
| ISO 4217: | CZK |
| Давлат номи: | Чехия |
| Символ: | Kč и Kč |
Чехия кронаси (чехча: koruna česká) — Чехия Республикасининг пул бирлиги. Расмий равишда у 100 ҳеллердан иборат (чехча: haléř), лекин ҳеллер тангалари ҳозир ишлатилмайди. 1993-йилда, Чехословакия парчаланганидан сўнг, Чехия кронаси янги давлат ҳудудида Чехословакия кронасини алмаштирди. Шу билан бирга, Словакияда Словакия кронаси пайдо бўлди.
1993-йил феврал ойида валюталарни ажратиш бошланди. Чехия Республикаси ва Словакия миллий банклари вақтинчалик чора сифатида Чехословакия банкнотларини штамплари билан муомалага чиқардилар — Чехияда 100, 500 ва 1000, Словакияда эса 20 ва 50 чехословакия банкноталари. Ҳар бир давлатнинг маркалари бўлган банкноталар фақат ўз ҳудудларида муомалада бўлган.
1993-йил феврал ойидан бошлаб 10, 20 ва 50 ҳеллер, 1, 2, 5, 10, 20 ва 50 крона номиналидаги тангалар, шунингдек, 20, 50, 100, 200, 500, 2000 ва 5000 крона.
2008-йил 1-сентабрдан сўнг муомаладан 50 дона ҳеллер тангалари ва 20 та крона пуллари чиқарилди[1]. 2011-йил 1-апрелда номинал қиймати 50 крона бўлган банкноталар муомаладан чиқарилди. Миллий банк раҳбарияти бунга 50 кроналик тангалар купюраларга қараганда мустаҳкамроқ эканлиги ва шу билан банкнотларнинг муомалага чиқиши билан боғлиқ харажатларни камайтириши билан туртки бўлди. Шундай қилиб, ҳозир 1, 2, 5, 10, 20 ва 50 крона номиналидаги тангалар, 100, 200, 500, 1000, 2000 ва 5000 крона номиналидаги банкноталар муомалада.
Қўшимча фактлар
Чехия Республикасидаги барча тангалар турли шакл ва ўлчамларга эга. Улар асосан пўлатдан ёки пўлат ва никел аралашмасидан тайёрланади. „Кумуш“ ранг тангаларга никел галванизацияси, „олтин“ ва „мис“ — мис ёки мис ва рух аралашмаси ёрдамида берилади.
| Расм | Деноминация | Чиқарилган йили | Орқа тарафдаги расм | Олд томондаги расм | Чиқиб кетиш йили |
|---|---|---|---|---|---|
| 1993-йил | „10“ рақами ва „ҳ“ ҳарфи, дарё | „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. | 2003-йил | ||
| „20“ рақами ва „ҳ“ ҳарфи, жўка япроғи. | „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. | ||||
| „50“ рақами ва „ҳ“ ҳарфи. | „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. | 2008-йил | |||
| Авлиё Wенcеслас тожи, „1“ рақами, шунингдек, „Чехия кронаси“ (коруна čэскá) ёзуви. | „Čэскá република“ ёзуви (русча: Чешская республика) шер атрофида. | муомалада | |||
| қуш мотифи билан Буюк Моравия тамғаси ёнида катта „2“ рақам - гомбик, шунингдек, Чехия кронасининг белгиси Кč. | шер атрофида „Čэскá република“ ёзуви | ||||
| Влтава дарёси билан Карл кўпригининг тасвири фонида катта „5“ рақами, Чехия кронасининг белгиси Кč. Чарлз кўпригидаги ҳайкаллар | шер остидаги „Čэскá република“ ёзуви. | ||||
![]() |
1-вариант (1993-йилдан бери ишлаб чиқарилган): „10“ рақами ва Чехия кронасининг белгиси Кč Брно шаҳридаги Петров собори фонида, чап бурчакда „Брно“ ёзуви (Брно); 2-вариант (янги минг йилликнинг бошига бағишланган 2000-йил тангаси): соат мосламасининг парчаси, унинг остида „10“ рақами ва Чехия кронасининг белгиси Кč, ташқи четида „2000-йил“ ёзуви лотин, чех ва брайл алифбосида. | шер атрофида „Čэскá република“ ёзуви. | |||
![]() |
1-вариант: Прагадаги Вацлав майдонидаги Авлиё Вацлав отлиқ ҳайкали тасвирининг чап томонида „20“ рақами ва крона белгиси, ҳайкал орқасида худди шу ҳайкалдан олинган матн; 2-вариант: Астролябиянинг бўлаги фонида „20“ рақами ва крона белгиси, ташқи четида „2000-йил“ ёзуви такрорланган | шер атрофида „Čэскá република“ ёзуви. | |||
|
Прагага хос бўлган уйларнинг тасвири, ташқи четида лотин тилида „Прага Матер Урбиум“ (Прага — шаҳарларнинг онаси) ёзуви мавжуд. | „Čэскá република“ ёзуви, „50“ рақами ва ташқи четида крона белгиси, ичкарида шер тасвири. |
Банкноталар
Барча замонавий банкноталар чехиялик иллюстратор Олдřич Кулганек томонидан ишлаб чиқилган.
2018 -йил июн ойида Чехия Республикаси Миллий банки биринчи миллий банкноталар — Чехословакия кроналари муомалага чиқарилганининг 100 йиллигига бағишланган ҳар бирининг номинал қиймати 100 крона бўлган иккита эсдалик пул белгиларининг чиқарилишини эълон қилди[2]. Банкнотлар чехиялик рассом Гашкова, Ева томонидан ишлаб чиқилган. Биринчи банкнотнинг муомалага чиқарилиши 2019-йилнинг 25-февралида, иккинчи банкнотанинг чиқарилиши 2019-йилнинг 6-мартида бошланган. Чиқариш учун „Вýроčí мěновé одлукй“ [3] устки босмаси бўлган 100 кроналик стандарт банкнотлардан фойдаланилган.
2022-йил 1-июлда Чехия Миллий банки 2021-йил 1-июлда биринчи марта эълон қилинган 5000 крондан ташқари барча эски чех кроналари тўпламини қайтариб олди [1].
Ушбу чора ҳар бир банкнотнинг фақат битта замонавий намунаси муомалада қолишига имкон беради, бу эса кассирларга сохта нарсаларни яхшироқ аниқлашга ёрдам беради ва хорижлик сайёҳларнинг ҳаракатланишини осонлаштиради. 1995-1999-йиллардаги 100 дан 2000 кронагача бўлган барча банкноталар муомаладан чиқарилади. Эски тўпламларни Чехия Республикасидаги исталган банкда 2024-йил 30-июнгача ёки чексиз муддатга Марказий банкнинг исталган филиалида янгиларига алмаштириш мумкин [2].
| Расм | Деноминация (кроналар) |
Ўлчамлари (мм) |
Асосий ранглар |
Тавсиф | Босиб чиқариш йиллари | Муомаладан чиқариш | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Олд томони | Орқа томон | Олд томони | Орқа томон | |||||
| 20 | 128х64 | кўк | Премйсл Отакар И портрети | қадимий қироллик герби: гералдик қалқонда тридент ва хоч | 1994-йил | 2008-йил 1-сентябр | ||
| 50 | 134×64 | пушти | Анезка чех портрети | стилизе қилинган нақш, унинг марказида „А“ ҳарфи ва Чехия герби | 1993-йил 1994-йил 1997-йил | 2011-йил 1-апрел | ||
| 100 | 140х69 | яшил | Чарлз ИВ портрети | давлат герби тасвирланган медалён кўринишидаги стилизе қилинган нақш | 1993—1995—1997—2004—2012—2018-йиллар | муомалада | ||
| 200 | 146х69 | сариқ | Ян Амос Коменский портрети | катталар ва боланинг қўллари | 1993-йил 1996-йил 1998-йил 2004-йил 2012-йил | |||
| 500 | 152×69 | жигарранг | Бозена Немцова портрети | гул кийган аёлнинг боши | 1993—1995—1997—2002—2009—2012—йиллар | |||
| 1000 | 158×74 | бинафша | Франтиšэк Палаcкй портрети | готика собори ва миллий герб | 1993-йил, 1996-йил, 2008-йиллар | |||
| 2000 | 164х74 | кулранг | ХИХ аср охири — ХХ аср бошларидаги чех қўшиқчиси Эмма Дестинованинг портрети | Эутерпе тасвири | 1996-йил 1999-йил 2007-йил 2012-йил | |||
| 5000 | 170х74 | бинафша | Томас Масарйк портрети | готика собори ва миллий герб | 1993-йил, 1999-йил, 2009-йил | |||
| Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел. | ||||||||
Эсдалик банкноталари
Қўшимча фактлар
Энг кенг тарқалган чех банкнотаси 1000 кронадир. Банкнотнинг олд томонидаги Франтисек Палаcкй тасвири туфайли уни кундалик ҳаётда кўпинча „Палаcкй“ деб аташади. 127 миллионга яқин бундай банкнотлар мавжуд.
2008-йилда Чехия кронаси қисқа вақт ичида дунёдаги иккинчи энг заиф валютага айланди[4].
Ўша йили янги ҳимоя хусусиятларига эга 1000 та кронадан иборат банкнот дунёда энг яхшиси деб топилди[5].
Валюта курси режими
Чехия Республикасида ҳозир эркин валюта курси режими мавжуд. Валюта сиёсати самарадорлигининг мезони (валюта лангари) инфляция кўрсаткичлари ҳисобланади.
Манбалар
- ↑ „Новинкй.cз“, „Сконčила платност падесáтнíкů а папíровýч дваcетикорун“, 31 августа 2008 (Wайбаcк Мачине сайтида 2008-09-13 санасида архивланган)(чех.)
- ↑ Национальный банк Чехии. „План выпуска монет и банкнот в 2016-2020 годах“. 2018-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 5-июл.
- ↑ „Стали известны сроки выпуска нескольких памятных банкнот Чехии“.
- ↑ „Коруна же друҳá нежвícе ослабужící мěна на свěтě“ (cс). www.новинкй.cз (2008-йил 19-август). Қаралди: 2021-йил 1-январ.
- ↑ „Čэскá тисícикоруна же свěтовоу банковкоу року“ (cс). актуалне.cентрум.cз (2008-йил 17-октябр). Қаралди: 2021-йил 1-январ.
Ҳаволалар
- Чехия банкнотаси — www.cурренcймусеум.нет(ингл.) (Кириш мумкин: 30 декабр 2009)
- Чехия Республикаси тангалар каталоги ва галереяси (Кириш мумкин: 30 декабр 2009)
- Чехия банкнотлари ва тангалари Чехия Халқ банки веб-сайтида (чех. )
- Муомаладаги Чехия банкнотлари ва турли номиналдаги тангалар сонининг статистикаси(ингл.) )
- Чехия ва Чехословакия банкнотлари галереяси(олм.) )(ингл.) )(Франсузча) )
- Чехияда қандай пул бор — „Чехия тожи“ валютаси



