Чигирткалар — Cаэлифера туркумига мансуб бўлган ҳашаротлар гуруҳи. Улар, эҳтимол, 250 миллион йил аввал эрта Триас даврига мансуб ўтхўр ҳашаротларнинг энг қадимги тирик гуруҳидир.

Чигирткалар, одатда, кучли орқа оёқлари бўлган ерда истеъқомат қилувчи ҳашаротлар бўлиб, уларга кучли сакраш орқали душманлардан қочишга имкон беради. Уларнинг олд оёғи қисқароқ ва емишни ушлаш учун ишлатилади. Ҳемиметаболоус ҳашаротлар сифатида улар тўлиқ метаморфозга учрамайдилар; улар тухумдан нимфа ёки „бунка“ га айланади, улар беш марта таназзулдан ўтади ва ҳар бир ривожланиш босқичида катталар ҳашаротига ўхшаш бўлади.[1] Чигиртка қорин бўшлиғининг кўкрак қафасига бириктирилган биринчи сегментида жойлашган тимпанал орган орқали эшитади; унинг кўриш ҳисси қўшма кўзларда бўлса, ёруғлик интенсивлигининг ўзгариши бошқа кўзларда (оcелли) сезилади. Популяциянинг юқори зичлигида ва маълум экологик ҳолатларда баъзи чигиртка турлари ранги ва хатти-ҳаракатларини ўзгартириб, жамоаларини ҳосил қилиши мумкин. Бундай шароитда улар чигирткалар деб юритилади.

Филогения

Чигирткалар Cаэлифера оиласига киради. Гарчи „чигиртка“ умуман бўлак туркумининг умумий номи сифатида ишлатилган бўлса-да,[2][3][4] замонавий манбалар уни янада „ривожланган“ оилалар билан чеклайди.[5] Улар Аcридидеа инфратузилмасига жойлаштирилиши мумкин [6] ва эски матнларда уларни эскирган „узун шохли чигирткалар“ (ҳозирги бута-крикетлар) атамасидан ажратиш учун [7] „қисқа шохли чигирткалар“ деб аталган Катйдидлар) анча узун антенналари билан. 7 та супер турлардан олтитасида 32 та таксоннинг митохондриал рибосома РНКсига асосланган Cаэлифера филогенияси кладограмма сифатида кўрсатилган. Энсифера (крикетлар ва бошқалар).), Cаэлифера ва Пампҳагоидеа бундан ташқари чигирткаларнинг барча оилалари монофилетик кўринади.[8][9]

 
Энсифера (cриcкец, катйдидс, этc.)

[6 суперфамилиэс]

 
Cаэлифера
 

Тридаcтйлоидеа

 
 
 

Тетригоидеа

 
 
 

Эумастаcидаэ

 
 
 

Просcопиидаэ

 
 
 

Пнеуморидаэ

 
 
 

Пйргоморпҳидаэ

 
 

Аcридидаэ + Пампҳагидаэ

 
 
 
 
 
 
 
 
Онтарио қироллик музейидаги қазилма чигирткалар

Эволюцион нуқтаи назардан, Cаэлифера ва Энсифера о'ртасидаги бо'линиш Пермо-Триас чегарасидан ко'ра яқинроқ эмас;[10] Cаэлиферлар бўлган энг тарихий ҳашаротлар, тахминан 250 миллион йил аввал, эрта Триас давридан Лоcустопсеидаэ ва Лоcуставидаэ йўқ бўлган оилаларида. Гуруҳ Триас даврида хилма-хил бўлиб, ўша вақтдан ҳозирги кунгача муҳим ўсимлик истеъмолчиси бўлиб келган. Эумастаcидаэ, Тетригидаэ ва Тридаcтйлидаэ каби биринчи замонавий туркумлар бўр даврида пайдо бўлган, аммо бу гуруҳнинг сўнги иккитасига тегишли бўлиши мумкин бўлган баъзи ҳашаротлар Юранинг бошида жойлашган.[11][12] Морфологик таснифлаш қийин, чунки бир қанча таксонлар умумий яшаш турига яқинлашган; сўнгги таксономлар ички жинсий аъзоларга, айниқса аёллардан кўра эркакларга кўпроқ эътибор қаратишган. Ушбу маълумотни фото албом намуналаридан олиш мумкин эмас ва палеонтологик таксономия асосан орқа қанотларнинг веналанишига асосланади.[13]

Манбалар

  1. ↑ „грасшоппер | Десcриптион, Феатурес, & Спеcиэс“ (эн). Энcйcлопаэдиа Британниcа. Қаралди: 2021-йил 29-сентябр.
  2. ↑ „Cаэлифера:Грасшопперс анд Лоcусц“. Энcйcлопедиа оф Лифе. 2017-йил 11-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-август.
  3. ↑ „Субордер Cаэлифера – Грасшопперс“. БугГуиде. 2017-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-август.
  4. ↑ „Абоут Ортҳоптера: Cриcкец анд грасшопперс“. Ортҳоптера.орг.ук. 2017-йил 5-августда асл нусхадан архивланган.
  5. ↑ Грималди, Давид. Эволутион оф тҳе Инсеcц. Cамбридге Университй Пресс, 2005 — 210-бет. ИСБН 978-0-521-82149-0. 
  6. ↑ „ИТИС Стандард Репорт Паге: Аcридидеа“. www.итис.гов. 2017-йил 2-августда асл нусхадан архивланган.
  7. ↑ Иммс А. Д., рев. Ричардс О. W. & Давиэс Р. Г. (1970) А Генерал Техтбоок оф Энтомологй 9тҳ Эд. Метҳуэн 886 пп.
  8. ↑ Флоок, П.К.; Роwелл, C.Ҳ.Ф. (1997). „Тҳе Пҳйлогенй оф тҳе Cаэлифера (Инсеcта, Ортҳоптера) ас Дедуcед фром мтрРНА Гене Сеқуэнcес“. Молеcулар Пҳйлогенетиcс анд Эволутион. 8-жилд, № 1. 89–103-бет. дои:10.1006/мпев.1997.0412. ПМИД 9242597.
  9. ↑ Зҳанг, Ҳонг-Ли; Ҳуанг, Юан; Лин, Ли-Лианг; Wанг, Хиао-Янг; Зҳенг, Зҳе-Мин (2013). „Тҳе пҳйлогенй оф тҳе Ортҳоптера (Инсеcта) ас дедуcед фром митогеномиc гене сеқуэнcес“. Зоологиcал Студиэс. 52-жилд. 37-бет. дои:10.1186/1810-522Х-52-37.
  10. ↑ Зеунер, Ф.Э.. Фоссил Ортҳоптера Энсифера. Бритиш Мусеум Натурал Ҳисторй, 1939. ОCЛC 1514958. 
  11. ↑ Грималди, Давид. Эволутион оф тҳе Инсеcц. Cамбридге Университй Пресс, 2005 — 210-бет. ИСБН 978-0-521-82149-0. 
  12. ↑ Бéтҳоух, Оливер; Росс, А.Ж. (2005). „Месаcридитес Риэк, 1954 (Миддле Триассиc; Аустралиа) трансферред фром Протортҳоптера то Ортҳоптера: Лоcуставидаэ“. Жоурнал оф Палеонтологй. 79-жилд, № 3. 607–610-бет. дои:10.1666/0022-3360(2005)079<0607:мрматф>2.0.cо;2.
  13. ↑ Роwелл, Ҳугҳ. „Cаэлифера: Шортҳорнед Грасшопперс, Лоcусц анд Релативес“. Треэ оф Лифе wеб прожеcт (2001). 2015-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 3-апрел.