Чин (чинлар) — Куки-чин кичик гуруҳининг одамлари бўлиб, Тибет-Бирма филиалининг шу номдаги тилида сўзлашади. Улар Мянма, Ҳиндистон ва Бангладешда яшайдилар.

Мянмада чинлар Чин штатида яшайди. Фалам, тиддим, хака-чин ва бошқа халқлар (ва тиллар) вакилларидан ташкил топган. Мянма аҳолиси тахминан 880 минг кишини ташкил қилади.

Ҳиндистонда чинлар Ассам , Манипур , Мегҳалая ва Мизорам штатларида яшайди ва Мизо, Тҳадо, Лакҳер ва бошқа халқлар (ва тиллар) вакилларидан ташкил топган. Ҳиндистондаги аҳоли 400 минг кишидан ошади.

Тиллари

Чин халқи Тибет-Бирман тилларининг Куки-Чин-Нага бўлимининг Куки-Чин гуруҳини ташкил этувчи жуда кўп тилларда гаплашади], среди них преобладают протестанты, особенно баптисты[1].

Куки-чин тиллари биринчи марта Стен Конов томонидан тавсифланган ва таснифланган. Бу тилларТибет-Бирма оиласининг Бирма туркумига киритилган. Чин тиллари олмошларнинг аҳамияти билан ажралиб туради. От ва олмошларнинг иккита оҳанги мавжуд: тўғридан-тўғри ва билвосита[2].

Шунингдек, норасмий оғзаки нутқ ва „адабий“ нутқ ҳам мавжуд. Расмий жумлалар ҳар доим нутқ тилида бўлгани каби олмош билан эмас, балки юкламали феъл билан тугайди.

Дини

Чинлар асосан насронийлар, улар орасида протестантлар  айниқса, баптистлар кўпчиликни ташкил қилади. Сафларнинг алоҳида вакиллари Манаше қабиласининг авлодлари эканликларини эълон қилиб, яҳудийлик динига эътиқод қила бошладилар. Улар ўзларини Бней-Менаше деб аташади ва баъзилари Исроилга кўчиб кетишган.

Ҳаёт тарзи

Чин халқларининг ҳаёт тарзи. Улар асосан деҳқончилик (шоли, буғдой, маккажўхори), тўқувчилик ва овчилик билан шуғулланади. Чинларнинг кийимлари хўжалик матоларидан тайёрланган, ўзига хос плаш ёки накидкани (ёпқич) эслатади.

Манбалар

Адабиётлар

  • Буюк Совет Энциклопедияси. М..: „Совет Энциклопедияси“, 1969-1978
  • Чесноков Я.В. Жанубий Осиё халқлари. М..: СССР, 1963-йил
  • Чин // Дунё халқлари ва динлари
  • Хендерсон ЭЖА Чин прономиналлаштирилган тил сифатида // Шарқ ва Африка тадқиқотлари мактабининг хабарномаси, жилд. 20, 1957, бет. 323-327.

Ҳаволалар